پرسش :

شخصى در وصیت شفاهى خود ملک و وجه معینى را ثلث خود قرار داده که آن وجه صرف تعمیر یا تجدید بناى آن ملک بشود و درآمد آن ملک را صرف امور خیریه بنمایند، ورثه موصى بدون توجه به حکم شرعى، ملک ثلث را با موافقت یکدیگر فروخته و وجه آن را یکى از ورثه از بابت سهم الارث خود برمى‏‌دارد و ملک دیگرى را از ترکه میت با موافقت یکدیگر که قیمتش معادل ثلث بوده ثلث میت قرار مى‌‏‌دهند و درآمد آن را صرف امور خیر مى‏‌کنند، اما پس از بیست سال متوجه مى‏‌شوند که شرعا حق فروختن ملک متعلق ثلث را نداشته‌‏‌‌اند، اکنون استرداد ملک متعلق ثلث عادتا ممکن نیست و در حکم تالف است بنا بر این آیا قیمت ملک ثلث فروخته شده بر عهده ورثه است یا نه؟ آیا بر فرض ضمان قیمت یوم التلف را ضامن است یا زمان اداء را؟ و در هر دو صورت آیا تکلیف ورثه، خرید ملک دیگر است و صرفا درآمد آن در امور خیریه یا باید قیمت تالف صرف امور خیریه شود؟ و سؤال دیگر این‌که: وجوهى که تا به حال به عنوان درآمد ثلث برده‌‏‌‌اند شرعا محسوب است یا نه؟ و آیا ورثه ضامن منافع ملک ثلث معین شده تالف تا به حال هستند یا نه؟

پاسخ :
فروش ملک مورد وصیت باطل است و به هر نحو امکان دارد باید ملک را برگردانند و اگر استرداد امکان ندارد نسبت به آن ضامنند و میزان قیمت یوم التلف است که با آن ملکى تهیه شود و عوائد آن در جهت وصیت صرف شود و آنچه بعد از تلف در جهت وصیت صرف کرده‌‏‌‌اند محسوب است و ضمان منافع بر مشترى است و بر ورثه نیست.
منبع: استفتائات امام خمینی(ره)، ج‏2، ص443