پرسش :
چگونه خود را براي مرگ آماده سازيم؟
پاسخ :
آمادگی انسان برای مرگ، يكي از مهمترين آموزههاي اديان الهي است و در واقع مهيّا شدن براي سفر آخرت و جهاني ديگر است و اين مهم، يكي از اغراض قرآن كريم، در تذكر فراوان به مسئله "معاد" و جهان آخرت ميباشد ،كه در روايات اهل بيت علیهم السلام از آن به "استعداد للموت" تعبير شده است. در اين زمينه چند مطلب را بايد توجه داشت:
1. داشتن تفسير صحيحي از مرگ: اين كه مرگ را فنا و نابودي نپنداريم، بلكه آن را دريچهاي به عالم بقا و زندگي جاويدان بدانيم يعني مرگ يك تولدي ديگر است كه انسان از طريق آن، از محيط محدود زندگي اين جهان به عالمي بسيار گستردهتر گام ميگذارد؛ اين كه اگر انسانيت انسان به "روح" اوست اين روح همواره زنده است و مرگ چيزي جز مفارقت جسم با روح نيست.(ر. ك: تفسير نمونه، آيت اللّه مكارم شيرازي و ديگران، ج 3، ص 138 و ج 18، ص 478، دارالكتب الاسلامية.)
2. يادآوري مرگ: بدون شك ،ذكر و يادآوري مرگ ،آدمي را براي آن روز و پس از آن آماده ساخته و روح و جان انسان را از غفلت زدگي دور ميسازد؛ قرآن ميفرمايد: آنها فقط ظاهري از زندگي دنيا را ميدانند، و از آخرت (و پايان كار) غافلند! "به همين جهت در روايات ائمه علیهم السلام ، ترغيب به ياد فراوان از مرگ، آمده است. رسول اكرم صلی الله علیه و آله فرمودهاند: "مرگ را فراوان ياد كن، ياد هرچيز ديگري را از ذهن تو ميبرد."(ميزان الحكمة: محمد مهدي ري شهري، (ترجمه حميدرضا شيخي)، ج 12، ص 5683، ح 19158، دارالحديث.)
3. كوچك شمردن دنيا: در مقابل جهان آخرت و اين كه دنيا را محل گذر بسوي جهان ديگري دانستن.
خداوند ميفرمايد: "وَ مَا هَـَذِهِ الْحَيَوَةُ الدُّنْيَآ إِلآ لَهْوٌ وَ لَعِبٌ وَ إِنَّ الدَّارَ الاْخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوَانُ لَوْ كَانُواْ يَعْلَمُون؛(عنكبوت،64) اين زندگي دنيا چيزي جز سرگرمي و بازي نيست؛ و زندگي واقعي سراي آخرت است، اگر ميدانستند." و در آيهاي ديگر ميفرمايد: "ولي شما زندگي دنيا را مقدم ميداريد، در حالي كه آخرت بهتر و پايدارتر است." (اعلي، 16 و 17)
4. برداشتن توشه "تقوا":
كه مهمترين امر در آماده سازي انسان براي مرگ است؛ خداوند ميفرمايد: "وَتَزَوَّدُواْ فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَيَ؛(بقره،197) و زاد و توشه تهيه كنيد، كه بهترين زاد وتوشه، پرهيزكاري است".
تلاش در بجا آوردن اعمال نيك و پرهيز از محرمات، بهترين شيوه آماده شدن براي مرگ و جهان ديگر است. امام علي علیه السلام در پاسخ به اين سؤال كه آماده شدن براي مرگ چيست؟ فرمودند: "به جا آوردن واجبات و دوري كردن از حرامها و فراگرفتن خويهاي نيك، با رعايت اين امور، ديگر آدمي را چه باك كه او به سراغ مرگ رود يا مرگ به سراغش آيد."(ميزان الحكمه، همان، ج 12، ص 5693، ح 19209.) و امام سجاد علیه السلام در همين زمينه فرمودند: "اين كه از گناهانش توبه كار باشد و به كارهاي نيك بپردازد و (با چنين حالي) بر خداوند حبيب و كريم وارد شود.(همان، ح 19210.)
