پرسش :

چرا حضرت علی(علیه السلام) بعد از رحلت پیامبر(صلی الله علیه وآله) نتوانست حکومت را به دست گیرد؟

پاسخ :
در پاسخ مقدمه‏ای لازم است. پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) پیوسته از جانشینی و خلافت علی(علیه السلام) گفت و گو می‏کرد. با شیوه‏های گوناگون و در مناسبت‏های مختلف به ملت نوپای اسلام گوشزد می‏فرمودند، تا آیه تبلیغ نازل شد: "یا ایها الرّسول بلغ ما انزل الیک من ربک و ان لم تفعل مما بلغت رسالته و اللَّه یعصمک من النّاس ان اللَّه لا یهد القوم الکافرین".(1) در این آیه به پیامبر(صلی الله علیه وآله) هشدار داده شده که اگر ابلاغ رسالت نکنی زحمات تو ضایع می‏شود، مثل این است که رسالتت را ابلاغ نکرده‏ای، خداوند تو را از زخم زبان و آزار مردم حفظ می‏کند و تحقیقاً خداوند متعال قوم کافران را هدایت نمی‏کند. با توجه به این که از آخرین آیاتی است که در حجة الوداع نازل شده و مقصود جز اعلام خلافت و ولایت علی نیست و ماجرای غدیر از انجام همین امر حکایت می‏کند پیامبر(صلی الله علیه وآله) از زخم زبان می‏ترسد.
مطابق روایات اهل سنّت همگی تبریک گفتند، اما در انتظار غروب خورشید بودند باز پیامبر(صلی الله علیه وآله) در حال نقاهت فرمود قلم و کاغذ بیاورید تا بگویم بنویسید، عمر گفت "هذا الرجل لیهجر". به پیامبر نسبت هذیان دادند.
بعد از رحلت رسول اکرم(صلی الله علیه وآله) حضرت علی(علیه السلام) و زهرا(علیه السلام) مشغول کفن و دفن پیغمبر(صلی الله علیه وآله) بودند که جمعی رفتند در سقیفه بنی ساعده اجتماع کردند و اظهار داشتند که تعیین خلیفه از همه چیز مهم‏تر است، رعب و وحشت در ماین مردم ایجاد کردند و مردم را برای بیعت با ابابکر فرا خواندند و تهدید کردند هر کس بیعت نکند محکوم به قتل است.
مردم از یک طرف ترسیدند و سران قوم تطمیع شدند، به پیامبر(صلی الله علیه وآله) اشکال کردند که با مردم باید در امر خلافت مشورت می‏کرد و مردم برای خلافت علی(علیه السلام) آمادگی ندارند، چون شوخ طبع و کشنده اجداد و اقوام مردم و از نظر سنّی هم جوان است و ده‏ها شک و شبهه دیگر.
حضرت علی(علیه السلام) فرمود:
"دیدم یا با دست قطع شده و بدون یاور باید قیام کنم و یا بر این تاریکی کورزا صبر و تحمل را در پیش گیرم در حالی که تیر بر چشم و استخوان در گلو دارم، پس از بررسی و تفکر دیدم صبر به عقل نزدیک‏تر است".
بنابراین، حضرت علی(علیه السلام) محیط را مساعد نمی‏دید. اکثریت مردم جاهل و نادان بودند. آن‏ها قدرت نظامی را به دست گرفتن و مردم را ارعاب و تهدید کردند.
پی نوشت‏ها:
1. مائده (4)، آیه 67.
www.eporsesh.com