پرسش :

خواهشمند است به سؤالات ذیل پاسخ بفرمایید: 1- معاملات املاک قطعى که از سى سال قبل تا کنون انجام شده چه صورتى دارد؛ چون عده‌‏‌اى از فروشندگان معتقدند که این معاملات در زمان رژیم منفور پهلوى انجام شده؟ 2- معاملات بیع شرطى ملک یا منزل که زمان بیع آن منقضى شده و با اخطار مکرر طلبکار، بدهکار از پرداخت آن امتناع ورزیده تا این‌که طلبکار با تحمّل خسارات [طبق‏] قانون جارى مملکت به خود انتقال داده است نظریه شما چیست؟ 3- معاملاتى از سى سال قبل به این صورت بین خریدار و فروشنده انجام مى‌‏شد: شخص فروشنده (زارع) مبلغى حدود ده هزار تومان براى ترویج امورات زراعت مى‏گرفته و به رضا و میل خودش قرارداد مى‏کرده که در زمان تحویل گندم یا پنبه براى هر ده هزار ریال که گرفته در هر تنى یک هزار ریال تخفیف بدهد، و دلیل رضایت طرفین امضاى ذیل قرارداد بوده در این مورد نظریه چیست؟ 4- شخصى مبلغ ده هزار تومان به عنوان قرض الحسنه به دیگرى قرض مى‏‌دهد براى مدّت شش ماه و قرض‏گیرنده در قبال احسان قرض دهنده مقدارى گندم یا جنس دیگرى کمتر از نرخ روز به قرض دهنده مى‏فروشد حکمش چگونه است؟ 5- معاملات سلف اجناس گندم و پنبه و غیره که به نرخ روز انجام گرفته صحیح است یا خیر؟

پاسخ :
1- معامله‌‏اى که با رعایت موازین شرعیه واقع شده صحیح است و اختصاص به زمان خاص ندارد.
2- اگر بیع شرط فرار از ربا نباشد صحیح است و بعد از انقضاء مدت و عدم فسخ فروشنده لازم مى‏‌شود ولى اگر وسیله رباخوارى باشد در حکم ربا و باطل است.
3- با فرض این‌که زارع پول مى‏گیرد و شرط مى‌‌‏‌کند که در وقت به دست آمدن گندم ارزانتر از قیمت بفروشد شرط باطل است.
4- اگر شرط نشده و قرض مبنى بر آن نبوده مانع ندارد.
5- معامله سلف صحیح است ولى هر نحو معامله که وسیله رباخوارى است باطل است.
منبع: استفتائات امام خمینی(ره)، ج‏2، ص73