سه‌شنبه، 23 آبان 1391
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما

پرسش :

چه عبرتهایی از عاشورا می‌توانیم بگیریم؟


پاسخ :
پیش‌گفتار
1. معنای عبرت‌آموزی: «عبرت آموزی» یعنی حوادث تلخ و شیرین گذشته را آیینه آینده قرار دادن، «عبرت‌آموزی» یعنی به تاریخ به عنوان کلاس درس نگاه کردن نه سرگرمی و افسانه، «واژة عبرت» از ریشه عبور است، به «تغبیر خواب» از آن جهت این واژه اطلاق می‌شود که انسان را از ظاهر به باطن منتقل می‌کند.[1]
به «عبرت آموزی» اعتبار گفته می‌شود، چون در حقیقت عبور از حال به گذشته است.[2]
2. عبرت در قرآن و روایات: قرآن کریم صریحاً دستور داده است پس ای اهل بصیرت عبرت بگیرید.[3] در بیش از ده آیه، قرآن ترغیب و تشویق فراوان به «سیر در ارض» شده است.[4] که مراد جهانگردی بی‌هدف و احیاناً با هدف اشباع غرائز حیوانی نیست بلکه به معنای بررسی حوادث تاریخی و دیدن جغرافیای حوادث به منظور عبرت‌آموزی است.
در روایات فراوان بر «عبرت‌آموزی» تاکید شده است[5] مخصوصاً امیر بیان علی ـ علیه السّلام ـ فرامین زیادی در این زمینه دارد که به یک نمونه اشاره می‌شود: «آنچه به ملّت‌های مستکبر پیشین از عذاب و کیفرها و عقوبت‌ها رسیده عبرت گیرید و نیز عبرت گیرید از تیره خاکی که رخساره‌هاشان بر آن نهاده است ... روزگاران گذشته برای شما پند و عبرت است کجائید عملاقیان، و فرزندان آنها؟ کجائید فرعون‌ها و فرزندانشان و ...[6]
بعد از بیان نکات گذشته، پاسخ پرسش با این تذکر آغاز می‌شود، درس آموزی غیر از عبرت‌آموزی است، در درس‌آموزی ما نقطه‌های افتخار آفرین عاشورا را محور و الگو قرار می‌دهیم و آن‌ها را سرمشق زندگی خود قرار می‌دهیم،[7] درس‌ها مانند: فداکاری و گذشت از همه چیز در راه دین، شجاعت و دلیرمردی، مواسات، قیام برای خدا، محبت و عشق به خداوند، آسیب‌پذیر بودن جبهة دشمن، ولایت‌پذیری و حرکت در این مسیر، انس با شهادت، پاسداری از ارزش الهی و .. اما در عبرت‌آموزی تنها به «اوج‌ها» نگاه نمی‌کنیم بلکه «حضیض‌ها» را هم می‌بینیم،[8] در این بحث عوامل زمینه‌ساز این حادثه، شیوه‌ها و روش‌های دشمن و راز و رمز پیروزی و شکست در این امتحان بزرگ باید مورد توجه قرار گیرد، که به ترتیب به موارد پیش گفته اشاره می‌شود.
الف: عوامل زمینه‌ساز حادثة عاشورا: این عوامل را به طور فشرده در موارد ذیل می‌توان بیان نمود: 1- کنارگذاردن وصایای پیامبر اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ به ویژه در مورد رهبری پس از خود است با اینکه پیامبر اسلام بارها راه نجات امّت را پیش روی امّت گذارد از جمله در حدیث ثقلین فرمود: «همانا من دو یادگار گرانبها را بین شما باقی گذاردم یکی کتاب خدا است وآن دیگر عترت من، تا زمانی که به این دو چنگ زنید هرگز گمراه نخواهید شد و این دو تا قیامت تفکیک ناپذیرند»[9] ولی به این وصیت عمل نشد.
2- رنگ باختن معنویت: عامل دیگری که در زمینه‌سازی حادثه عاشورا نقش مهمّی داشت کم رنگ شدن معنویت در جامعه آن روز مسلمانان بود با اینکه قرآن می‌فرماید: «گرامی‌ترین شما نزد خداوند با تقواترین شماست».[10]
و علی ـ علیه السّلام ـ فرمود: «آن گاه که حادثه‌ای پیش آمد اموالتان را سپر جانتان قرار دهید و درحفظ جانتان بکوشید، اما اگر حادثه‌ای پیش آمد کرد دینتان در معرض خطر قرار گرفت جانتان را فدای دینتان سازید، که آن کس که دینش از بین برود نابود است و غارت زن آن کس است که دینش به غارت برود»[11] غیرت دینی رازعظمت امّت اسلام است که ارکان آن عبارت است از: نفرت قلبی از منکر، خشم مقدس داشتن، اهل تساهل و تسامح نبودن در امور دینی، هر چند خود دین سهله و راحت است[12] و حفظ اصول اساس، مانند حفظ اصلی اسلام، حاکمیّت ارزش‌ها، رعایت قانون دربارة همه.
3. بی‌تفاوتی در برابر منکر: که آنهم ابعادی دارد، بی‌تفاوتی قلبی، توجیه گناه، هجوم به غیر که معروف را منکر دیدن و منکر را معروف دیدن پیامبر اسلام ـ صلّی الله علیه و آله ـ فرمود:
چه حالی خواهید داشت وقتی زنانتان فاسد و جوانانتان فاسق شدند، و امر به معروف و نهی از منکر نکردید؟ بدتر از آن، اینکه چه حالی خواهید داشت آنگاه که معروف را منکر و منکر را معروف ببینید».[13]
ب: شیوه‌ها و روش‌های دشمن:
1. رهبری را از مسیر اصلی خارج نمودن.
2. اذیت و آزار بستگان پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ [14].
3. تحریف و تغییر، و اجتهاد در مقابل نص نمودن.
4. مطرود نمودن چهره‌های محبوب.
5. کنارگذاردن ارزش‌های اسلامی.
6. غارت بیت‌المال.
ج: رمز پیروزی دشمن و شکست خودیها: عدم وجود عواملی که در گزینة الف بیان شد، و استفاده دشمن از شیوه‌های خاص که در قسمت «ب» بیان شد، عامل پیروزی دشمن و شکست متدینین می‌شود در پایان برای حُسن ختام به گوشه‌های از فرمایشات مقام معظم رهبری اشاره می‌شود «اوّلین عبرتی که ما را متوجه خود می‌کند این است که بفهمیم چه شد که پنجاه سال بعد از درگذشت پیغمبر جامعة اسلامی به آن حد رسید که کسی مثل امام حسین ـ علیه السّلام ـ ناچار شد برای نجات جامعه این چنین فداکاری کند؟ ... ما باید نگاه کنیم و ببینیم که چه شد فردی مثل یزید بر جامعه اسلامی حاکم شد؟... باید بفهمیم چه بلایی بر سر آن جامعه آمده اسرا و حسین ـ علیه السّلام ـ آقازاده اوّل دنیای اسلام در همان شهری که پدر او بر مسند خلافت می‌نشسته گردانده شد و آب هم از آب تکان نخورده.[15]
دو عامل از عوامل این گمراهی و انحراف عمومی است: یکی دور شدن از ذکر خدا که مظهر آن صلوات و نماز است عامل دوّم: دنبال شهوت‌رانی و هوسرانی و در یک جمله دنیا طلبی است ...[16]

