پرسش :

چه روزنامه ‏هایى در طول جنگ تحمیلی در انتشار اخبار و تصاویر صحنه‏ هاى نبرد فعالیت داشتند و به چه میزان در انعکاس اخبار موفق بودند؟

پاسخ :
تنوع و تعدد مطبوعات در سال‏هاى جنگ مثل امروز نبود و در آن زمان، عمده روزنامه‏هاى فعال کشور، روزنامه‏هاى کیهان، اطلاعات و جمهورى اسلامى بود. بعدا روزنامه‏هاى دیگرى همچون رسالت، ابرار و ... منتشر شد. (روزنامه‏ى میزان متعلق به نهضت آزادى و روزنامه‏ى انقلاب اسلامى وابسته به بنى‏صدر هم منتشر مى‏شد که تحت تأثیر تحولات سیاسى، اجتماعى آن زمان کشور، توقیف و تعطیل شدند، زیرا بناى معارضه با نظام را داشتند. ) لذا روزنامه‏هاى موجود در آن زمان، بر حسب مسئولیتى که داشتند به انعکاس وقایع و رخدادهاى جنگ مى‏پرداختند. البته یک دستور العمل کلى مثل سایر کشورها، در کشور وجود داشت که در زمان جنگ، روزنامه‏ها بایستى اخبار مربوط به جنگ را از یک کانال مشخصى بگیرند و منعکس نمایند. در دوران جنگ، ستاد تبلیغات جبهه و جنگ، زیر نظر شوراى عالى دفاع در این زمینه فعالیت مى‏کرد. این ستاد اخبار مربوط به جبهه‏هاى جنگ و وقایع مربوط به آن را به روزنامه‏ها منعکس مى‏کرد، روزنامه‏ها نیز آن اخبار را منتشر مى‏کردند. در کنار این مسئله، ممکن بود هر روزنامه‏اى خبرنگار اعزامى خودش را نیز به جبهه‏ها بفرستد و آنها خاطرات رزمندگان را بگیرند و یا وقایع جنگ را منعکس کنند که آن هم با توجه به ویژگى‏هاى هر روزنامه منتشر مى‏شد.
در زمینه‏ى انعکاس اخبار جنگ در روزنامه‏هاى آن دوران، آقاى محمد باقر نیکخواه که در دوران جنگ معاونت تبلیغات جبهه و جنگ را بر عهده داشت، مى‏گوید: با اینکه در کشور تبلیغات اصلى به ظاهر متوجه جبهه و جنگ بود، ولى در واقع محورهاى اصلى و محتوایى متوجه امور دیگرى بود که مورد اعتراض فرماندهان، مسئولان جنگ و رزمندگان قرار مى‏گرفت و بعضى اوقات نیز اخبارى منعکس مى‏شد که بر خلاف جریان متناسب با تبلیغات جنگ بود و لذا مورد عتاب قرار مى‏گرفتند.
منبع: جنگ ایران و عراق، پرسش‌ها و پاسخ‌ها، فرهاد درویشی، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