پرسش :
چگونه مي توان يقين كرد كه امام زمان (عج) هست و روزي خواهد آمد؟ بنده ترديد دارم به وجود ايشان لطفاً پاسخ قانع كننده ارائه فرماييد؟
پاسخ :
دلائل عقلي و نقلي متعددي بر بودن امام و زنده بودن آن حضرت دلالت مي كنند:
1- دين اسلام، دين خاتم است بنابراين براي محفوظ ماندن آن از تحريف لازم است در هر زمان وصي كه معصوم باشد و بركتاب خدا و سنت پيامبر(ص) اعلم باشد وجود داشته باشد بنابراين وجود امام حي و زنده در بين جامعه بشري لازم و ضروري است.
2- در روايات زيادي داريم كه اگر زمين خالي از حجت باشد زمين اهلش را فرو مي برد. سبط بن جوزي از علماي اهل سنت در تذكره الخواص نقل مي كند كه پيامبر اسلام(ص) فرمودند: «ستارگان امان اهل آسمان اند، اگر نابود شوند اهل آسمان نيز نابود مي شوند و اهل بيت من امان اهل زمينند پس اگر اهل بيت من وجود نداشته باشند اهل زمين نيز هلاك مي گردند»[1] و حضرت علي(ع) فرمودند: «زمين خالي از حجت نيست خواه ظاهر و آشكار و يا بيمناك و پنهان»[2].
3- حديث ثقلين كه در اين حديث پيامبر اكرم ـ صلي علي عليه و آله ـ مي فرمايد: «من در ميان شما دو چيز گران بها به جا مي گذارم كتاب خدا و عترتم اهل بيتم... اين دو از هم جدا نمي شوند تا زماني كه در حوض بر من وارد شوند[3]». جملة «لن يفترقا حتي يردا علي الحوض»كه در اين حديث است بر استمرار همراهي اهل بيت با قرآن دلالت دارد، و اين پيوستگي در همراهي، جز با فرض تولد يافتن حضرت مهدي (عج) و پنهان بودن ايشان از ديدگان امكان ندارد، زيرا اگر حضرت در آينده تولد يابد مي بايد در اين زمان قرآن از اهل بيت جدا باشد و حال آن كه پيامبر ـ صلي علي عليه و آله ـ فرموده است اين دو از هم جدا ناشدني هستند.
4- در قرآن آمده است كه در شب قدر ملائكه و روح بر ولي امر نازل مي شوند «تنزّل الملائكه و الروح فيها باذن ربهم من كلّ امر» و اين اقتضاء مي كند كه در هر زماني امام معصوم زنده اي وجود داشته باشد تا مقدرات را از عالم اعلي دريافت كند، حضرت علي(ع) فرمود: «ليله القدر در هر سال وجود دارد كه تقديرات يك سال بر واليان بعد از پيامبر(ص) نازل مي شود، سئوال شد ولات امر چه كساني هستند؟ فرمودند، من و يازده نفر از نسل من»[4]
5- رواياتي كه تصريح دارند كه جانشينان پيامبر اسلام(ص) دوازده نفرند كه اولين آنها حضرت علي(ع) و آخرين آنها حضرت مهدي (عج) است مانند حديث لوح حضرت زهرا(س) به نقل از جابر بن عبدالله انصاري.[5]
6. بشارت تولد امام توسط معصومين(ع):
قضيه تولد و غيبت حضرت مهدي (عج) از مقدرات الهي است. آنكه هستي را آفريد و آغاز كرد، بي نقشه و بي خبر از نقطة پايان هستي نبوده است، اوحكيمانه و مدبّرانه هستي را آفريد و از در حكمت نيز، وارث شدن صالحان را اعلام كرد و چون رسولان الهي فرستاده شدند، همگي از متولد شدن مهدي (عج) و غايب شدنش و در نهايت ظهور و قيام و حاكم شدن صالحان خبر دادند و آيندة هستي را پيش بيني كردند و در اين راستا بيش از هزار حديث در دسترس مي باشد[6]؛ اين احاديث از تولد فرزندي براي امام حسن عسكري ـ عليه السّلام ـ خبر مي دهند كه بعد از تولدش غايب مي شود و چون ظاهر شود زمين را پر از قسط و عدل و داد خواهد كرد مثلاً امام صادق ـ عليه السّلام ـ فرموده اند: قائم (عج) قبل از آنكه قيام كند غيبتي خواهد داشت... او همان منتظر است. او كسي است كه در ولادتش شك و ترديد مي شود[7]. علاوه بر اين احاديث، طبق 389 حديث، حضرت مهدي از خاندان و ذريه پيامبر ـ صلي علي عليه و آله ـ است، 148 حديث نام پدرش را امام حسن عسكري ـ عليه السّلام ـ ذكر كرده اند و 214 حديث ولادت حضرت را پيش بيني كرده اند؛ 318 حديث هم مي گويند عمرش طولاني است و ... [8]. 