پرسش :
امام علي(علیه السلام)درباره تفسير سوره حمد؛ يعني اُم‌ّ الكتاب، فرموده‌اند: اين سوره، تا آن اندازه تاب تبيين و تفسير دارد كه مي‌تواند مقدار آن، هفتاد بار شتر كتاب شود؛ لطفاً اين عبارت مولا را توضيح داده، بگوييد، موضوعات با چنين حجم گسترده‌اي از تفسير سورة مزبور چه مي‌تواند باشد؟
پاسخ :
1. در مقايسه با ديگر سوره‌هاي قرآن، بي‌ترديد سورة حمد از برجستگي ويژه‌اي برخوردار بوده، نشانة آن هم اين است كه دربارة اين سورة مبارك هم در قرآن كريم و هم به وسيلة امامان:، تعابير ويژه‌اي آمده است; براي نمونه، مي‌توان به موارد زير اشاره كرد:
الف ـ امام علي‌فرمود: "همة علوم قرآن در سورة حمد آمده است."(ينابيع المودّة، سليمان بن ابراهيم قندوزي، ج 1، ص 68 ، نشر اسوه.)
ب ـ قرآن كريم دربارة اين سوره مي‌فرمايد: "و لَقَد ءاتَينـَكَ سَبعـًا مِن‌َ المَثاني و القُرءان‌َ العَظيم; (حجر، 87) ما به تو سورة حمد و قرآن عظيم داديم."
ج ـ هنگامي كه جابر بن عبدالله انصاري، نزد پيامبر9 آمد، پيامبر9 به او فرمود: "الا اعلمك افضل سورة انزلَهَا اللّه في كتابه؟ قال فقال له بلي بابي انت و امي يا رسول‌اللّه علمينها. فعلمه الحمد، ام‌ّ الكتاب; آيا برترين سوره‌اي را كه خداوند در كتابش نازل كرده، به تو بياموزم؟ جابر گفت: آري! پدر و مادرم فدايت باد. ]آن را[ به من تعليم كن. پيامبر9 نيز سورة حمد كه ام‌ّالكتاب است را به او آموخت."(تفسير نمونه، آيت‌الله مكارم شيرازي و ديگران، ج 1، ص 3، دارالكتب الاسلامية.)
2. اين كه چرا سوره مبارك حمد، دربردارندة تمام علوم قرآن يا اساس آن برشمرده شده، به طور خلاصه مي‌توان گفت: در اين سوره مبارك، محورهاي اصلي و كلّي آموزه‌هاي مهم ديني; يعني خداشناسي، معادشناسي و راهنما (پيامبر)شناسي آمده است; نيز ايمان به توحيد و عمل صالح كه پاية دين را تشكيل مي‌دهد، در اين سوره، مورد بررسي قرار گرفته است. تعبير به ام‌ّالكتاب كه در آن واژة "ام‌ّ" به معناي اساس و ريشه است نيز، از همين روست.
3. با جست و جوي هر چند مختصر، سخني كه از امام علي‌دربارة ويژگي سورة حمد در پرسش آمده يافت نشد، ولي اگر هم در كتب روايي، دربارة اين سوره چنين تعبيري از امام علي‌وجود نداشته باشد، امّا مشابه آن موجود بوده و به نمونه‌هايي از آن نيز اشاره گرديد.
4. جمع شدن همة معارف الهي در سورة حمد، كه از دلايل عمدة ام‌ّالكتاب بودن اين سوره است، با نگاهي ظاهري به آن فهم‌پذير نبوده، بلكه اين مهم، به تأملي عميق امكان‌پذير است، چرا كه قرآن كريم داراي ظاهر و باطن، هر دو است; وانگهي دست‌يابي به باطن آن، از هر كس ساخته نيست، بلكه اين امر تنها كار پيامبر9 و امامان: است.
eporsesh.com
1. در مقايسه با ديگر سوره‌هاي قرآن، بي‌ترديد سورة حمد از برجستگي ويژه‌اي برخوردار بوده، نشانة آن هم اين است كه دربارة اين سورة مبارك هم در قرآن كريم و هم به وسيلة امامان:، تعابير ويژه‌اي آمده است; براي نمونه، مي‌توان به موارد زير اشاره كرد:
الف ـ امام علي‌فرمود: "همة علوم قرآن در سورة حمد آمده است."(ينابيع المودّة، سليمان بن ابراهيم قندوزي، ج 1، ص 68 ، نشر اسوه.)
ب ـ قرآن كريم دربارة اين سوره مي‌فرمايد: "و لَقَد ءاتَينـَكَ سَبعـًا مِن‌َ المَثاني و القُرءان‌َ العَظيم; (حجر، 87) ما به تو سورة حمد و قرآن عظيم داديم."
ج ـ هنگامي كه جابر بن عبدالله انصاري، نزد پيامبر9 آمد، پيامبر9 به او فرمود: "الا اعلمك افضل سورة انزلَهَا اللّه في كتابه؟ قال فقال له بلي بابي انت و امي يا رسول‌اللّه علمينها. فعلمه الحمد، ام‌ّ الكتاب; آيا برترين سوره‌اي را كه خداوند در كتابش نازل كرده، به تو بياموزم؟ جابر گفت: آري! پدر و مادرم فدايت باد. ]آن را[ به من تعليم كن. پيامبر9 نيز سورة حمد كه ام‌ّالكتاب است را به او آموخت."(تفسير نمونه، آيت‌الله مكارم شيرازي و ديگران، ج 1، ص 3، دارالكتب الاسلامية.)
2. اين كه چرا سوره مبارك حمد، دربردارندة تمام علوم قرآن يا اساس آن برشمرده شده، به طور خلاصه مي‌توان گفت: در اين سوره مبارك، محورهاي اصلي و كلّي آموزه‌هاي مهم ديني; يعني خداشناسي، معادشناسي و راهنما (پيامبر)شناسي آمده است; نيز ايمان به توحيد و عمل صالح كه پاية دين را تشكيل مي‌دهد، در اين سوره، مورد بررسي قرار گرفته است. تعبير به ام‌ّالكتاب كه در آن واژة "ام‌ّ" به معناي اساس و ريشه است نيز، از همين روست.
3. با جست و جوي هر چند مختصر، سخني كه از امام علي‌دربارة ويژگي سورة حمد در پرسش آمده يافت نشد، ولي اگر هم در كتب روايي، دربارة اين سوره چنين تعبيري از امام علي‌وجود نداشته باشد، امّا مشابه آن موجود بوده و به نمونه‌هايي از آن نيز اشاره گرديد.
4. جمع شدن همة معارف الهي در سورة حمد، كه از دلايل عمدة ام‌ّالكتاب بودن اين سوره است، با نگاهي ظاهري به آن فهم‌پذير نبوده، بلكه اين مهم، به تأملي عميق امكان‌پذير است، چرا كه قرآن كريم داراي ظاهر و باطن، هر دو است; وانگهي دست‌يابي به باطن آن، از هر كس ساخته نيست، بلكه اين امر تنها كار پيامبر9 و امامان: است.
eporsesh.com
.jpg "دختران شعیب؛ آداب حیا در معاشرت با نامحرم از نگاه قرآن")
.jpg "چرا فاصله قیمت کارخانه و بازار خودرو دوباره افزایش یافته است؟")
