پرسش :

شخصى در حین مرض موت که تقریبا شصت هزار تومان مقروض بوده و زمینى داشته که مقدارى از آن هم در گرو همین پول بوده است و مقدار سى هزار تومان دیگر هم به طور غصبى به مردم بدهکار بوده‏ است بعضى از افرادى که از مسائل شرعى آگاه نبوده به فرد مذکور گفته‌‌‏‌‌اند که: تو به وسیله زمین مستطیع هستى و حال آنکه مقدارى از زمین را به طور غصبى در تصرف داشته است و وصیت نموده است که ثلث زمینم را بفروشید و از جانب من به حج بروید و بعد خودش در همین مرض فوت کرده است و دو پسر و یک دختر صغیر نیز دارد، تکلیف وصىّ و اقارب او در این باره چیست آیا زمین غصبى و پول غصبى را به صاحبانش مسترد کنند و یا این‌که حج نیابتى انجام دهند؟ در حالى که ثلث زمینش نمى‏‌تواند هم حقوق مردم و هم خرجى مکه را ادا کند لطفا بفرمایید کدامش مقدم است؟

پاسخ :
آنچه غصب شده جزء ترکه نیست باید به صاحبانش برگردد و آنچه که از ترکه محسوب است ثلث آن صرف وصیت و دو ثلث دیگر بین ورثه تقسیم مى‏‌شود و حج در فرض وجوب باید انجام شود و اگر ثلث کافى نیست از اصل مال تکمیل شود.
منبع: استفتائات امام خمینی(ره)، ج‏2، ص539