148 حديث مي گويند امام زمان نهمين از اولاد امام حسين(ع) است[9] 99 حديث مي گويند او ششمين از اولاد امام صادق(ع) است[10]، 95 روايت مي گويند او چهار مين فرزند امام رضا(ع) است. [11] 90 روايت مي گويند وي سومين فرزند امام جواد(ع) است. [12]
7. گواهي افرادي كه حضرت مهدي (عج) را ديده اند:
گرچه تولد حضرت مهدي (عج) پنهاني بوده است و جهت جان امام، بي خبر گذاشتن توده مردم بوده است ولي با اين وصف افراد و گروه هاي خاصي امام را ديده و زيارت كرده اند كه به برخي از آنها اشاره مي شود[13]:
حكيمه خاتون، دختر امام جواد ـ عليه السّلام ـ و نسيم و ماريه كنيزان امام عسكري ـ عليه السّلام ـ ، شب تولد امام مهدي (عج) حضور داشته اند و حضرت را ديده اند و به نكاتي دربارة او اشاره كرده اند[14].
چهل تن از شيعيان خدمت امام يازدهم رسيدند و تقاضاي ديدن امام دوازدهم را داشتند و امام حسن عسكري ـ عليه السّلام ـ نيز تقاضاي آنها را پذيرفت و امام مهدي (عج) را به آنان نشان داد و فرمود اين را بدانيد كه از اين به بعد او را نخواهيد ديد تا زماني طولاني بگذرد[15]. افراد ديگري چون، ابوهارون، ابوبصير، ابوغانم، عمر اهوازي، كامل بن ابراهيم و... از جملة كساني هستند كه حضرت مهدي را ديده و زيارت كرده اند[16].
8. اعتراف جمعي از مورخان و محدثان اهل سنت بر تولد آن حضرت:
علاوه بر اماميه، بعضي از پژوهشگران، بيش از صد نفر از مورخان و محدثان اهل سنت را معرفي كرده اند كه تولد حضرت مهدي (عج) را در كتب خود ذكر كرده اند[17] مثلاً ابن حجر مي نويسد امام حسن عسكري ـ عليه السّلام ـ غير از ابي القاسم محمد الحجه فرزندي به جا نگذاشت و در هنگام وفات پدر بزرگوارش ، او پنج سال داشت[18].
معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1. خورشيد مغرب، محمد رضا حكيمي.
2. نويد امن و امان، صافي گلپايگاني،
3. دادگستر جهان، ابراهيم اميني.
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. سبط ابن جوزي، تذكره الخواص الامه، چاپ سوم، 1285ه ص182.
[2]. نهج البلاغه، ترجمه دشتي، ح147.
[3] . مناوي، عبدالرؤوف، فيض القدير، انتشارات دارالفكر، 1416 هـ، ج 3، ص 19 و سنن ابن ماجه، ج 2، ص 29، باب خروج المهدي.
[4]. حر عاملي، اثباه الهداه، ج2، ص298.
[5]. كليني، محمد بن يعقوب، اصول كافي، ج1، ص528-527.
[6] . فصلنامه انتظار، شمارة 5، پاييز 81، ص 99، كمال الدين، ص 342.
[7] . همان، كمال الدين، ص 324، ح 24.
[8] . صافي گلپايگاني، نويد امن و امان، دارالكتب الاسلاميه، ص 20، به نحو اقتباس.
[9] . صافي گلپايگاني، لطف الله، منتخب الاثرني الامام الثاني عشر، موسسه حضرت معصومه(س) چاپ اول، 1419ه ق، ص261-294.
[10] . همان، ص276-278.
[11] . همان، ص279-281.
[12] . همان، ص282-283.
[13] . همان.
[14] . حائري يزدي، علي، الزام الناصب، بيروت، دارالتوحيد، ج 1، ص 340.
[15] . همان، ص، 341.
[16] . اميني، ابراهيم، دادگستر جهان، انتشارات شفق، چاپ 25، ص 105، به نقل از اثبات الهداه، ج 6، ص 431.
[17] . پيشوايي، مهدي، سيرة پيشوايان، مؤسسه امام صادق ـ عليه السّلام - ، چاپ نهم، 1378، ص 667.
[18] . اميني، ابراهيم، دادگستر جهان، انتشارات شفق، چاپ 25، ص 105، به نقل از اثبات الهداة، ج 6، ص 431.
دلائل عقلي و نقلي متعددي بر بودن امام و زنده بودن آن حضرت دلالت مي كنند:
1- دين اسلام، دين خاتم است بنابراين براي محفوظ ماندن آن از تحريف لازم است در هر زمان وصي كه معصوم باشد و بركتاب خدا و سنت پيامبر(ص) اعلم باشد وجود داشته باشد بنابراين وجود امام حي و زنده در بين جامعه بشري لازم و ضروري است.
2- در روايات زيادي داريم كه اگر زمين خالي از حجت باشد زمين اهلش را فرو مي برد. سبط بن جوزي از علماي اهل سنت در تذكره الخواص نقل مي كند كه پيامبر اسلام(ص) فرمودند: «ستارگان امان اهل آسمان اند، اگر نابود شوند اهل آسمان نيز نابود مي شوند و اهل بيت من امان اهل زمينند پس اگر اهل بيت من وجود نداشته باشند اهل زمين نيز هلاك مي گردند»[1] و حضرت علي(ع) فرمودند: «زمين خالي از حجت نيست خواه ظاهر و آشكار و يا بيمناك و پنهان»[2].
3- حديث ثقلين كه در اين حديث پيامبر اكرم ـ صلي علي عليه و آله ـ مي فرمايد: «من در ميان شما دو چيز گران بها به جا مي گذارم كتاب خدا و عترتم اهل بيتم... اين دو از هم جدا نمي شوند تا زماني كه در حوض بر من وارد شوند[3]». جملة «لن يفترقا حتي يردا علي الحوض»كه در اين حديث است بر استمرار همراهي اهل بيت با قرآن دلالت دارد، و اين پيوستگي در همراهي، جز با فرض تولد يافتن حضرت مهدي (عج) و پنهان بودن ايشان از ديدگان امكان ندارد، زيرا اگر حضرت در آينده تولد يابد مي بايد در اين زمان قرآن از اهل بيت جدا باشد و حال آن كه پيامبر ـ صلي علي عليه و آله ـ فرموده است اين دو از هم جدا ناشدني هستند.
4- در قرآن آمده است كه در شب قدر ملائكه و روح بر ولي امر نازل مي شوند «تنزّل الملائكه و الروح فيها باذن ربهم من كلّ امر» و اين اقتضاء مي كند كه در هر زماني امام معصوم زنده اي وجود داشته باشد تا مقدرات را از عالم اعلي دريافت كند، حضرت علي(ع) فرمود: «ليله القدر در هر سال وجود دارد كه تقديرات يك سال بر واليان بعد از پيامبر(ص) نازل مي شود، سئوال شد ولات امر چه كساني هستند؟ فرمودند، من و يازده نفر از نسل من»[4]
5- رواياتي كه تصريح دارند كه جانشينان پيامبر اسلام(ص) دوازده نفرند كه اولين آنها حضرت علي(ع) و آخرين آنها حضرت مهدي (عج) است مانند حديث لوح حضرت زهرا(س) به نقل از جابر بن عبدالله انصاري.[5]
6. بشارت تولد امام توسط معصومين(ع):
قضيه تولد و غيبت حضرت مهدي (عج) از مقدرات الهي است. آنكه هستي را آفريد و آغاز كرد، بي نقشه و بي خبر از نقطة پايان هستي نبوده است، اوحكيمانه و مدبّرانه هستي را آفريد و از در حكمت نيز، وارث شدن صالحان را اعلام كرد و چون رسولان الهي فرستاده شدند، همگي از متولد شدن مهدي (عج) و غايب شدنش و در نهايت ظهور و قيام و حاكم شدن صالحان خبر دادند و آيندة هستي را پيش بيني كردند و در اين راستا بيش از هزار حديث در دسترس مي باشد[6]؛ اين احاديث از تولد فرزندي براي امام حسن عسكري ـ عليه السّلام ـ خبر مي دهند كه بعد از تولدش غايب مي شود و چون ظاهر شود زمين را پر از قسط و عدل و داد خواهد كرد مثلاً امام صادق ـ عليه السّلام ـ فرموده اند: قائم (عج) قبل از آنكه قيام كند غيبتي خواهد داشت... او همان منتظر است. او كسي است كه در ولادتش شك و ترديد مي شود[7]. علاوه بر اين احاديث، طبق 389 حديث، حضرت مهدي از خاندان و ذريه پيامبر ـ صلي علي عليه و آله ـ است، 148 حديث نام پدرش را امام حسن عسكري ـ عليه السّلام ـ ذكر كرده اند و 214 حديث ولادت حضرت را پيش بيني كرده اند؛ 318 حديث هم مي گويند عمرش طولاني است و ... [8]. 148 حديث مي گويند امام زمان نهمين از اولاد امام حسين(ع) است[9] 99 حديث مي گويند او ششمين از اولاد امام صادق(ع) است[10]، 95 روايت مي گويند او چهار مين فرزند امام رضا(ع) است. [11] 90 روايت مي گويند وي سومين فرزند امام جواد(ع) است. [12]
7. گواهي افرادي كه حضرت مهدي (عج) را ديده اند:
گرچه تولد حضرت مهدي (عج) پنهاني بوده است و جهت جان امام، بي خبر گذاشتن توده مردم بوده است ولي با اين وصف افراد و گروه هاي خاصي امام را ديده و زيارت كرده اند كه به برخي از آنها اشاره مي شود[13]:
حكيمه خاتون، دختر امام جواد ـ عليه السّلام ـ و نسيم و ماريه كنيزان امام عسكري ـ عليه السّلام ـ ، شب تولد امام مهدي (عج) حضور داشته اند و حضرت را ديده اند و به نكاتي دربارة او اشاره كرده اند[14].
