پرسش :
با توجه به کمالات ائمه ـ علیهم السلام ـ چرا امام حسین ـ علیه السلام ـ به حضرت زینب فرمودند: برای من دعا کنید، مگر ائمه خودشان «باب الله الذی منه یؤتی و ...» و واسطه رحمت از جانب خدا نیستند؟
پاسخ :
معنای دعای یک انسان غیر معصوم، برای امام ـ علیه السلام ـ این نیست که دعای او به منزلة مبدأ فاعلی و واسطه بین خداوند و آن ذات مقدس قرار گیرد تا در نتیجه واسطه استفاضه برای امام شود. بلکه، خداوند در ظرف عرض ادب ما(غیر معصوم) فیض ویژه ای نازل می کند که بالاصاله به آن ذات مقدس می رسد و به تبع آن، برکات آن به ما می رسد. با وساطت آن انسان کامل دعا صعود می کند و بالا می رودو به محضر الهی بار می یابد و از آن سو، فیض الهی نیز به برکت وساطت آن انسان معصوم نازل می شود و به دعا کننده می رسد. بنا بر این، حلقة واسطه بین خدا و ممکنات همواره آن انسان های معصوم و کامل اند و بس و ما هرگز نمی توانیم چنین وساطتی را عهده دار شویم، چون انسان غیر معصوم آن قابلیت را ندارد تا واسطه بین خدا و مخلوق برتر از خود گردد.
از طرف دیگر، ایجاد ظرف عرض ادب نیز اگر چه به صورت ظاهر به خود ما مربوط می شود، لیکن این عرض ادب با امکاناتی صورت می گیرد که خود آنان (واسطه های فیض الهی) در اختیار ما گذاشته اند. پیام دعاها برای امام و معصومین ـ علیهم السلام ـ و فرستادن صلوات ها و تحیت ها، این است که خدایا! سیل رحمت خود را بر کوهسار وجود محمد و آل محمد ـ صلوات الله علیهم ـ فرو فرست، تا سیلاب جاری از آن، جان تشنة ما را سیراب کند.[1]
علّامه طباطبائی (ره) می گوید: اگر ما دعا و یا صلوات برای ائمه ـ علیهم السلام ـ می فرستیم، همانند آن است که باغبان با اجازه صاحب باغ شاخه گلی کنده، به خود او به عنوان هدیه تقدیم می کنیم. باغبان هرگز نمی گوید چیزی را که تو نداشتی من به تو تقدیم و اهدا کردم. بلکه مولا (صاحب باغ) می گوید: وسیله توفیق تو را برای این اهداء گل به من، خودم فراهم کردم. این کار در حقیقت، جز اظهار ادب کردن در محضر مولا نیست. صلوات ها و دعاهای ما برای ائمه ـ علیهم السلام ـ از این قسم است، نه این که ما واسطه فیض برای آن ها قرار گیریم.[2]
بنا بر این می توان گفت: در خواست امام حسین ـ علیه السلام ـ از زینب ـ سلام الله علیها ـ امری چندان بعید به نظر نمی رسد. زیرا، زینب پرورش یافته خانه‌ای است که محل نزول وحی الهی بوده و او در سایه امام معصوم و عنایت خاص آن رشد و نمو کرده اند.
بنا بر این، دعا برای ائمه معصومین ـ علیهم السلام ـ صلوات و تحیت فرستادن برای آن ها، از این باب نیست که ما برای آن ذوات مقدس واسطه فیض قرار می گیریم. بلکه از این جهت است که: اولاً: خود آن ها زمینه این توفیق را برای دعا کننده فراهم می کنند تا اینها به دعا کردن موفق گردند. در ثانی: اگر خداوند بوسیله این دعا رحمتی را نصیب امام می کند، وسیله ارتقاء مقامات آن ها می شود، در ظل عنایات آن، خود دعا کننده نیز شامل عنایت ویژه ای می گردد. سوم، این که دعا کردن برای انسان معصوم و یا درخواست معصوم از غیر معصوم، امر تأیید شده است و در مواردی چنین عملی واقع شده است. و امری خلاف عادت نبوده است. و احتمال دیگر این است که با این درخواست امام حسین ـ علیه السّلام ـ جایگاه و منزلت والای حضرت زینب روشن می شود.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1. منتهی الامال، ج 2، شیخ عباس قمی.
2. اعلام الهدایه، ج 14، امام مهدی، تحقیق، مؤسسه اهل بیت.
3. زندگانی چهارده معصوم، علامه مجلسی.
پاورقی ها:
[1] . جوادی آملی، عبدالله، ادب فنای مقربان، نشر اسراء، چاپ اول، 1381، ج1، ص101.
