پرسش :

نظر بزرگان علما درباره‌ دعاى ندبه چيست؟

پاسخ :
شيخ مرتضى انصارى رحمة الله عليه در كتاب «المكاسب» در بخش خيارات در ذيل حديث «المومنون عند شروطهم» مى‌گويد: «بعيد نيست كه بگوييم عنوان «شرط» بر التزامات ابتدایی صادق نيست بلكه متبادر عرفى از «شرط» همان التزامات تابع عقد است، همان گونه كه از موارد استعمال اين كلمه در مثل قول امام در دعاى ندبه استفاده مى‌شود، آنچه كه در ابتداى دعا فرمود: بعد أن شرطت عليهم الزهد فى درجات هذه الدنيا الدنية.»(1)
شيخ انصارى رحمة الله عليه گويا اين دعا را امر مفروغ عنه از حيث صحت گرفته و لذا به آن در مجال احكام شرعيه استدلال كرده است.
محشّين مكاسب شيخ بر او در اين نكته هيچ اعتراضى نكرده و سند آن را نيز مورد مناقشه قرار نداده‌اند.
شيخ عبدالله مامقانى در حاشيه خود بر مكاسب مى‌گويد: «وجه دلالت اين جمله از دعا بر مقصود اين است كه كلام امام به اين برمى‌گردد كه خداوند عزوجل به بندگان خود فرمود: هر كس در اين دنيا زهد پيشه كند من به او نعمت مقيم عطا خواهم كرد ...»(2)
ايروانى نيز مى‌گويد: «اما اطلاق شرط در دعاى ندبه به اعتبار اين است كه در ضمن الزام "جزيل ما عنده " ... آمده است ...»(3)

پی‌نوشت‌ها:
1- المكاسب، ج 5، ص 21.
2- حاشيه مامقانى بر مكاسب، قسم خيارات ، ص 12.
3- حاشيه ايروانى بر مكاسب، ج 2 ، ص 5.

منبع: موعود شناسی و پاسخ به شبهات، علی اصغر رضوانی، انتشارات مسجد مقدس جمکران