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1. عبرت‌های عاشورا، سید محمد خاتمی.
2. تاریخ عاشورا، دکتر ابراهیم آیتی.
3. قصة کربلا، نظری منفرد.
4. تحریف‌های عاشورا، استاد مرتضی مطهری.

پاورقی ها:
[1] . عبرت‌های عاشورا، سید احمد خاتمی (قم، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، اوّل 1379) ص 15.
[2] . فخرالدین الطریحی، محمع البحرین (تهران، قم الدراسات الاسلامیّه مؤسسه البعثه) ج 2 ص 1156.
[3] . حشر، 2
[4] . روم، 9 – انعام، 11.
[5] . محمد باقر مجلسی، بحارالانوار، (تهران چاپ آخوندی)، ج 77 ، ص 173 و ج 78 ، ص 92.
[6] . نهج‌البلاغه، خطبة 182.
[7] عبرت‌های عاشورا، (پیشین)، ص 16.
[8] . عبرت‌های عاشورا (پیشین) ص 16.
[9] . علاّمه سید عبدالحسین شرف الدین، المراجعات، تحقیق حسینی الراضی ص 72 – 73.
[10] . حجرات، 13
[11] . شیخ عباس قمی سفینه البحار (چاپ اسوه) ح 6 ص 711 و 112.
[12] . حج، 78.
[13] بحارالانوار (پیشین) ح 97 ص 74.
[14] . درک عبرت‌های عاشورا (پیشین) ص 142 – 147.
[15] . عبرت‌های عاشورا (پیشین) ص 17 – 18
[16] . همان ص 65.
منبع : اندیشه قم
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
تازه های پرسش و پاسخ
موارد بیشتر برای شما
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
play_arrow
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
play_arrow
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
play_arrow
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
play_arrow
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
play_arrow
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
play_arrow
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
play_arrow
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
play_arrow
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
play_arrow
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
play_arrow
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
play_arrow
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
play_arrow
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
play_arrow
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران