پرسش :

فرزندانم را چگونه نصيحت کنم تا بر آنان اثر بگذارد؟

پاسخ :
اگر مي خواهيد پندهاي شما بر فرزندانتان تأثير داشته باشد، شرايط ذيل را رعايت کنيد:
1. به مقدار ضرورت بسنده کنيد. نصيحت پي در پي، سبب لجاجت فرزندان مي شود و رفتار ناشايست را در آنان تثبيت مي کند. توجه داشته باشيد که حتي بزرگسالان نيز پند را به سختي مي پذيرند.
نصيحت مانند روغن کرچک است که دادنش راحت، ولي خوردنش بسيار ناخوشايند است.
2. خودتان به موعظه هايتان عمل کنيد. در روايات آمده است:
ان العالم إذا لم يعمل بعلمه زلّت موعظته عن القلوب کما يزلّ المطر عن الصفا(1).
اگر دانا به دانش خود عمل نکند، موعظه اش از قلب ها مي لغزد؛ همان گونه که قطره آب از روي سنگ فرو مي ريزد.
3. براي تأثير نصيحت، بايد بين خود و فرزندانتان رابطه اي قلبي و عاطفي برقرار سازيد. دل فرزند به والديني روي مي آورد که با آنان انس داشته باشد.
امام علي( عليه السلام) مي فرمايد:
قلوب الرجال وحشيةٌ فمن تألفها اقبلت عليه.(2)
دل هاي انسان ها وحشي اند؛ پس به کسي روي مي آورند که با آن ها انس گيرد.
موانع رابطه قلبي، مانند زنگارهاي روي آهن است که جلو جذب آهن‌ربا را مي گيرد.
4. هنگام پند دادن، خوشرو باشيد. ترشرويي، جلو تأثير پند را مي گيرد.
5. از لحني نرم استفاده کنيد و به آرامي تذکر دهيد. وقتي خداوند بزرگ، موسي و هارون را به سوي فرعون فرستاد، بدانان فرمود که با او به نرمي سخن بگويند:
فقولا له قولاً ليناً.(3)
6. نصيحت هاي شما به ويژه براي نوجوان بايد پنهاني باشد. نوجوان با توجه به ويژگي شخصيت طلبي اش نصيحت شنيدن در جمع را برنمي تابد.
7. در پند و اندرزها، به منفعت و مصلحت فرزند توجه کنيد و مصالح خود را در نظر نگيريد. اگر فرزند شما احساس کند نصيحت هاي شما براي منافع خودتان است، چندان اثري نخواهد داشت.
پی نوشتها:
1. محمدرضا حکيمي، الحياة، ج1، ص 113.
2. نهج البلاغه، کلمات قصار، 50.
3.طه(20)، 44.
منبع: کتاب نسیم مهر(2)، حجت الاسلام حسین دهنوی، انتشارات خادم الرضا(علیه السلام)/1388