پرسش :

منظور از رو سفيدي و سياهي مردم در روز قيامت که آيات قرآن به آن اشاره مي کند چيست؟

پاسخ :
روزي فرامي‏رسد (قيامت) كه در آن، صورت‏هايي سفيد و صورت‏هايي سياه خواهد بود: «يوم تبيضّ وجوهٌ و تسودّ وجوهٌ فأمّا الّذين اسودّت وجوههم أكفرتم بعد إيمنكم فذوقوا العذابَ بما كنتم تكفرون و أمّا الّذين ابْيضّت وجوههم ففي رحمة الله هم فيها خلدون» آل عمران/106ـ107؛ [روزي بيايد كه گروه مؤمنان روسفيد و گروه بدكرداران روسياه باشند. اما سيه‏رويان را نكوهش كنند كه چرا پس از ايمان كافر شديد. پس اكنون بچشيد عذاب را در برابر آنچه كفر ورزيديد. امّا آنان كه چهره‏هايشان سفيد شده در رحمت خداوند خواهند بود و جاودانه در آن مي‏مانند.]

گفتني است كه كردار انسان در زندگي دنيا موجب سفيدرويي يا سياه‏رويي اخروي او است؛ چنان‏كه در محاورات عرفي نيز مرسوم است كسي كه كار را شايسته و برجسته انجام دهد مي‏گويند: موجب روسفيدي است و اگر كار ناشايست و زشت انجام دهد مي‏گويند: كار او ماية سرافكندگي و روسياهي گشته است. قرآن كساني را كه مرتكب گناه مي‏شوند سرزنش كرده، مي‏فرمايد: «كأنّما أُغشيت وجوهُهم قِطعاً من اللّيل مُظلماً» يونس/27؛ [گويا چهرة آنان پوشيدة پاره‏هايي از شب تاريك است و دربارة آنان كه آيات خدا را تكذيب مي‏كنند، مي‏فرمايد: كساني كه بر خدا دروغ مي‏بندند رخسارشان را در روز قيامت سياه خواهي ديد: «و يوم القيمة تَري الْذين كَذَبوا علي الله وجوههم مُسْوَدّة» زمر/60. سفيدي و سياهي دو قسم است: قسم اولِ آن طبيعي است كه محصول خصوصيت‏هاي اقليمي است و تأثيري در فضيلت و رذيلت انسان ندارد. از اين رو بلال حبشي از مفاخر اسلام به شمار مي‏رود و قسم دوم آن كسبي و اختياري است كه محصول حسنات و سيئات در عقايد، اخلاق و اعمال است و همين معنا در قيامت ظهور مي‏كند و افراد از لحاظ رنگ بدن و چهره دو صنف خواهند بود. و چنين رنگي سند فضيلت يا رذيلت محسوب مي‏شود.
بر پايه حديثي چون آية «يوم تبيضُّ وجوهٌ و تسودُّ وجوهٌ» نازل شد پيامبر(ص) فرمود: روز قيامت امت من با پنج پرچم بر من وارد مي‏شوند: يك پرچم با گوساله اين امت است. از آنان مي‏پرسم بعد از من با ثقلين [كتاب خدا و عترت پيامبر(ص)] چه كرديد‏؟ گويند: ثقل اكبر [قرآن] را تحريف كرديم و پشت سر انداختيم، اما به ثقل اصغر [عترت] ستم كرده، مورد خشم قرار داديم. پس به آنان خواهم گفت: تشنگي كشيده وارد آتش شويد، صورت‏هايتان سياه باد. سپس پرچم ديگري با فرعون اين امّت بر من وارد خواهد شد. به آنان مي‏گويم: پس از من با ثقلين چه كرديد‏؟ گويند: ثقل اكبر را تحريف و پاره كرديم و با آن مخالفت ورزيديم. امّا ثقل اصغر را مورد دشمني و پيكار قرار داديم. پس به آنان مي‏گويم: تشنگي كشيده وارد آتش شويد، چهره‏تان سياه باد. آن‏گاه پرچم و رايتي با سامري اين امّت بر من وارد مي‏شود. به آنان گويم: پس از من با ثقلين چه كرديد‏؟ گويند: از ثقل اكبر سرپيچي كرده آن را ترك گفتيم. اما ثقل اصغر را ذليل و ضايع ساختيم. پس به آنان گويم: تشنه كام وارد آتش گرديد، صورتتان سياه باد. آن‏گاه بيرق ذوالثّديه [لقب حرقوص بن زهير رهبر خوارج، كه در جنگ نهروان كشته شد] همراه اول تا آخر نفر خوارج بر من وارد خواهند شد. پس از آنان پرسم: پس از من با ثقلين چه كرديد‏؟ در پاسخ گويند: ثقل اكبر را پاره كرده از آن برائت جستيم. اما با ثقل اصغر به پيكار برخاسته آنان را كشتيم. پس به آنان خواهم گفت: به حالت تشنگي كشيدگان [حالتي كه دهان باز، خشك شده، كف كرده و زبان به كام چسبيده باشد] وارد آتش شويد، رخسارتان سياه باد. سرانجام بر من پرچم و بيرقي وارد خواهد شد با امام متّقيان و بزرگ اوصيا، و جلودار چهره سفيدان و وصيّ رسول ربّ العالمين. به آنان گويم بعد از من با ثقلين چه كرديد. گويند: از ثقل اكبر پيروي كرديم و ثقل اصغر را زنده كرده، دوست داشتيم و از ان دفاع و ياري كرديم. آن‏سان كه خون‏هايمان را در پس پرچم عترت ريختيم. سپس به آنان گويم: وارد بهشت شويد، سيراب و كامياب، چهره‏هايتان سفيد باد. سپس رسول خدا(ص) اين آيه را تلاوت فرمود «يوم تبيضّ وجوه ... هم فيها خالدون» (نور الثقلين 1/381)
eporsesh.com