چهل تن از شيعيان خدمت امام يازدهم رسيدند و تقاضاي ديدن امام دوازدهم را داشتند و امام حسن عسكري ـ عليه السّلام ـ نيز تقاضاي آنها را پذيرفت و امام مهدي (عج) را به آنان نشان داد و فرمود اين را بدانيد كه از اين به بعد او را نخواهيد ديد تا زماني طولاني بگذرد[15]. افراد ديگري چون، ابوهارون، ابوبصير، ابوغانم، عمر اهوازي، كامل بن ابراهيم و... از جملة كساني هستند كه حضرت مهدي را ديده و زيارت كرده اند[16].
8. اعتراف جمعي از مورخان و محدثان اهل سنت بر تولد آن حضرت:
علاوه بر اماميه، بعضي از پژوهشگران، بيش از صد نفر از مورخان و محدثان اهل سنت را معرفي كرده اند كه تولد حضرت مهدي (عج) را در كتب خود ذكر كرده اند[17] مثلاً ابن حجر مي نويسد امام حسن عسكري ـ عليه السّلام ـ غير از ابي القاسم محمد الحجه فرزندي به جا نگذاشت و در هنگام وفات پدر بزرگوارش ، او پنج سال داشت[18].
معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1. خورشيد مغرب، محمد رضا حكيمي.
2. نويد امن و امان، صافي گلپايگاني،
3. دادگستر جهان، ابراهيم اميني.
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. سبط ابن جوزي، تذكره الخواص الامه، چاپ سوم، 1285ه ص182.
[2]. نهج البلاغه، ترجمه دشتي، ح147.
[3] . مناوي، عبدالرؤوف، فيض القدير، انتشارات دارالفكر، 1416 هـ، ج 3، ص 19 و سنن ابن ماجه، ج 2، ص 29، باب خروج المهدي.
[4]. حر عاملي، اثباه الهداه، ج2، ص298.
[5]. كليني، محمد بن يعقوب، اصول كافي، ج1، ص528-527.
[6] . فصلنامه انتظار، شمارة 5، پاييز 81، ص 99، كمال الدين، ص 342.
[7] . همان، كمال الدين، ص 324، ح 24.
[8] . صافي گلپايگاني، نويد امن و امان، دارالكتب الاسلاميه، ص 20، به نحو اقتباس.
[9] . صافي گلپايگاني، لطف الله، منتخب الاثرني الامام الثاني عشر، موسسه حضرت معصومه(س) چاپ اول، 1419ه ق، ص261-294.
[10] . همان، ص276-278.
[11] . همان، ص279-281.
[12] . همان، ص282-283.
[13] . همان.
[14] . حائري يزدي، علي، الزام الناصب، بيروت، دارالتوحيد، ج 1، ص 340.
[15] . همان، ص، 341.
[16] . اميني، ابراهيم، دادگستر جهان، انتشارات شفق، چاپ 25، ص 105، به نقل از اثبات الهداه، ج 6، ص 431.
[17] . پيشوايي، مهدي، سيرة پيشوايان، مؤسسه امام صادق ـ عليه السّلام - ، چاپ نهم، 1378، ص 667.
[18] . اميني، ابراهيم، دادگستر جهان، انتشارات شفق، چاپ 25، ص 105، به نقل از اثبات الهداة، ج 6، ص 431.
