پرسش :
در ابتدا حكم روزه در اسلام چند روز يا ماه بود؟ و در كدام سوره از قرآن وصف ماه رمضان آمده است؟
پاسخ :
پرسش در چند محور پاسخ داده مي شود: 1. در برخي روايات آمده: شخصي به حضور رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله ـ رسيد و از حضرت درباره اين كه چرا بر امت محمد ـ صلي الله عليه و آله ـ سي روز روزه واجب شده است در حالي كه بر امت هاي گذشته بيشتر از سي روز واجب بوده است؟
حضرت پيامبر در پاسخ فرمود: آدم (ابوالبشر) وقتي از درخت نهي شده خورد،آنچه كه خورده بود به مدت سي روز در شكم او باقي ماند،به همين دليل خداوند بر فرزندان آدم سي روز را به عنوان روزه واجب كرده تا به مدت سي روز گرسنگي و تشنگي بكشند و خداوند همان سي روز را بر امت من روزه قرار داد. بعد حضرت اين آية مباركه را تلاوت كرد: (كتب عليكم الصيام كما كتب علي الذين من قبلكم لعلكم تتقون اياماً معدودات)[1] بر شما روزه واجب شد آن گونه كه بر كساني كه قبل از شما بودند واجب شده بود، شايد تقوا پيشه كنيد، با گرفتن چند روز روزه.
بعد فرمود: هر مؤمني ماه رمضان را روزه بگيرد خداوند هفت خصلت براي او قرار مي دهد: گوشت هاي حرام از بدن او مي ريزد، به رحمت خدا نزديك مي شود، كفاره خطاي آدم محسوب مي شود، سكرات مرگ بر او آسان مي گردد از گرسنگي و تشنگي روز قيامت در امان است. از آتش محفوظ مي ماند. خداوند او را از ميوه و غذاهاي پاكيزة بهشت اطعام مي كند.[2]
از اين حديث دو نكته بخوبي بدست مي آيد نكته اول آن كه همان طور كه محصول درخت نهي شده به مدت 30 روز در شكم آدم (ابوالبشر) باقي بود، بر امت محمدي ـ صلي الله عليه و آله ـ به همان اندازه روزه واجب شده است. نكته دوم آن كه از همان اول در ابتداء روزه در اسلام 30 روز (يا يك ماه قمري) بوده است. بنابراين با استناد به اين حديث بايد گفت كه روزه در اسلام از اول همين (يك ماه) بوده است. اما از تورات بر مي آيد كه موسي ـ عليه السلام ـ چهل روز روزه داشته است. و همچنين طبق آنچه از انجيل بدست مي آيد حضرت عيسي ـ عليه السلام ـ نيز چهل روز روزه داشته است و همچنين حواريون حضرت عيسي نيز چهل روز روزه مي گرفته است.[3]
2. وصف ماه مبارك رمضان در سوره بقره آمده كه فرمود: (شهر رمضان الذي أنزل فيه القرآن هديً للناس...)[4] يعني ماه رمضان ماهي است كه قرآن براي راهنمائي مردم و نشانه هاي هدايت و فرق ميان حق و باطل در آن نازل شده. در اين آيه مبارك جريان نزول قرآن به عنوان بارزترين وصف ماه رمضان ذكر شده است.
3. اما اين كه چرا ماه رمضان براي روزه گرفتن برگزيده شده است؟ به خاطر آن است كه اين ماه بر ساير ماه ها برتري دارد چون در اين ماه است كه قرآن به عنوان كامل ترين دستور آسماني براي بشر فرستاده شده است و طبق متون ديني همه كتابهاي بزرگ آسماني مثل (تورات) و (انجيل) و (زبور) و (حنها) در اين ماه نازل شده اند. و از امام صادق ـ عليه السلام ـ نقل شده كه (تورات) در ششم ماه رمضان، و (انجيل) در دوازدهم ماه رمضان و (زبور) در هيجدهم، و قرآن در شب قدر ماه رمضان نازل شده است.[5] پس بدين ترتيب در عظمت ماه رمضان همان پس كه آن همه كتابهاي آسماني در اين ماه فرود آمده است.[6]
براي مطالعه بيشتر
1. ناصر مكارم، تفسير نمونه، ج26، ص 281، نشر دارالكتب الاسلاميه، تهران 1379ش.
2. جوادي آملي، حكمت عبادات، نشر مركز اسراء، قم 1381ش.
3. امام خميني، چهل حديث، نشر مؤسسه آثار امام، 1378ش.
حديث:
لكل شي زكاةٌ و زكاة الاجسام الصيام؛ براي همه چيز زكاتي است و زكات بدن ها روزه داري است.[7]
--------------------------------------------------------------------------------
[1] . سوره بقره، آية 183.
[2] . الصدوق، علل الشرايع، ج2، ص 79، باب 109، نشر مؤسسه اعلمي بيروت، 1408ق.
[3] . ناصر مكارم تفسير نمونه ج1، ص 633، 634، نشر دارالكتب الاسلاميه، تهران 1379ش.
[4] . سوره بقره آيه 135.
[5] . وسايل شيعه، جلد 1، ابواب احكام ماه رمضان باب 18، حديث 16، ص 311 نشر مؤسسه آل البيت قم، 1416ق.
[6] . ناصر مكارم، تفسير نمونه ح1، ص 634 و 635 نشر پيشين.
