پرسش :

چرا بايد ما از يك مرجع تقليد پيروي كنيم و حال آن كه ما با مطالعهء رسالهء مراجع ديگر مي توانيم راه آسانتر را انتخاب كنيم و در يك مسئله از يك مرجع تقليد و در مسئلهء ديگر از مرجع تقليد ديگر پيروي كنيم .

پاسخ :
تقليد در لغت به معناي گردن بند در گردن كسي انداختن و در اصطلاح فقهي عمل به فتواي مجتهدي نمودن را تقليد گويند. چنان كه شيوهء عقلا در هر عصر وزمان بر اين است كه اگر كسي جاهل به امري از امور بود, به آن كس كه آگاه به آن امر باشد رجوع مي كند و از اين راه رفع جهل خويش مي نمايد. در مورد احكام دين نيز امر بدين منوال است چه هر كسي كه نتواند احكام دين را بااستدلال و استناد به مدارك و به طريق اجتهاد دريافت دارد. از اين رو بايد به متخصص و خبره در امر دين يعني فقيه جامع الشرايط مراجعه بنمايند.(1)
تقليد از ضروريات زندگي انسان است , چه عالم باشد و چه جاهل , نياز جاهل به تقليد در زندگي روزمره اش محتاج به بيان نيست و نياز عالم به تقليد به اين جهت است كه هر دانشمندي دايره دانش او به قسمت ناچيزي ازاحتياجات او محدود است , مثلاً دانشمند در طب در ساختمان خانه اش بايد مقلد مهندس و معمار ساختمان باشد واگر سوار هواپيما شد مقلّد خلبان و اگر سوار كشتي شد پيروي بي چون و چراي ناخدا باشد. بنابراين , كسي كه ايمان به دين دارد و مي داند در دين براي او وظايف و تكاليفي معين شده است , به حكم عقل و فطرت خود ملزم است نسبت به آن وظايف يكي از سه راه را انتخاب كند: يا تحصيل علم به آن ها كند و يا از عالِم به آن ها پيروي كند و ياجانب احتياط را مراعات كند و در صورتي كه نه عالم به آن وظايف است و نه اهل احتياط, راه منحصر به پيروي ازنظريات عالم و دانشمند به آن احكام است و اگر دانشمندان در آن احكام اختلاف نظر داشتند, از نظر اعلم آن هاپيروي كند.(2)
انسان بايد در احكام از مرجع تقليد اعلم پيروي نمايد و زماني كه مرجع تقليد خود را شناخت بايد فقط از اوپيروي نمايد و نمي تواند مسئله اي را از مرجع ديگر تقليد نمايد و ملاك تقليد به دست شخص نيست تا از هر كس كه خواست در مسئله اي پيروي نمايد. از اين رو يك نفر شيعه اولاً: بايد از مرجع اعلم تقليد نمايد; ثانياً: ملاك تقليدآساني و سختي نيست بلكه انسان مقلّد بايد از نظرات و فتاواي مرجع تقليد خود پيروي نمايد. البته در صورتي كه مساوي باشند انسان در گام اول مي تواند در هر مسئله اي از يكي از مراجع كه مساوي هستند تقليد كند پس از تقليدنمي توان برگشت .
(پـاورقي 1.سيد مصطفي حسيني دشتي , معارف و معاريف , ج 3 ص 637
(پـاورقي 2.آيت ا... وحيد خراساني , رساله توضيح المسائل , ص 172و 173
www.eporsesh.com