پرسش :

اگر پدري فرزند خود را بكشد به پرداخت ديه محكوم مي‏شود، ولي قصاص نمي‏شود، چرا؟ آيا اين نوعي جانبداري از مرد نيست؟

پاسخ :
در احكام اسلامي به جهت حق ولايت پدر بر پسر از يك طرف، مسئوليت هايي را براي پدر مقرر و معين نموده (مانند سرپرستي و نفقه و برآوردن نيازهاي فرزند در زندگي و نقشي كه پدر خانواده دارد) از طرف ديگر، احكام خاصي را براي پدر قرار داده است كه از جمله عدم قصاص و حق برداشت پدر از مال فرزند مي‏باشد.
در مورد قصاص، حكم اوليه اسلام بر قصاص مي‏باشد، براساس فلسفه خاصي كه در آن وجود دارد. براي رعايت همين فلسفه بايد تا جايي كه امكان دارد، استثنا نشود اما در مورد پدر به جهت حق ولايت استثنا شده است.
اما در مورد قصاص مادر و اين كه چرا مادر (با عنايت به حقوق و رابطه عاطفي بيشتر وي) از قصاص در مقابل قتل فرزند معاف نشده، مي‏توان گفت: با توجه به فلسفه قصاص و لزوم پيش‏گيري از وقوع قتل عمد در جامعه، اين استثنا فقط در مورد پدر كه جايگاه خاصي در مجموعه خانواده و جامعه دارد، پذيرفته شده است، ولي در مورد مادر با توجه به اين كه قتل عمد فرزند توسط مادر بسيار كمياب مي‏باشد، استثنا نمودن او از حكم قصاص ضرورتي نداشته است. (در صورت وقوع بايد در عمد و اختيار مادر ترديد كرد كه در اين صورت قصاص نخواهد شد، چون اختيار يكي از شرايط قصاص است يا بايد او را فاقد هرگونه عاطفه و احساسات مادري دانست كه در اين صورت نيز قصاص او مانع ندارد.(1)
پي‏نوشت:
1. قدرت اللَّه خسروشاهي، فلسفه قصاص در اسلام، ص 94.
www.eporsesh.com