[7] . وسايل الشيعه، ج1، ص 8.
پرسش در چند محور پاسخ داده مي شود: 1. در برخي روايات آمده: شخصي به حضور رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله ـ رسيد و از حضرت درباره اين كه چرا بر امت محمد ـ صلي الله عليه و آله ـ سي روز روزه واجب شده است در حالي كه بر امت هاي گذشته بيشتر از سي روز واجب بوده است؟
حضرت پيامبر در پاسخ فرمود: آدم (ابوالبشر) وقتي از درخت نهي شده خورد،آنچه كه خورده بود به مدت سي روز در شكم او باقي ماند،به همين دليل خداوند بر فرزندان آدم سي روز را به عنوان روزه واجب كرده تا به مدت سي روز گرسنگي و تشنگي بكشند و خداوند همان سي روز را بر امت من روزه قرار داد. بعد حضرت اين آية مباركه را تلاوت كرد: (كتب عليكم الصيام كما كتب علي الذين من قبلكم لعلكم تتقون اياماً معدودات)[1] بر شما روزه واجب شد آن گونه كه بر كساني كه قبل از شما بودند واجب شده بود، شايد تقوا پيشه كنيد، با گرفتن چند روز روزه.
بعد فرمود: هر مؤمني ماه رمضان را روزه بگيرد خداوند هفت خصلت براي او قرار مي دهد: گوشت هاي حرام از بدن او مي ريزد، به رحمت خدا نزديك مي شود، كفاره خطاي آدم محسوب مي شود، سكرات مرگ بر او آسان مي گردد از گرسنگي و تشنگي روز قيامت در امان است. از آتش محفوظ مي ماند. خداوند او را از ميوه و غذاهاي پاكيزة بهشت اطعام مي كند.[2]
از اين حديث دو نكته بخوبي بدست مي آيد نكته اول آن كه همان طور كه محصول درخت نهي شده به مدت 30 روز در شكم آدم (ابوالبشر) باقي بود، بر امت محمدي ـ صلي الله عليه و آله ـ به همان اندازه روزه واجب شده است. نكته دوم آن كه از همان اول در ابتداء روزه در اسلام 30 روز (يا يك ماه قمري) بوده است. بنابراين با استناد به اين حديث بايد گفت كه روزه در اسلام از اول همين (يك ماه) بوده است. اما از تورات بر مي آيد كه موسي ـ عليه السلام ـ چهل روز روزه داشته است. و همچنين طبق آنچه از انجيل بدست مي آيد حضرت عيسي ـ عليه السلام ـ نيز چهل روز روزه داشته است و همچنين حواريون حضرت عيسي نيز چهل روز روزه مي گرفته است.[3]
2. وصف ماه مبارك رمضان در سوره بقره آمده كه فرمود: (شهر رمضان الذي أنزل فيه القرآن هديً للناس...)[4] يعني ماه رمضان ماهي است كه قرآن براي راهنمائي مردم و نشانه هاي هدايت و فرق ميان حق و باطل در آن نازل شده. در اين آيه مبارك جريان نزول قرآن به عنوان بارزترين وصف ماه رمضان ذكر شده است.
3. اما اين كه چرا ماه رمضان براي روزه گرفتن برگزيده شده است؟ به خاطر آن است كه اين ماه بر ساير ماه ها برتري دارد چون در اين ماه است كه قرآن به عنوان كامل ترين دستور آسماني براي بشر فرستاده شده است و طبق متون ديني همه كتابهاي بزرگ آسماني مثل (تورات) و (انجيل) و (زبور) و (حنها) در اين ماه نازل شده اند. و از امام صادق ـ عليه السلام ـ نقل شده كه (تورات) در ششم ماه رمضان، و (انجيل) در دوازدهم ماه رمضان و (زبور) در هيجدهم، و قرآن در شب قدر ماه رمضان نازل شده است.[5] پس بدين ترتيب در عظمت ماه رمضان همان پس كه آن همه كتابهاي آسماني در اين ماه فرود آمده است.[6]
براي مطالعه بيشتر
1. ناصر مكارم، تفسير نمونه، ج26، ص 281، نشر دارالكتب الاسلاميه، تهران 1379ش.
2. جوادي آملي، حكمت عبادات، نشر مركز اسراء، قم 1381ش.
3. امام خميني، چهل حديث، نشر مؤسسه آثار امام، 1378ش.
حديث:
لكل شي زكاةٌ و زكاة الاجسام الصيام؛ براي همه چيز زكاتي است و زكات بدن ها روزه داري است.[7]
--------------------------------------------------------------------------------
[1] . سوره بقره، آية 183.
[2] . الصدوق، علل الشرايع، ج2، ص 79، باب 109، نشر مؤسسه اعلمي بيروت، 1408ق.
[3] . ناصر مكارم تفسير نمونه ج1، ص 633، 634، نشر دارالكتب الاسلاميه، تهران 1379ش.
[4] . سوره بقره آيه 135.
[5] . وسايل شيعه، جلد 1، ابواب احكام ماه رمضان باب 18، حديث 16، ص 311 نشر مؤسسه آل البيت قم، 1416ق.
[6] . ناصر مكارم، تفسير نمونه ح1، ص 634 و 635 نشر پيشين.
[7] . وسايل الشيعه، ج1، ص 8.
