پرسش :

وقتي دختر 5 ساله ام را به اتاقش مي برم و او را مي خوابانم، به بهانه هاي گوناگون از بسترش بيرون مي آيد. با اين مشکل چگونه بايد برخورد کنم؟

پاسخ :
اين رفتار او عللي دارد:
1. بي برنامگي در خواب: احتمالاً خواب روزانه او طولاني مي شود و شب، خوابش نمي برد و به بهانه هاي گوناگون( آب خوردن، دستشويي، سؤال از اين که چه زماني به خانه مادربزرگ مي رويد، قطار چگونه روي ريل حرکت مي کند، چند وقت ديگر به مدرسه مي رود و...) از بستر خود بيرون مي آيد؛ پس، خواب روزانه اش را تنظيم کنيد. توجه داشته باشيد که نخوابيدن در روز ( بعد از ظهر) هيچ گونه لطمه اي روحي و جسمي به او نمي زند(ر.ک:ص 83).
2. نگراني: ممکن است کودک شما از چيزي نگران باشد. آيا هنگام خواب او، شما و همسرتان با هم درگيري و بگو مگو داريد؟ آيا در آن لحظه با خواهر يا برادر کوچکش بازي مي کنيد؟ آيا صداي تلويزيون در حالي که فيلمي جذاب را نشان مي دهد، بلند است؟ اين گونه امور، آسودگي خاطر او را از بين مي برد؛ در نتيجه، خوابش را دچار مشکل مي کند؛ پس زمينه ها را از بين ببريد.
3. خلا عاطفي: اگر با فرزند خود به اندازه کافي بازي نکرده و او را در حد نياز در آغوش نگرفته باشيد، خوابش نمي برد.
4. ترس: هرگونه ترس( ترس از تاريکي، ترس از جدايي، ترس از بيدار نشدن به موقع و...) باعث مي شود خوابش نبرد و با خروج پياپي از بستر، مشکل ايجاد کند. وقتي کنار بستر او قرار داريد، او را ترغيب کنيد تا از ترسش بگويد. گفت و گو با شما درباره ترس هايش او را تخليه مي کند.
چند توصيه
أ. زمان خواب شب کودک را تعيين کنيد؛ البته گاهي( بازگشت پدر از مسافرت، آمدن دايي به منزل و...) انعطاف داشته باشيد( ملاک، تاريک شدن هوا نباشد؛ زيرا با تغيير فصول، تغيير مي کند).
ب. با همسر خود درباره زمان خواب فرزندتان به توافق برسيد. دوگانگي رأي شما او را در خوابيدن به موقع متزلزل مي کند.
ج. زمان خواب او را 15 دقيقه قبل به او گوشزد کنيد. کودکان براي انتقال از فعاليتي به فعاليت ديگر به مرحله گذر نياز دارند.
د. قبل از خواب کودک، برنامه شبانگاهي را اجرا کنيد(ر.ک: ص 169 و 170).
هـ. توجه داشته باشيد که برخي کودکان، براي خوابيدن به زمان بيشتري نياز دارند؛ بنابراين، اجازه دهيد در بسترش هم کمي بازي کند.
و. ماساژ پشت سر، به ويژه قسمت فرورفتگي آن، او را آرام و خواب آلوده مي کند.
ز. اگر به بيرون آمدن از بستر عادت کرده است، از ابزار تشويق استفاده کنيد و به ازاي 5 دقيقه ماندن در بستر به او جايزه بدهيد و زمان آن را به تدريج بيشتر کنيد.
ح. او را با کارت هاي خروج از بستر محدود کنيد. به او 2 عدد کارت بدهيد و بگوييد هرگاه از بستر خود خارج شد، بايد يکي از کارت ها را به شما بدهد و اگر از 2 بار بيشتر شد، شب بعد، کارتي به او نخواهيد داد.
ط. وقتي پس از اجراي برنامه شبانگاهي از اتاق خوابش خارج مي شويد، براي اطمينان از خوابيدن او، به اتاقش برنگرديد. ديدن شما، او را به خروج از بستر وسوسه مي کند.
منبع: کتاب نسیم مهر(2)، حجت الاسلام حسین دهنوی، انتشارات خادم الرضا(علیه السلام)/1388