پرسش :

چرا غسل مي كنيم؟ چرا در غسل نيت لازم است؟ چرا پس از غسل كردن احساس آرامش مي كنيم؟

پاسخ :
فوايد و آثار غسل هم از جنبه بهداشتي و نظافت قابل بررسي است، هم از جهت آثار روحي و معنوي، اما مهم ترين فوايد و آثار آن، آثار روحي و نتايج معنوي آن است.
در عبادات ديگر نيز اين حكم جاري است، مثلاً روزه اگر چه فوائد و آثار بهداشتي و سلامت جسماني براي آن بيان شده، اما مهم ترين آثار آن مربوط به پاكيزگي روح انسان است؛ زيرا چه بسا انسان با تعيين برنامه غذايي خاص يا با شستن بدن به سلامت و طهارت جسماني دست يابد، اما بدون نيت و انجام عمل به قصد تقرب به خدا نمي تواند از آثار و فوايد معنوي و طهارت و پاكي روحي برخوردار شود.
در مورد غسل نيز برخي فوايد بهداشتي و طهارت بدني در كتاب هايي مانند "اولين دانشگاه و آخرين پيامبر" از دكتر پاك نژاد بيان شده است، اما انجام غسل با قصد غربت، موجب طراوت روح و نتايج معنوي مي شود. بنابراين در انجام غسل و هر عمل عبادي ديگر نيت قصد قربت و انجام عمل به خاطر فرمان الهي، شرط لازم و ضروري است و بدون آن، عمل باطل است، حتي اگر سهواً نيت صورت نگيرد.
در تمام غسل ها از يك طرف، كثيفي بدن رفع مي شود (موجب طراوت و شادابي است) و از طرف ديگر انسان احساس نزديكي به خداوند مي كند و موجب نورانيت و صفاي روح مي شود. در روايتي درباره وضو آمده است: "الوضوء علي الوضوء نور علي نور؛ وضو پس از وضوي ديگر، نوري بر نور است".(1)
انساني كه دچار عارضه اي (جنابت، حيض، مس ميت و...) شده كه نمي تواند برخي از عبادات را انجام دهد، احساس دلتنگي و دوري از خدا مي كند، اما با انجام غسل اوّلاً پس از احساس دوري اوليه، احساس نزديكي به خداوند مي كند؛
ثانياً: احساس مي كند فرمان را اطاعت و بنده مطيع او بوده است؛
ثالثاً با انجام نيت در عمل، يادآوري خداوند براي او حاصل مي شود.
كاملاً روشن است كه همه اين موارد، موجب پديد آمدن احساس بسيار زيبا و آرامش بخش براي انسان مي شود. همه اين موارد مي تواند در يك جمله خلاصه شود و آن اين كه : انجام عبادات مانند غسل با همان شكل و شيوه خاص به همراه نيت در اعمال، قطره را به اقيانوس و فرع را به اصل خود پيوند مي دهد، و سكون و آرامش در همين است.
پي نوشت:
1 - محمدي ري شهري، ميزان الحكمه، عنوان 4106.
www.eporsesh.com