پرسش :

واقف محترمی پنج دانگ از شش دانگ املاکی را بر اولاد ذکور ( فرزندان پسر) خود علی نحو التشریک و التسویه، بطناً بعد بطن و نسلاً بعد نسل وقف نموده و در صورت انقراض فرزندان پسر، بر فرزندان دختر و در صورت انقراض و نبودن اولاد، منافع این پنج دانگ صرف تعزیه داری شود و تولیت آنها را برای خود قرار داد و بعد خود مفوّض داشت به اولاد ذکور خود نسلاً بعد نسل و بطناً بعد بطن با تقدیم اصلح و ارشد و ابقای آنها. واقف محترم دارای شش فرزند ذکور بوده و هر یک از شش فرزند ذکور دارای فرزندانی بوده‌اند که تعداد آنها یازده نفر می‌باشد و این یازده نفر هم دارای فرزندانی می‌باشند که تعداد آنها حدود شانزده نفر می‌باشد. واقف فوت کرده است. 6 نفر اولاد ذکور واقف که نسل اوّل می‌باشند، همگی فوت نموده‌اند. از یازده نفر اولاد ذکور که در نسل دوم می‌باشند، ده نفر فوت و تنها یک نفر در قید حیات می‌باشند. از نسل سوّم که تعداد آنها در حال حاضر شانزده نفر می‌باشند، اکثر آنها در قید حیات می‌باشند بفرمایید: 1) با توجه به اینکه منافع پنج دانگ موقوفه در نسل اوّل بین 6 نفر برادر به طور مساوی تقسیم می‌شود، در صورت فوت هر یک از برادران سهم متوفی به چه کسی باید پرداخت شود؟ 2) آیا کلمه «بطناً بعد بطن و نسلاً بعد نسل» با کلمه «نسلاً بعد نسل و بطناً بعد بطن» با هم فرق دارند یا هر دو کلمه به یک مفهوم می‌باشد؟ در صورتی که فرق داشته باشد، مراتب را مرقوم فرمایید. 3) تولیت موقوفه با بودن اولادی با داشتن شرایط اصلح و ارشد و ابقا از نسل اوّل به اولادی از نسل بعد که دارای شرایط اصلح و ارشد و ابقا باشد می‌رسد یا خیر؟

پاسخ :
ج 1. با این فرض، مالک پس از وفاتِ هر فردی از طبقه عالیه، فردی از طبقه نازله است، اگر چه فردی از طبقه متقدّمه موجود باشد و احتیاط در استحلال از فرد مُقَدَّم در طبقه، خوب است.
ج 2. تفاوتی ندارد.
ج 3. نمی‌رسد.

منبع: استفتائات از محضر حضرت آیت‌الله العظمی بهجت (دوره 4 جلدی)، ناشر: دفتر حضرت آیت‌الله العظمی محمدتقی بهجت، قم، 1386.