نماز خواندن دختر مکلف
پرسش :
دختری دارم که تازه به سنّ تکلیف رسیده است و من برای خواندن نمازش چند بار باید به او تذکر بدهم تا او نماز خود را بخواند. چه باید بکنم؟
پاسخ :
پاسخ از حجت الاسلام سیدعلیرضا تراشیون (کارشناس و مشاور تربیت کودک و نوجوان):
تذکر دادن برای نماز شاید خیلی خوب نباشد. ما باید بیشتر بچّه ها را به سمت نماز ترغیب کنیم. ترغیب نیز چند عامل نیاز دارد؛ یکی این است که محیط مساعد باشد. مثلا خوب است که تلویزیون خاموش باشد؛ البته نه اینکه برویم و تلویزیون را خاموش کنیم؛ [چرا که در این صورت] بدتر و حساس تر شوند. اگر تلویزیون خاموش است، فضا آماده است. حتی در زمان قدیم خیلی از پدر و مادرها در خانه اذان می گفتند. چرا اصلا اذان گفتن قبل از نماز مستحب است؟ یکی از دلایلش این است که انسان را به نماز ترغیب می کند. مثلا وقتی می گوییم “حیّ علی الصلوه“، فرد را به خواندن نماز ترغیب می کنیم، یا اذکار دیگری که در اذان و اقامه وجود دارد، [همگی ترغیب کننده است]؛ پس ما باید برای ترغیب کردن، محیط را آماده کنیم.
نکته بعدی این است که ما از تشویق ها برای ترغیب شدن بچّه ها به نماز استفاده کنیم. منظور من از تشویق به معنای مزد نیست؛ یعنی [این طور نباشد که] به او بگوییم: اگر نماز بخوانی، برای تو بستنی می خرم؛ زیرا وقتی این کار چند بار تکرار شود، نماز که نمی خواند هیچ، بلکه می گوید: این خریدن بستنی وظیفه ی مادر است و باید برای من بستنی بخرد.
منظور از تشویق و ترغیب این است که مثلا شما به او بگویید: الان دوست دارم دختر گلم نمازش را بخواند [و اگر این کار را انجام دهد]، چقدر من خوشحال می شوم. [توجّه کنید که] این گفتار و تشویق نباید در زمانی باشد که او در حال بازی با دوستش است یا تلویزیون نگاه می کند و یا به کار مورد علاقه خود مشغول است. این تشویق باید در حالی باشد که او آمادگی ترغیب شدن به نماز را داشته باشد.
نکته سوّمی که در ترغیب کردن به نماز خیلی مهم است، این است که ما فضایی را که به نماز خواندن بچّه ها اختصاص می دهیم. باید این فضا یک فضای خاص و معنوی باشد. من در این برنامه تعبیری را به کار بردم و آن این بود که پدر و مادر محراب ساده ای را برای بچّه های خود آماده کنند.
الان اگر والدین بخواهند بَنری را که شبیه محراب است در خانه آماده کنند، شاید هزینه آن کمتر از ده هزار تومان شود. والدین فقط همین را در گوشه ای از خانه نصب کنند؛ آن وقت می بینند که خود این کار انگیزه را خصوصا در دختر خانم ها بالا می برد؛ چون آن ها یک مقدار ظریف پسند هستند، همین امر میل را در آنها زیاد می کند.
نکته بعدی این است که وقتی فرزند ما نماز خواند، با یک سری از الفاظ محبت آمیز از او تقدیر کنیم؛ مثلا به او بگوییم که دختر گلم من چقدر خوشحال شدم که تو نمازت را خواندی، هیچ چیزی مانند این نماز خواندن من را خوشحال نکرده است. از این الفاظ استفاده کنند.
تذکر دادن برای نماز شاید خیلی خوب نباشد. ما باید بیشتر بچّه ها را به سمت نماز ترغیب کنیم. ترغیب نیز چند عامل نیاز دارد؛ یکی این است که محیط مساعد باشد. مثلا خوب است که تلویزیون خاموش باشد؛ البته نه اینکه برویم و تلویزیون را خاموش کنیم؛ [چرا که در این صورت] بدتر و حساس تر شوند. اگر تلویزیون خاموش است، فضا آماده است. حتی در زمان قدیم خیلی از پدر و مادرها در خانه اذان می گفتند. چرا اصلا اذان گفتن قبل از نماز مستحب است؟ یکی از دلایلش این است که انسان را به نماز ترغیب می کند. مثلا وقتی می گوییم “حیّ علی الصلوه“، فرد را به خواندن نماز ترغیب می کنیم، یا اذکار دیگری که در اذان و اقامه وجود دارد، [همگی ترغیب کننده است]؛ پس ما باید برای ترغیب کردن، محیط را آماده کنیم.
نکته بعدی این است که ما از تشویق ها برای ترغیب شدن بچّه ها به نماز استفاده کنیم. منظور من از تشویق به معنای مزد نیست؛ یعنی [این طور نباشد که] به او بگوییم: اگر نماز بخوانی، برای تو بستنی می خرم؛ زیرا وقتی این کار چند بار تکرار شود، نماز که نمی خواند هیچ، بلکه می گوید: این خریدن بستنی وظیفه ی مادر است و باید برای من بستنی بخرد.
منظور از تشویق و ترغیب این است که مثلا شما به او بگویید: الان دوست دارم دختر گلم نمازش را بخواند [و اگر این کار را انجام دهد]، چقدر من خوشحال می شوم. [توجّه کنید که] این گفتار و تشویق نباید در زمانی باشد که او در حال بازی با دوستش است یا تلویزیون نگاه می کند و یا به کار مورد علاقه خود مشغول است. این تشویق باید در حالی باشد که او آمادگی ترغیب شدن به نماز را داشته باشد.
نکته سوّمی که در ترغیب کردن به نماز خیلی مهم است، این است که ما فضایی را که به نماز خواندن بچّه ها اختصاص می دهیم. باید این فضا یک فضای خاص و معنوی باشد. من در این برنامه تعبیری را به کار بردم و آن این بود که پدر و مادر محراب ساده ای را برای بچّه های خود آماده کنند.
الان اگر والدین بخواهند بَنری را که شبیه محراب است در خانه آماده کنند، شاید هزینه آن کمتر از ده هزار تومان شود. والدین فقط همین را در گوشه ای از خانه نصب کنند؛ آن وقت می بینند که خود این کار انگیزه را خصوصا در دختر خانم ها بالا می برد؛ چون آن ها یک مقدار ظریف پسند هستند، همین امر میل را در آنها زیاد می کند.
نکته بعدی این است که وقتی فرزند ما نماز خواند، با یک سری از الفاظ محبت آمیز از او تقدیر کنیم؛ مثلا به او بگوییم که دختر گلم من چقدر خوشحال شدم که تو نمازت را خواندی، هیچ چیزی مانند این نماز خواندن من را خوشحال نکرده است. از این الفاظ استفاده کنند.
