شنبه، 20 بهمن 1397
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما

بخشیدن فدک به مروان توسط عثمان

پرسش :

آیا عثمان حق بخشیدن فدک را به مروان داشت؟


پاسخ :
پاسخ اجمالی:
عثمان، فدک را به مروان بن حکم داد و پیوسته فدک در دست مروان و فرزندانش بود تا اینکه عمر بن عبدالعزیز آن را گرفت و به عنوان صدقه قرار داد .اگر فدک غنیمت مسلمین بود، به چه دلیل به مروان اختصاص پیدا کرد؟ و اگر ارث خاندان رسول خدا(ص) بود، پس مروان در زمره این خاندان نبوده، و اگر بخششى از پیامبر(ص) به فاطمه زهرا(ع) بود، پس چرا بر آن دست اندازى کردند و آن را به یکدیگر بخشیدند و عثمان چه سلطه اى بر فدک داشت تا به کسى واگذار کند؟

پاسخ تفصیلی:
ابن قتیبه در «معارف»(1) ، و ابوالفداء در «تاریخ» خود(2) مى نویسند: از جمله مواردى که مردم به عثمان عیب گرفتند ، بخشیدن فدک به مروان بود . ابوالفداء نوشته است:

عثمان، فدک که صدقه رسول خدا(صلى الله علیه وآله) بود و فاطمه به عنوان میراث طلب کرد ، و ابوبکر از رسول خدا(صلى الله علیه وآله) نقل کرد : «ما پیامبران چیزى به ارث نمى گذاریم ، هر چه باقى بگذاریم صدقه است» ، را به مروان بن حکم داد . و پیوسته فدک در دست مروان و فرزندانش بود تا اینکه عمر بن عبدالعزیز متولّى امر شد و آن را گرفت و به عنوان صدقه قرار داد.

و بیهقى در «السنن الکبرى»(3) از طریق مغیره، حدیثى درباره فدک نقل کرده که در آن آمده است : «چون عمر مُرد عثمان فدک را به مروان داد ...».

ابن ابى الحدید در شرح خود(4) نوشته است :
عثمان فدک را به مروان واگذار کرد ، و فاطمه(علیها السلام) پس از وفات پدرش ـ صلوات الله علیه ـ گاه به عنوان میراث و گاه به عنوان بخشش ، آن را طلب کرد ولى از او منع شد و به وى داده نشد.

در مورد مشروعیّت این کار باید گفت:
کُنه و حقیقت این واگذارى معلوم و روشن نیست! زیرا اگر فدک غنیمت مسلمین بود ـ چنانکه ابوبکر ادّعا کرد ـ به چه دلیل به مروان اختصاص پیدا کرد؟!

و اگر ارث خاندان رسول خدا(صلى الله علیه وآله) بود ـ چنانکه صدّیقه طاهره در خطبه خود براى آن دلیل آورد ، و ائمّه هدى و امیرالمؤمنین(علیه السلام) نیز دلیل آوردند ـ پس مروان در زمره این خاندان نبوده ، و خلیفه حقّ نداشت آن را به او ببخشد.

و اگر بخششى از جانب رسول خدا(صلى الله علیه وآله) به پاره تن خود، فاطمه زهرا(علیها السلام) بود ـ چنانکه حضرت زهرا(علیها السلام) چنین ادّعایى کرد و امیرالمؤمنین و دو فرزندش(علیهم السلام) ، و اُمّ ایمن که بهشت براى او تضمین شده ، به نفع او گواهى دادند ـ پس چرا برآن دست اندازى کردند و آن را به یکدیگر بخشیدند و عثمان چه سلطه اى بر فدک داشت تا به کسى واگذار کند؟!

پی نوشت:
(1). المعارف ، ص 84 [ص 194 ـ 195] .
(2). تاریخ أبی الفداء، ج 1 ، ص 168 .
(3). السنن الکبرى، ج 6 ، ص 301 .
(4). شرح نهج البلاغة، ج 1 ، ص67 [ج1، ص198 ـ 199 ، خطبه 3] .

منبع: گزیده ای جامع از الغدیر، محمد حسن شفیعی شاهرودی، قلم مکنون، قم، 1428 ه.ق ، ص 762.

پرسش‌های مرتبط با حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها:

آیا میزان دارایی های حضرت زهرا سلام الله علیها را می‌دانید؟

آراستگی در «سیره همسرداری » حضرت زهرا سلام الله علیها چگونه بود؟

مصحف حضرت فاطمه (علیها السلام) چیست؟

کتابهای اصیل وکاملی درباره زندگی حضرت زهرا معرفی کنید؟

لطفا متن و ترجمه زیارت نامه حضرت صدیقه کبرا فاطمه زهرا (سلام الله علیها) را بنویسید؟

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
تازه های پرسش و پاسخ
موارد بیشتر برای شما
روز تکریم مادران و همسران شهدا؛ از ادای دین نمادین تا مسئولیت اجتماعی
روز تکریم مادران و همسران شهدا؛ از ادای دین نمادین تا مسئولیت اجتماعی
از اسنپ‌شاپ بخر، شانسِ بُردن فولکس ID.4 رو بالا ببر!
از اسنپ‌شاپ بخر، شانسِ بُردن فولکس ID.4 رو بالا ببر!
ایثار یا خود فراموشی؟ الگوی فاطمی براساس قرآن و روایات
ایثار یا خود فراموشی؟ الگوی فاطمی براساس قرآن و روایات
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
play_arrow
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
play_arrow
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
play_arrow
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
چه می کنیم!؟
play_arrow
چه می کنیم!؟
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
music_note
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
music_note
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
play_arrow
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
play_arrow
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
play_arrow
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
play_arrow
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین
play_arrow
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین