پرسش :

آيا عذاب الهي در قيامت، شامل شيطان و يارانش مي‏شود؟ آيا عذاب آن‏ها دائمي است يا پس از تحمل جزاي خود وارد بهشت مي‏شوند؟

پاسخ :
طبق سخن قرآن، خداوند در قيامت، شيطان و پيروان وي را به كيفر اعمال خويش خواهد رساند و وعده جهنم و عذاب داده است:
"جهنّم ميعادگاه همه آن‏ها است و (جهنم) هفت در دارد...".(1)
نيز "به حق سوگند و حق مي‏گويم، كه جهنم را از تو (شيطان) و پيروانت همگي پر خواهم كرد".(2)
شيطان و بعضي از انسان‏ها و پيروان شيطان كه با حالت كفر و شرك از دنيا رفته باشند، براي هميشه در جهنم و عذاب الهي خواهند بود كه در آيات به لفظ خلود (خالدين) بيان شده است، اما كساني كه ايمان داشته يا مسلمان بوده‏اند و در عين حال دچار گناهاني شده باشند، پس از چشيدن كيفر و عذاب متناسب با گناهان از جهنم نجات يافته و وارد بهشت مي‏شوند.(3) اينان به جهت گناهان، استحقاق عذاب الهي دارند و به جهت ايمان و اسلام‏شان، استحقاق بهشت را دارند و مجازات و پاداش، هر دو داده مي‏شود.
برخي از گناهان مانند شرك و كفر حقيقي، جزاي آن‏ها، خلود و عذاب دائمي در دوزخ است و اينان چون هيچ گونه نور و عمل خيري در وجود آن‏ها نيست و اگر تا ابد زنده بمانند، به حال كفر خويش باقي مي‏مانند، چون وجودشان با كفر و ظلم آميخته شده است، استحقاق عذاب دائمي و خلود در دوزخ را دارند. نيز رابطه تكويني يا تجسم اعمال بين كردار و نيت انسان در دنيا و آخرت وجود دارد. رابطه تكويني تا تجسم كفر و شرك در آخرت، خلود و عذاب دائمي است. مطالبي كه بيان شد، در مورد انسان و جن كه داراي اختيارند مي‏باشد، اما در مورد حيوانات و موجودات ديگر و چگونگي حشر و يا اصل جزا و پاداش آن‏ها و كيفيت آن، به نحو دقيق و قطعي نمي‏توان سخن گفت.
پي‏نوشت‏ها:
1 - حجر(15) 43 - 44.
2 - صاد، (38) 84 - 85.
3 - كشف المراد، 414.
eporsesh.com