پرسش :

سبب حرام بودن غنا چيست ؟ و اصولا غنا به چه چيزي اطلاق مي شود؟

پاسخ :
آيت الله العظمی فاضل لنكراني(ره) : غنا و موسيقي حرام است و غنا عبارت از آوازي است كه به طور چهچهه و طرب انگيز و متناسب با مجالس لهو و لعب باشد, (جامع المسائل , ص 252).
بررسي متون ديني و آرائ عالمان دين نشان مي دهد كه موسيقي از نظر اسلام در چند صورت حرام مي باشد: 1 ) موسيقي مطرب يعني آهنگ هايي كه موجب تحريكات شهواني و جنسي است و انسان را از ياد خدا غافل مي سازد.
2 ) موسيقي همراه با مضامين لهوي يعني آهنگهايي كه در كنار آن اشعار و سرودهايي قرائت مي شوند كه به گونه اي موجب فساد اخلاق و انحراف اذهان است مانند ترانه هاي عاشقانه و اشعاري كه در وصف زن , شراب و غيره است .
3 ) موسيقي در مجلس گناه و لهو و لعب مانند آهنگ هايي كه در حال رقص يا نوشيدن شراب و غيره نواخته مي شوند.
الف ) درباره آهنگ هاي مجاز بايد گفت : تمام آهنگ هاي صدا و سيما و نوارهايي كه به نام ((مجاز)) در جامعه وجود دارد مورد تائييد نيست و مي توان با كارشناسان مربوطه به گفت وگو نشست و حتي اعتراض كرد اما مي توان گفت ميان تهيه و پخش آهنگ هاي داخلي و خارجي تفاوت وجود دارد. ازاين رو امام خميني (ره ) گوش دادن به موسيقي كه در كنسرت ها و محافل خارج از كشور اجرا مي شد را جايز نمي دانستند. اين حكم چه بسا به خاطر آن باشد كه گوش سپاري به آن نوارها, فضاهاي آن گونه را تداعي مي كند و زمينه ترويج و جذب به فرهنگ هاي بيگانه بيشتر مي شود. اما اگر همان آهنگ در استوديو صدا و سيما ضب و پخش شود, به طور معمول كنترل كارشناسي از جهت ((شكلي )) نسبت به نوع دستگاه موسيقي انجام مي شود و از نظر ((محتوا)) نيز اشعار مناسب تري با آن آهنگ خوانده مي شود, ازاين رو تداعي صحنه هاي منفي و تحريك آميز در آن نيز كمتر مي باشد.
ب ) درباره تحريك ناپذيري از آهنگ بايد دانست سمفوني موسيقي به طور تقريبي براي همگان جذابيت دارد و كودكان تا پيران به آن گرايش دارند. از جهت روان كاوي تائثيرپذيري از موسيقي در مراحل اوليه شنيداري بيشتر است زيرا روح از لطافت و حساسيت بيشتري برخوردار است اما رفته رفته اين حساسيت كم مي شود. ناگفته نماند كم شدن تحريك پذيري علامت خوبي نيست , بلكه نشان از كدر شدن احساس و سوختن احساسات دارد واين پيشامد براي انسان مطلوب نيست . ازاين رو برخي مراجع تقليد گفته اند ملاك حرمت موسيقي تنها تائثيرپذيري خود فرد نيست بلكه تحريك پذيري آن براي عموم مردم و عرف جامعه است .
ج ) درباره گرايش به آهنگ هاي دلنشين نيز مي توان گفت : وجود هر گرايش طبيعي و دروني , نياز پاسخگويي را مي طلبد. جذابيت سمفوني از اين قاعده مستثني نيست . اما بايد دانست چگونگي پاسخگويي به غرايز ابتدايي و نيازهاي پس از رشد يافتگي , تا ميزاني مشترك ميان تمامي اقوام و فرهنگ ها و پيروان اديان است . مانند آن كه استفاده از ((آب )) براي رفع تشنگي نزد همگان مشترك است . تفاوت از آنجا آغاز مي شود كه براي رفع اين نياز اصلي در پي آماده سازي و پيشنهاد نوشيدني هاي متنوع باشيم . اينجاست كه نظريه هاي انسان شناختي و فاكتورهاي اقتصادي , سياسي , فرهنگي رخ مي نمايد و كنش ها و واكنش ها بروز مي كند. پيچيدگي ها و ابهام آنگاه فزوني مي يابد كه در عصر ارتباطات , تنوع پاسخگويي به نيازها بسيار فراوان مي شود و از ميان آن همه انتخاب پاسخگو به نياز اصيل و طبيعي بدون عوارض كاري بس دشوار مي باشد و تلاش همگاني را براي انتخاب صحيح و يا پيدا كردن جايگزين مي طلبد. جهت شفاف سازي درباره خصوص موسيقي متذكر مي شويم : موسيقي به طور كلي داراي دو نوع است :
1- موسيقي غنائي : هرگونه آهنگي است كه به لحاظ شكل يا محتوا موجب تحريك شهوت و متناسب با مجالس گناه است . اين گونه موسيقي , گاهي آرامش تخديرگونه براي اعصاب دارد و گاهي هيجانات ناهنجار براي روان در پي دارد و غفلت از ياد خدا, پرده پوشي عقل از آثار نمايان آن است .
2- موسيقي غيرغنايي : شامل موسيقي عرفاني , مارش عزا, مارش نظامي , صوت قرآني , آواز حدي (براي تحريك حيوانات و دام ) مي شود. اين نوع موسيقي ميتواند پاسخگوي نياز انسان به زيبايي هاي سمفوني و موسيقي باشد و با اجراهاي متنوع مي تواند جايگزين موسيقي غنايي باشد. قرآن كريم داراي نثري آهنگ پذير است و اين خاصيت خود يكي از معجزات اين كتاب مقدس است . از آهنگ پذيري قرآن كريم و تشويقي كه نسبت به آهنگين و نيكو خواندن آن وجود دارد, نتيجه مي گيريم كه انسان در طي مسير كمال و به منظور تحصيل آرامش رواني و صفاي دل , به آهنگ قرآن نياز دارد به همين جهت , تلاوت آن با صداي نيكو, مستحب و محبوب خداي متعال است . غزليات و اشعار عرفاني داراي سمفوني پرجحاذبه اي است كه شنيدن و زمزمه آن با صداي خوش بسيار آرامش بخش و آگاهي ساز است و مي تواند جايگزين مناسبي براي موسيقي غنايي باشد. به طور يقين نغمه هاي بهشتي نيز داراي ويژگي هايي است كه با روحيه بهشتيان و كمال معنوي آنان سازگار مي باشد. به اميد اين كه با همفكري و خويشتن داري به بالندگي معنوي خود و جامعه كمك كنيم .
eporsesh.com