پرسش :

اﻟﻒ)ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺘﻮﻟﻲ، رﻗﺒﻪای از اﻣﻼک ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ ﺑﻪ اﺟﺎره داده ﻣﻲﺷﻮد ﻛﻪ ﻣﺴﺘﺄﺟﺮ ﺑﺎ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺷﺨﺼﻲ ﺧﻮد ﻃﺒﻖ ﻧﻘﺸﻪ ﺳﺎزﻣﺎن اوﻗﺎف ﻣﻮرد اﺟﺎره را ﺑﺎزﺳﺎزی ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﺗﺎ ﺧﺎﺗﻤﻪ ﻣﺪت اﺟﺎره ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ وی ﺑﺎﺷﺪ و ﻓﻘﻂ ﻣﺒﻠﻎ ﻣﻨﺪرج در ﺳﻨﺪ را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺎل اﻻﺟﺎره ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ ﺑﭙﺮدازد. ب) در اﻧﺘﻬﺎی ﻣﻠﻚ ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ ﻣﻨﺰﻟﻲ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻮده ﻛﻪ ﻣﺴﺘﺄﺟﺮ ﻣﻨﺰل ﻣﺬﻛﻮر را ﺧﺮﻳﺪاری و ﺑﺪون اﻃﻼع ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ ﺑﺎ ﺗﺠﻤﻴﻊ ﻋﺮﺻﻪ رﻗﺒﻪ ﻣﻮﺻﻮف و اراﺿﻲ اﺳﺘﻴﺠﺎری ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ ﻣﺒﺎدرت ﺑﻪ اﺣﺪاث ﺑﻨﺎ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ. ج) ﻣﺴﺘﺄﺟﺮ از ﻫﻤﺎن اﺑﺘﺪای ﻛﺎر ﺳﺮﻗﻔﻠﻲ ﺣﺠﺮات و ﻣﻐﺎزهﻫﺎ را واﮔﺬار و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ اﺟﺎره ﺑﻬﺎی آﻧﻬﺎ را درﻳﺎﻓﺖ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ. د) ﻣﺴﺘﺄﺟﺮ در ﻫﻨﮕﺎم ﺗﺠﻤﻴﻊ ﺑﻼ ﻣﺠﻮز ﻋﺮﺻﻪ ﻣﻨﺰل ﺧﺮﻳﺪاری و اراﺿﻲ ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ و اﺣﺪاث ﺑﻨﺎ ﻗﺴﻤﺘﻲ از اراﺿﻲ ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ را ﺑﺪون ﺟﻠﺐ ﻣﻮاﻓﻘﺖ ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ ﺑﺮای راه ﻋﺒﻮر ﻣﻠﻚ ﺧﺮﻳﺪاری ﺷﺪه ﺧﻮد اﺧﺘﺼﺎص داده و ﺑﺎ اﻳﻦ ﻋﻤﻞ، اوﻻ ارزش ﻣﻠﻚ ﺧﻮد را ﺻﺪﻫﺎ ﺑﺮاﺑﺮ اﻓﺰاﻳﺶ داده اﺳﺖ، ﺛﺎﻧﻴﺎ ﺑﺎ اﺣﺪاث ﺑﻨﺎ ﺑﺮ روی ﻛﻞ زﻣﻴﻦ (ﻣﻠﻚ ﺷﺨﺼﻲ و اراﺿﻲ ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ) ﻋﻤﻼ ﻣﻠﻚ ﺷﺸﺪاﻧﮓ ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺸﺎع درآورده اﺳﺖ. ﻫـ) در اﻧﻘﻀﺎی ﻣﺪت اﺟﺎره ﺑﺪون ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﺗﻤﻪ ﻣﺪت و ﺷﺮط 4 ﻣﻨﺪرج در ﺳﻨﺪ اﺟﺎره ﻧﺎﻣﻪ رﺳﻤﻲ ﻣﺒﻨﻲ ﺑﺮ اﻳﻨﻜﻪ در ﺧﺎﺗﻤﻪ ﻣﺪت ﻳﺎ ﺣﻴﻦ اﻟﻔﺴﺦ ﻛﻠﻴﻪ ﻣﺴﺘﺤﺪﺛﺎت از ﻫﺮ ﺟﻬﺖ و ﺑﺪون ﻫﻴﭽﮕﻮﻧﻪ ﻗﻴﺪ و ﺷﺮﻃﻲ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ ﺑﻮده و ﻣﺴﺘﺄﺟﺮ ﺣﻘﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ آن ﻧﺪارد، ﺗﻌﺪاد دﻳﮕﺮی از ﺣﺠﺮات و ﻣﻐﺎزهﻫﺎی ﺧﺎﻟﻲ را ﺑﻪ ﻧﻔﻊ ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ ﻣﺼﺎدره ﻧﻤﻮده اﺳﺖ. ﺑﺎ ﻋﺮض ﻣﺮاﺗﺐ از ﻣﺤﻀﺮ ﻣﻘﺪس ﺣﻀﺮﺗﻌﺎﻟﻲ اﺳﺘﺪﻋﺎ دارد ﻛﻪ : اوﻻ ﺟﻮاﻫﺮ ﻧﻈﺮ ﻋﺎﻟﻲ را در ﺧﺼﻮص ﻣﻮﺿﻮع ﺳﺮﻗﻔﻠﻲ ﻣﻐﺎزهﻫﺎی ﺧﺎﻟﻲ ﻣﻮﺟﻮد و آن ﺗﻌﺪاد ﻛﻪ ﻣﺴﺘﺄﺟﺮ ﺑﻌﺪ از ﭘﺎﻳﺎن ﻣﺪت اﺟﺎره ﻧﺎﻣﻪ رﺳﻤﻲ واﮔﺬار ﻧﻤﻮده اﺑﻼغ ﻓﺮﻣﺎﻳﻨﺪ. ﺛﺎﻧﻴﺎ ﺗﻜﻠﻴﻒ ﺷﺮﻋﻲ ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ را در ﻗﺒﺎل اﺷﺎﻋﻪ ﻏﻴﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﻛﻪ ﻣﺴﺘﺄﺟﺮ ﺑﺪون ﺟﻠﺐ رﺿﺎﻳﺖ و ﻣﻮاﻓﻘﺖ ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ ﺑﻪ وﺟﻮد آورده اﺳﺖ ﺗﻌﻴﻴﻦ و اﻣﺮ ﺑﻪ اﺑﻼغ ﻓﺮﻣﺎﺋﻴﺪ.

پاسخ :
پاسخ از حضرت آیت الله العظمی خامنه ای مدظله العالی :
ﺑﻌﺪ از اﻧﻘﻀﺎء ﻣﺪت اﺟﺎره ﻣﺴﺘﺄﺟﺮ ﻫﻴﭽﮕﻮﻧﻪ ﺣﻘﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ و آﻧﭽﻪ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ آن اﺳﺖ ﻧﺪارد و ﺣﻖ ﻧﺪارد ﺳﺮﻗﻔﻠﻲ ﻣﻐﺎزهﻫﺎ را ﺑﻪ دﻳﮕﺮان واﮔﺬار ﻧﻤﺎﻳﺪ و ﻳﺎ از ﻣﻐﺎزهﻫﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﺎﻳﺪ. ﻃﺒﻖ ﺷﺮﻃﻲ ﻛﻪ در ﺿﻤﻦ ﻋﻘﺪ اﺟﺎره ﺷﺪه ﺗﻤﺎم ﻣﺴﺘﺤﺪﺛﺎت ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه در زﻣﻴﻦ ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ اﺳﺖ و آﻧﭽﻪ در زﻣﻴﻦ ﺷﺨﺼﻲ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﺴﺘﺄﺟﺮ ﻣﺬﻛﻮر اﺳﺖ و ﻫﻴﭻ اﺷﺎﻋﻪای در ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ ﺑﻪ وﺟﻮد ﻧﻴﺎﻣﺪه ﺑﻠﻜﻪ ﻣﺠﺮد اﺗﺼﺎل ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ ﺑﻪ ﻣﻠﻚ ﺷﺨﺼﻲ اﺳﺖ و در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ از زﻣﻴﻦ ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ ﻣﻘﺪاری ﺑﺮای راه ﻋﺒﻮر ﻣﻠﻚ ﺷﺨﺼﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮده ﺑﺎﻳﺪ آن را ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ ﺑﺮﮔﺮداﻧﺪ ﻳﺎ ﺑﺎ ﻧﻈﺮ ﻣﺘﻮﻟﻲ ﺷﺮﻋﻲ راه ﻋﺒﻮر را ﺑﺎ اﺟﺮﺗﻲ ﻛﻪ ﻣﺼﻠﺤﺖ وﻗﻒ ﺑﺎﺷﺪ اﺟﺎره ﻧﻤﺎﻳﺪ.
منبع : اﺳﺘﻔﺘﺎﺋﺎت ﺑﺎب وﻗﻒ، ﺣﻀﺮت آﻳﺖ الله اﻟﻌﻈﻤﻲ ﺧﺎﻣﻨﻪای ﻣﺪﻇﻠﻪ اﻟﻌﺎﻟﻲ، ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﺳﺎزﻣﺎن اوﻗﺎف ، مهر1390