پرسش :

مقصود از رواياتي كه مي‏گويد هركس ذره‏اي ايمان داشته باشد با شفاعت نجات مي‏يابد، چيست و آيا با رواياتي كه مي‏گويد كسي كه نماز را سبك بشمارد، شفاعت نمي‏شود منافات ندارد؟

پاسخ :
شفاعت گنه‏كاران، ممكن است در مراحل گوناگون پس از مرگ، صورت بگيرد:
1. برزخ‏
2. مواقف قيامت‏
3. پس از دخول در جهنم و مدت‏ها تحمل عذاب دوزخ‏
با توجّه به اين مراحل، روشن مي‏شود كه ميان آن دسته رواياتي كه شفاعت را در حق سبك شمرندگان نماز جاري نمي‏داند و يا مجازات زناكار را دخول در جهنم و تحمل عذاب‏هاي آن مي‏داند؛ با دسته ديگري از روايات كه ذره‏اي از ايمان را موجب بهره‏مندي از شفاعت مي‏داند، منافاتي وجود ندارد. در حقيقت بر اساس دسته اول روايات، كافي، ج 5، ص 476، ح 9؛ من لا يحضره الفقيه، ج 4، ص 31، ح 70. شفاعت در مرحله اول و دوم، شامل حال سبك شمرندگان نماز، يا زناكاران نمي‏شود و چنين كساني پس از دخول در جهنم و تحمل ساليان دراز عذاب دردناك، استحقاق و قابليت شفاعت را پيدا مي‏كنند و بالاخره با شفاعت نجات مي‏يابند. امام باقر(ع) مي‏فرمايد: «گروهي از مردم در آتش جهنم مي‏سوزند تا اينكه گداخته مي‏شوند، آن‏گاه شفاعت نجاتشان مي‏دهد». ميزان الحكمه، ج 1، ص 475، ح 2940.
بنابراين بهره‏مندي از شفاعت، بستگي به ميزان تحصيل شرايط آن (ايمان و عمل صالح) دارد. پس مقصود از نجات يافتن كسي كه ذره‏اي ايمان در دل دارد، اين است كه بالاخره ايمان او سبب نجاتش خواهد شد؛ هر چند پس از تحمل ساليان دراز عذاب جهنم باشد. در مقابل، كساني كه به طور كلي از ايمان محروم‏اند و دين و عمل آنها مورد رضايت خداوند نيست (مشركان، كافران، ناصبيان و دشمنان رسول اكرم و خاندان او) محروم از شفاعت بوده و در عذاب جهنم جاودانه و هميشگي خواهند بود.
www.eporsesh.com