[2] . به نقل از: جوادی آملی، عبدالله، فنای ادب مقربان، ج1، ص102.
منبع: اندیشه قم
معنای دعای یک انسان غیر معصوم، برای امام ـ علیه السلام ـ این نیست که دعای او به منزلة مبدأ فاعلی و واسطه بین خداوند و آن ذات مقدس قرار گیرد تا در نتیجه واسطه استفاضه برای امام شود. بلکه، خداوند در ظرف عرض ادب ما(غیر معصوم) فیض ویژه ای نازل می کند که بالاصاله به آن ذات مقدس می رسد و به تبع آن، برکات آن به ما می رسد. با وساطت آن انسان کامل دعا صعود می کند و بالا می رودو به محضر الهی بار می یابد و از آن سو، فیض الهی نیز به برکت وساطت آن انسان معصوم نازل می شود و به دعا کننده می رسد. بنا بر این، حلقة واسطه بین خدا و ممکنات همواره آن انسان های معصوم و کامل اند و بس و ما هرگز نمی توانیم چنین وساطتی را عهده دار شویم، چون انسان غیر معصوم آن قابلیت را ندارد تا واسطه بین خدا و مخلوق برتر از خود گردد.
از طرف دیگر، ایجاد ظرف عرض ادب نیز اگر چه به صورت ظاهر به خود ما مربوط می شود، لیکن این عرض ادب با امکاناتی صورت می گیرد که خود آنان (واسطه های فیض الهی) در اختیار ما گذاشته اند. پیام دعاها برای امام و معصومین ـ علیهم السلام ـ و فرستادن صلوات ها و تحیت ها، این است که خدایا! سیل رحمت خود را بر کوهسار وجود محمد و آل محمد ـ صلوات الله علیهم ـ فرو فرست، تا سیلاب جاری از آن، جان تشنة ما را سیراب کند.[1]
علّامه طباطبائی (ره) می گوید: اگر ما دعا و یا صلوات برای ائمه ـ علیهم السلام ـ می فرستیم، همانند آن است که باغبان با اجازه صاحب باغ شاخه گلی کنده، به خود او به عنوان هدیه تقدیم می کنیم. باغبان هرگز نمی گوید چیزی را که تو نداشتی من به تو تقدیم و اهدا کردم. بلکه مولا (صاحب باغ) می گوید: وسیله توفیق تو را برای این اهداء گل به من، خودم فراهم کردم. این کار در حقیقت، جز اظهار ادب کردن در محضر مولا نیست. صلوات ها و دعاهای ما برای ائمه ـ علیهم السلام ـ از این قسم است، نه این که ما واسطه فیض برای آن ها قرار گیریم.[2]
بنا بر این می توان گفت: در خواست امام حسین ـ علیه السلام ـ از زینب ـ سلام الله علیها ـ امری چندان بعید به نظر نمی رسد. زیرا، زینب پرورش یافته خانه‌ای است که محل نزول وحی الهی بوده و او در سایه امام معصوم و عنایت خاص آن رشد و نمو کرده اند.
بنا بر این، دعا برای ائمه معصومین ـ علیهم السلام ـ صلوات و تحیت فرستادن برای آن ها، از این باب نیست که ما برای آن ذوات مقدس واسطه فیض قرار می گیریم. بلکه از این جهت است که: اولاً: خود آن ها زمینه این توفیق را برای دعا کننده فراهم می کنند تا اینها به دعا کردن موفق گردند. در ثانی: اگر خداوند بوسیله این دعا رحمتی را نصیب امام می کند، وسیله ارتقاء مقامات آن ها می شود، در ظل عنایات آن، خود دعا کننده نیز شامل عنایت ویژه ای می گردد. سوم، این که دعا کردن برای انسان معصوم و یا درخواست معصوم از غیر معصوم، امر تأیید شده است و در مواردی چنین عملی واقع شده است. و امری خلاف عادت نبوده است. و احتمال دیگر این است که با این درخواست امام حسین ـ علیه السّلام ـ جایگاه و منزلت والای حضرت زینب روشن می شود.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1. منتهی الامال، ج 2، شیخ عباس قمی.
2. اعلام الهدایه، ج 14، امام مهدی، تحقیق، مؤسسه اهل بیت.
3. زندگانی چهارده معصوم، علامه مجلسی.
پاورقی ها:
[1] . جوادی آملی، عبدالله، ادب فنای مقربان، نشر اسراء، چاپ اول، 1381، ج1، ص101.
[2] . به نقل از: جوادی آملی، عبدالله، فنای ادب مقربان، ج1، ص102.
منبع: اندیشه قم
