پرسش :

در آيـه شـريفه 255 از بقره آمده است كه [ اللّه لا اله الا هو الحى القيوم لا تاخذه سنه و لا نوم 000] سنه به كسر سين يعنى فتور و سستى و چرت و نوم يعنى خواب وغفلت . بـنـابـرايـن مقتضاى بلاغت اين بود كه مى فرمود ( لا تاخذه نوم و لا سنه ) يعنى خواب را بر چرت مقدم مى كرد . زيرا در مورد نفى صفت و حالتى از كس يا چيزى اول صفت قوى تر را مى آورند بعد صفت ضعيف تر . مثلا مى گويند فلانى قادر بر حمل بيست كيسه نيست , ده كيسه را هم نمى تواند .

پاسخ :
تـرتيب مذكور در آيه 253 هميشه دائر مدار نفى و اثبات نيست آنگونه كه گاهى گفته مى شود , بـراى فـلانى حمل بيست كيسه مشكل است بلكه حمل ده كيسه نيز مشكل است كه دراين موارد نـمى توان ترتيب را معكوس كرد و گفت براى فلانى حمل ده كيسه مشكل است بلكه حمل بيست كيسه نيز مشكل است . زيرا لغو لازم مى آيد . امـا در بـرخـى مـواردمـانند مورد آيه ترتيب دائر مدار صحت ترقى است ; و از آنجا كه خواب تاثير بيشترو ضرر بيشترى براى قيوميت دارد تا سنه , مقتضى آن است كه ابتدا چرت و سنه نفى شود و سـپس خواب و نوم پس معناى آيه در حقيقت چنين است كه در خداوند و قيوميت اوچنين عامل ضعيف ( چرت ) تاثير ندارد بلكه چرت قوى تر هم كه نوم و خواب باشد نيزتاثير ندارد .
eporsesh.com