www.eporsesh.com
آمادگی انسان برای مرگ، يكي از مهمترين آموزههاي اديان الهي است و در واقع مهيّا شدن براي سفر آخرت و جهاني ديگر است و اين مهم، يكي از اغراض قرآن كريم، در تذكر فراوان به مسئله "معاد" و جهان آخرت ميباشد ،كه در روايات اهل بيت علیهم السلام از آن به "استعداد للموت" تعبير شده است. در اين زمينه چند مطلب را بايد توجه داشت:
1. داشتن تفسير صحيحي از مرگ: اين كه مرگ را فنا و نابودي نپنداريم، بلكه آن را دريچهاي به عالم بقا و زندگي جاويدان بدانيم يعني مرگ يك تولدي ديگر است كه انسان از طريق آن، از محيط محدود زندگي اين جهان به عالمي بسيار گستردهتر گام ميگذارد؛ اين كه اگر انسانيت انسان به "روح" اوست اين روح همواره زنده است و مرگ چيزي جز مفارقت جسم با روح نيست.(ر. ك: تفسير نمونه، آيت اللّه مكارم شيرازي و ديگران، ج 3، ص 138 و ج 18، ص 478، دارالكتب الاسلامية.)
2. يادآوري مرگ: بدون شك ،ذكر و يادآوري مرگ ،آدمي را براي آن روز و پس از آن آماده ساخته و روح و جان انسان را از غفلت زدگي دور ميسازد؛ قرآن ميفرمايد: آنها فقط ظاهري از زندگي دنيا را ميدانند، و از آخرت (و پايان كار) غافلند! "به همين جهت در روايات ائمه علیهم السلام ، ترغيب به ياد فراوان از مرگ، آمده است. رسول اكرم صلی الله علیه و آله فرمودهاند: "مرگ را فراوان ياد كن، ياد هرچيز ديگري را از ذهن تو ميبرد."(ميزان الحكمة: محمد مهدي ري شهري، (ترجمه حميدرضا شيخي)، ج 12، ص 5683، ح 19158، دارالحديث.)
3. كوچك شمردن دنيا: در مقابل جهان آخرت و اين كه دنيا را محل گذر بسوي جهان ديگري دانستن.
خداوند ميفرمايد: "وَ مَا هَـَذِهِ الْحَيَوَةُ الدُّنْيَآ إِلآ لَهْوٌ وَ لَعِبٌ وَ إِنَّ الدَّارَ الاْخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوَانُ لَوْ كَانُواْ يَعْلَمُون؛(عنكبوت،64) اين زندگي دنيا چيزي جز سرگرمي و بازي نيست؛ و زندگي واقعي سراي آخرت است، اگر ميدانستند." و در آيهاي ديگر ميفرمايد: "ولي شما زندگي دنيا را مقدم ميداريد، در حالي كه آخرت بهتر و پايدارتر است." (اعلي، 16 و 17)
4. برداشتن توشه "تقوا":
كه مهمترين امر در آماده سازي انسان براي مرگ است؛ خداوند ميفرمايد: "وَتَزَوَّدُواْ فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَيَ؛(بقره،197) و زاد و توشه تهيه كنيد، كه بهترين زاد وتوشه، پرهيزكاري است".
تلاش در بجا آوردن اعمال نيك و پرهيز از محرمات، بهترين شيوه آماده شدن براي مرگ و جهان ديگر است. امام علي علیه السلام در پاسخ به اين سؤال كه آماده شدن براي مرگ چيست؟ فرمودند: "به جا آوردن واجبات و دوري كردن از حرامها و فراگرفتن خويهاي نيك، با رعايت اين امور، ديگر آدمي را چه باك كه او به سراغ مرگ رود يا مرگ به سراغش آيد."(ميزان الحكمه، همان، ج 12، ص 5693، ح 19209.) و امام سجاد علیه السلام در همين زمينه فرمودند: "اين كه از گناهانش توبه كار باشد و به كارهاي نيك بپردازد و (با چنين حالي) بر خداوند حبيب و كريم وارد شود.(همان، ح 19210.)
www.eporsesh.com
