پرسش :
اگر وسوسه شیطان در حضرت آدم علیه السلام که پیامبر و معصوم بود موثر افتاد، چه انتظاری از فرزندان آدم است که در مقابل این وسوسه ها بتوانند مقاومت کنند و اگر وسوسه شدند چرا باید توبیخ شوند؟
پاسخ :
باید توجه داشته باشیم که وجود شیطان وسوسه گر، از ضروریات موجود مختار مثل انسان می باشد. چرا که در سایه اختیار، مورد امتحان قرار می گیرد و با امتحان یا به کمال می رسد و یا سقوط می کند. با توجه به این مسئله، همه پیامبران از جمله حضرت آدم (ع) و انسان های معمولی همگی در معرض وسوسه شیطانند و در برابر نافرمانی امر الهی مجازات می شوند، اما تفاوتی که وجود دارد این است که هر چه درجه فرد بالاتر باشد، مجازات و عقاب او سنگین تر می شود و انسان های معمولی نسبت به افرادی که درجه بالاتری دارند عذاب کمتری را متحمل می شوند، در این باره خداوند در قرآن در سوره الحاقه می فرماید:
وَ لَوْ تَقَوَّلَ عَلَیْنا بَعْضَ الْأَقاویلِ * لَأَخَذْنا مِنْهُ بِالْیَمینِ * ثُمَّ لَقَطَعْنا مِنْهُ الْوَتینَ * فَما مِنْکُمْ مِنْ أَحَدٍ عَنْهُ حاجِزینَ * وَ إِنَّهُ لَتَذْکِرَةٌ لِلْمُتَّقینَ *؛ اگر او (پیامبر اکرم (ص)) سخنی دروغ بر ما می بست، ما او را با قدرت می گرفتیم، سپس رگ قلبش را قطع میکردیم، و هیچ کس از شما نمی توانست از (مجازات) او مانع شود! و آن مسلّماً تذکری برای پرهیزگاران است.[1]
و یا در سوره احزاب دارد که:
یا نِساءَ النَّبِیِّ مَنْ یَأْتِ مِنْکُنَّ بِفاحِشَةٍ مُبَیِّنَةٍ یُضاعَفْ لَهَا الْعَذابُ ضِعْفَیْنِ وَ کانَ ذلِکَ عَلَی اللَّهِ یَسیراً * وَ مَنْ َقْنُتْ مِنْکُنَّ لِلَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ تَعْمَلْ صالِحاً نُؤْتِها أَجْرَها مَرَّتَیْنِ وَ أَعْتَدْنا لَها رِزْقاً کَریماً * یا نِساءَ النَّبِیِّ لَسْتُنَّ کَأَحَدٍ مِنَ النِّساءِ إِنِ اتَّقَیْتُنَّ فَلا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَیَطْمَعَ الَّذی فی قَلْبِهِ مَرَضٌ وَ قُلْنَ قَوْلاً مَعْرُوفاً *؛ ای همسران پیامبر! هر کدام از شما گناه آشکار و فاحشی مرتکب شود، عذاب او دوچندان خواهد بود و این برای خدا آسان است. و هر کس از شما برای خدا و پیامبرش خضوع کند و عمل صالح انجام دهد، پاداش او را دو چندان خواهیم ساخت، و روزی پرارزشی برای او آماده کردهایم. ای همسران پیامبر! شما همچون یکی از آنان معمولی نیستید اگر تقوا پیشه کنید پس به گونهای هوسانگیز سخن نگویید که بیماردلان در شما طمع کنند، و سخن شایسته بگویید! [2]
در پایان توجه به چند نکته ضروری است اول این که عمل حضرت آدم (ع) گناه نبود بلکه ترک اولی بود. دوم این که گرچه حضرت آدم (ع) پیامبر و معصوم بود اما قدرت اختیار از او سلب نشده بود، سوم اینکه حضرت آدم (ع) برای جبران همین ترک اولی سالهای سال، گریه و توسل نمود و توبه کرد و از پیشگاه الهی طلب بخشش نمود و به عبارتی آن را جبران کرد.
