پرسش :
با این که قرآن کریم می‌فرماید: هدف از نماز ذکر خداست، چرا نمی‌توان به ذکر تنها بسنده کرد و اعمال خاص دیگر مثل رکوع، سجده و ... را انجام نداد؟
پاسخ :
به چند نکته توجه فرمایید.
1. پیشوایان معصوم: به خصوص پیامبر اکرم‌و امامان معصوم: مفسران واقعی قرآن کریم هستند سخنان و سیره و سنت آن‌ها می‌تواند در فهم موضوعات و استخراج احکام و روش‌های دعا و عبادت راه‌گشا باشد اهل‌بیت: شکل عملی قرآنند و اصولاً کتاب و عترت دو ثقل هستند که تمسک به آن‌ها انسان را از گمراهی نجات می‌دهد.
چنان‌که پیامبر گرامی‌می‌فرماید: "من در میان شما دو چیز را به امانت می‌گذارم مادامی که به آن‌ها تمسک کنید هرگز گمراه نمی‌شوید، کتاب خدا و عترت و اهل بیتم و این دو تا هرگز از هم جدا نمی‌شوند..."( وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، ج 27، ص 33، مؤسسه آل البیت، قم. )
2. شیوه‌های عبادت کسب و تکالیف، کیفیت و کمیت واجبات باید از آیات قرآن کریم و یا روایات اسلامی گرفته شود، شیوه دعا کردن، چه دعایی را خواندن، چگونگی روزه گرفتن، نماز خواندن و... همه این‌ها را یا باید از آیات قرآن گرفت و یا باید از سنت و سیره و سخنان پیشوایان معصوم: گرفت و انجام داد، و اگر هرکس شیوه‌های ابداعی خود را در انجام عبادات و به جا آوردن واجبات اعمال کند، بدعت می‌شود و بدعت در دین حرام است و دیگر آن که احکام و دستورهای خداوند دچار تزلزل و هرج و مرج می‌شود. پس انسان باید تکالیف، شیوه‌های انجام آن‌ها و فروعات دین را از قرآن کریم، پیامبر اکرم‌یا پیشوایان معصوم: بگیرد و در این راستا فقهأ، علمأ، دانشمندان و مفسران قرآن کریم با استفاده از آیات قرآن، روایات و سنت معصومان:، عقل، اجماع احکام و تکالیف و فروعات دین را استخراج کرده و در اختیار مکلفان قرار داده‌اند. و آیه "اقم الصلوة لذکری" به این معنا نیست که هدف از نماز تنها ذکر خدا باشد، چون در این صورت هر تکلیفی که یاد خدا و ذکر است، تنها به ذکر بودن آن بسنده شود و انسان از دست یابی به اهداف اصلی تکالیف باز بماند; در آیه مذکور می‌فرماید نماز را (به همان ترتیبی که وارد شده) به جا بیاورید، تا همیشه به یاد خدا باشید.
3. پیامبر اکرم‌امامان معصوم: نماز را پس از تشریع شدن آن در شب معراج به صورت کنونی به جا می‌آورده‌اند، و فقهأ و دانشمندان اسلامی نیز نماز را به ذکرهای مخصوص (نیت، تکبیرة‌الاحرام و...) تفسیر کرده‌اند. بنابراین، صحیح است که خداوند متعال، در سوره طه، آیه 24 می‌فرماید: "اقم‌الصلوة لذکری; نماز را به پا دار تا به یاد من باشی." اما کم و کیف و روش به جا آوردن نماز (صلاة) چگونه است؟ این باید در سنت پیامبر و اهل بیت و روایات اسلامی توسط فقهأ و دانشمندان و مفسران قرآن کریم روشن شود.( ر.ک: تفسیر المیزان، علامه طباطبایی;، ج 14، ص 140 - 141، مؤسسة النشر الاسلامی، سیمای معراج پیامبر، محمد محمدی اشتهاردی، ص 154 - 156، انتشارات نبوی. )
4. ذکر، به معنای یادآوری با زبان و قلب و به یاد خداوند متعال بودن در تمام شرایط می‌باشد و نماز وقتی با تمام شرایط و اجزایش انجام می‌شود، می‌تواند بهترین ذکر و یادآوری خداوند متعال می‌باشد.( ر. ک: قاموس قرآن، سید علی اکبر قرشی، ج 4 - 3، ص 15 - 20، دارالکتب الاسلامیة، تهران. )
به چند نکته توجه فرمایید.
1. پیشوایان معصوم: به خصوص پیامبر اکرم‌و امامان معصوم: مفسران واقعی قرآن کریم هستند سخنان و سیره و سنت آن‌ها می‌تواند در فهم موضوعات و استخراج احکام و روش‌های دعا و عبادت راه‌گشا باشد اهل‌بیت: شکل عملی قرآنند و اصولاً کتاب و عترت دو ثقل هستند که تمسک به آن‌ها انسان را از گمراهی نجات می‌دهد.
چنان‌که پیامبر گرامی‌می‌فرماید: "من در میان شما دو چیز را به امانت می‌گذارم مادامی که به آن‌ها تمسک کنید هرگز گمراه نمی‌شوید، کتاب خدا و عترت و اهل بیتم و این دو تا هرگز از هم جدا نمی‌شوند..."( وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، ج 27، ص 33، مؤسسه آل البیت، قم. )
2. شیوه‌های عبادت کسب و تکالیف، کیفیت و کمیت واجبات باید از آیات قرآن کریم و یا روایات اسلامی گرفته شود، شیوه دعا کردن، چه دعایی را خواندن، چگونگی روزه گرفتن، نماز خواندن و... همه این‌ها را یا باید از آیات قرآن گرفت و یا باید از سنت و سیره و سخنان پیشوایان معصوم: گرفت و انجام داد، و اگر هرکس شیوه‌های ابداعی خود را در انجام عبادات و به جا آوردن واجبات اعمال کند، بدعت می‌شود و بدعت در دین حرام است و دیگر آن که احکام و دستورهای خداوند دچار تزلزل و هرج و مرج می‌شود. پس انسان باید تکالیف، شیوه‌های انجام آن‌ها و فروعات دین را از قرآن کریم، پیامبر اکرم‌یا پیشوایان معصوم: بگیرد و در این راستا فقهأ، علمأ، دانشمندان و مفسران قرآن کریم با استفاده از آیات قرآن، روایات و سنت معصومان:، عقل، اجماع احکام و تکالیف و فروعات دین را استخراج کرده و در اختیار مکلفان قرار داده‌اند. و آیه "اقم الصلوة لذکری" به این معنا نیست که هدف از نماز تنها ذکر خدا باشد، چون در این صورت هر تکلیفی که یاد خدا و ذکر است، تنها به ذکر بودن آن بسنده شود و انسان از دست یابی به اهداف اصلی تکالیف باز بماند; در آیه مذکور می‌فرماید نماز را (به همان ترتیبی که وارد شده) به جا بیاورید، تا همیشه به یاد خدا باشید.
3. پیامبر اکرم‌امامان معصوم: نماز را پس از تشریع شدن آن در شب معراج به صورت کنونی به جا می‌آورده‌اند، و فقهأ و دانشمندان اسلامی نیز نماز را به ذکرهای مخصوص (نیت، تکبیرة‌الاحرام و...) تفسیر کرده‌اند. بنابراین، صحیح است که خداوند متعال، در سوره طه، آیه 24 می‌فرماید: "اقم‌الصلوة لذکری; نماز را به پا دار تا به یاد من باشی." اما کم و کیف و روش به جا آوردن نماز (صلاة) چگونه است؟ این باید در سنت پیامبر و اهل بیت و روایات اسلامی توسط فقهأ و دانشمندان و مفسران قرآن کریم روشن شود.( ر.ک: تفسیر المیزان، علامه طباطبایی;، ج 14، ص 140 - 141، مؤسسة النشر الاسلامی، سیمای معراج پیامبر، محمد محمدی اشتهاردی، ص 154 - 156، انتشارات نبوی. )
4. ذکر، به معنای یادآوری با زبان و قلب و به یاد خداوند متعال بودن در تمام شرایط می‌باشد و نماز وقتی با تمام شرایط و اجزایش انجام می‌شود، می‌تواند بهترین ذکر و یادآوری خداوند متعال می‌باشد.( ر. ک: قاموس قرآن، سید علی اکبر قرشی، ج 4 - 3، ص 15 - 20، دارالکتب الاسلامیة، تهران. )
.jpg "دختران شعیب؛ آداب حیا در معاشرت با نامحرم از نگاه قرآن")
.jpg "چرا فاصله قیمت کارخانه و بازار خودرو دوباره افزایش یافته است؟")