پی نوشتها:
[1]. الحاقه، 48 - 44.
[2]. احزاب، 32 - 30.
www.hawzah.net
باید توجه داشته باشیم که وجود شیطان وسوسه گر، از ضروریات موجود مختار مثل انسان می باشد. چرا که در سایه اختیار، مورد امتحان قرار می گیرد و با امتحان یا به کمال می رسد و یا سقوط می کند. با توجه به این مسئله، همه پیامبران از جمله حضرت آدم (ع) و انسان های معمولی همگی در معرض وسوسه شیطانند و در برابر نافرمانی امر الهی مجازات می شوند، اما تفاوتی که وجود دارد این است که هر چه درجه فرد بالاتر باشد، مجازات و عقاب او سنگین تر می شود و انسان های معمولی نسبت به افرادی که درجه بالاتری دارند عذاب کمتری را متحمل می شوند، در این باره خداوند در قرآن در سوره الحاقه می فرماید:
وَ لَوْ تَقَوَّلَ عَلَیْنا بَعْضَ الْأَقاویلِ * لَأَخَذْنا مِنْهُ بِالْیَمینِ * ثُمَّ لَقَطَعْنا مِنْهُ الْوَتینَ * فَما مِنْکُمْ مِنْ أَحَدٍ عَنْهُ حاجِزینَ * وَ إِنَّهُ لَتَذْکِرَةٌ لِلْمُتَّقینَ *؛ اگر او (پیامبر اکرم (ص)) سخنی دروغ بر ما می بست، ما او را با قدرت می گرفتیم، سپس رگ قلبش را قطع میکردیم، و هیچ کس از شما نمی توانست از (مجازات) او مانع شود! و آن مسلّماً تذکری برای پرهیزگاران است.[1]
و یا در سوره احزاب دارد که:
یا نِساءَ النَّبِیِّ مَنْ یَأْتِ مِنْکُنَّ بِفاحِشَةٍ مُبَیِّنَةٍ یُضاعَفْ لَهَا الْعَذابُ ضِعْفَیْنِ وَ کانَ ذلِکَ عَلَی اللَّهِ یَسیراً * وَ مَنْ َقْنُتْ مِنْکُنَّ لِلَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ تَعْمَلْ صالِحاً نُؤْتِها أَجْرَها مَرَّتَیْنِ وَ أَعْتَدْنا لَها رِزْقاً کَریماً * یا نِساءَ النَّبِیِّ لَسْتُنَّ کَأَحَدٍ مِنَ النِّساءِ إِنِ اتَّقَیْتُنَّ فَلا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَیَطْمَعَ الَّذی فی قَلْبِهِ مَرَضٌ وَ قُلْنَ قَوْلاً مَعْرُوفاً *؛ ای همسران پیامبر! هر کدام از شما گناه آشکار و فاحشی مرتکب شود، عذاب او دوچندان خواهد بود و این برای خدا آسان است. و هر کس از شما برای خدا و پیامبرش خضوع کند و عمل صالح انجام دهد، پاداش او را دو چندان خواهیم ساخت، و روزی پرارزشی برای او آماده کردهایم. ای همسران پیامبر! شما همچون یکی از آنان معمولی نیستید اگر تقوا پیشه کنید پس به گونهای هوسانگیز سخن نگویید که بیماردلان در شما طمع کنند، و سخن شایسته بگویید! [2]
در پایان توجه به چند نکته ضروری است اول این که عمل حضرت آدم (ع) گناه نبود بلکه ترک اولی بود. دوم این که گرچه حضرت آدم (ع) پیامبر و معصوم بود اما قدرت اختیار از او سلب نشده بود، سوم اینکه حضرت آدم (ع) برای جبران همین ترک اولی سالهای سال، گریه و توسل نمود و توبه کرد و از پیشگاه الهی طلب بخشش نمود و به عبارتی آن را جبران کرد.
پی نوشتها:
[1]. الحاقه، 48 - 44.
[2]. احزاب، 32 - 30.
www.hawzah.net
