پرسش :
مواد لازم و طرز تهیه چند نوع غذا مخصوص شیرخواران از 6 تا 12 ماه را توضیح دهید.
پاسخ :
فرنی
برای تهیه فرنی از 2 روش زیر می توان استفاده کرد:
روش اول:
آرد برنج (یک قاشق مرباخوری سرصاف)
شکر (نصف قاشق مرباخوری سرصاف)
شیر (ترجیحا شیر مادر) (5 قاشق مربا خوری)
آرد برنج باید اول با کمی آب و شکر (به میزان فوق) کاملا پخته شود سپس 5 قاشق مرباخوری شیر اضافه گردد. قوام فرنی باید کمی بیشتر از شیر مادر باشد. اگر از شیری به جز شیر مادر استفاده می شود حتماً باید قبلا جوشانده شود.
روش دوم:
آرد (برنج یک قاشق مرباخوری سرصاف)
شکر (نصف قاشق مرباخوری سرصاف)
شیر پاستوریزه (120 سی سی، معادل نصف لیوان معمولی)
در این روش اول 120 سی سی شیر پاستوریزه را به مدت 10 دقیقه می جوشانند، سپس آب جوشیده خنک شده را به آن اضافه می کنند تا حجم شیر مجددا به 120 سی سی برسد بعد آرد و شکر را به شیر اضافه می کنند و مجدداً حرارت می دهند تا به قوام فرنی برسد.
توجه: منظور از یک قاشق مرباخوری، قاشقی است با گنجایش cc 5 مانند قاشق مدرج شربت های کودکان.
*****
حریره بادام
طرز تهیه کاملا مشابه تهیه فرنی است و همراه با افزودن آرد و شکر یک قاشق مرباخوری بادام پوست گرفته و رنده شده ( یا آسیاب شده) نیز اضافه می شود.
برای سهولت کار و رعایت تنوع در غذای شیرخوار می توان یک روز در میان از فرنی و حریره بادام استفاده کرد.
*****
سوپ
گوشت بدون چربی به اندازه یک تکه خورشتی (معمولا به اندازه یک تخم مرغ متوسط) به ترتیب اولویت و ارجحیت گوشت گوسفند، مرغ، گوساله.
برنج یک قاشق مربا خوری
هویج متوسط یک سوم
بعد از این که گوشت کمی پخته شد برنج و هویج اضافه می شود. پس از پختن کامل، باید همه مواد سوپ را مخلوط و نرم کرد تا به غلظت فرنی برسد.
به عنوان مثال 3 نوع سوپ که تنوع مواد غذایی در محتویات آن رعایت شده است ذکر می گردد.
گوشت مرغ، هویج، برنج، جعفری و سیب زمینی
گوشت گوسفند، لوبیا سبز، برنج، گشنیز و گوجه فرنگی
گوشت گوساله، کدو حلوایی، جعفری، سیب زمینی و گوجه فرنگی
اضافه کردن کمی پیاز رنده شده و خرد شده به سوپ برای رفع بوی مرغ یا گوشت اشکالی ندارد. همچنین افزودن چند قطره آب لیمو ترش تازه یا آب نارنج تازه به سوپ و غذای کودک هم آن را خوش طعم می کند و هم جذب آهن را افزایش می دهد.
توجه:
هر سه روز یک بار یک نوع سبزی به سوپ اضافه می شود: مانند جعفری، گشنیز، لوبیاسبز، کدوسبز، کرفس و ...
به سوپ نباید نمک، شکر یا چاشنی اضافه کرد.
بهتر است کدو، کرفس و لوبیا سبز را اول پخته و بعد به سوپ اضافه کنند.
سبزی ها باید در آخرین لحظات پخت سوپ اضافه شود. در ظرف را نیز می بندند تا ویتامین های آن از بین نرود.
اسفناج تا یک سالگی مجاز نبوده و نباید به سوپ شیرخوار اضافه شود.
*****
پوره سیب زمینی
یک سیب زمینی متوسط را بعد از شستن کامل با پوست می پزند. بعد از پخته شدن، پوست آن را جدا می کنند سپس سیب زمینی را همراه با یک قاشق مرباخوری کره یا روغن مایع نرم کرده، کم کم به آن شیر پاستوریزه که قبلا جوشانده باشد اضافه می کنند تا به نرمی و غلظت دلخواه برسد.
*****
پوره هویج
پوره هویج هم مثل پوره سیب زمینی تهیه می شود با این تفاوت که اول یک هویج متوسط را کاملا شسته و پوست کنده و با کمی آب می پزند و بعد کره یا روغن و شیر را اضافه می کنند.
فرنی
برای تهیه فرنی از 2 روش زیر می توان استفاده کرد:
روش اول:
آرد برنج (یک قاشق مرباخوری سرصاف)
شکر (نصف قاشق مرباخوری سرصاف)
شیر (ترجیحا شیر مادر) (5 قاشق مربا خوری)
آرد برنج باید اول با کمی آب و شکر (به میزان فوق) کاملا پخته شود سپس 5 قاشق مرباخوری شیر اضافه گردد. قوام فرنی باید کمی بیشتر از شیر مادر باشد. اگر از شیری به جز شیر مادر استفاده می شود حتماً باید قبلا جوشانده شود.
روش دوم:
آرد (برنج یک قاشق مرباخوری سرصاف)
شکر (نصف قاشق مرباخوری سرصاف)
شیر پاستوریزه (120 سی سی، معادل نصف لیوان معمولی)
در این روش اول 120 سی سی شیر پاستوریزه را به مدت 10 دقیقه می جوشانند، سپس آب جوشیده خنک شده را به آن اضافه می کنند تا حجم شیر مجددا به 120 سی سی برسد بعد آرد و شکر را به شیر اضافه می کنند و مجدداً حرارت می دهند تا به قوام فرنی برسد.
توجه: منظور از یک قاشق مرباخوری، قاشقی است با گنجایش cc 5 مانند قاشق مدرج شربت های کودکان.
*****
حریره بادام
طرز تهیه کاملا مشابه تهیه فرنی است و همراه با افزودن آرد و شکر یک قاشق مرباخوری بادام پوست گرفته و رنده شده ( یا آسیاب شده) نیز اضافه می شود.
برای سهولت کار و رعایت تنوع در غذای شیرخوار می توان یک روز در میان از فرنی و حریره بادام استفاده کرد.
*****
سوپ
گوشت بدون چربی به اندازه یک تکه خورشتی (معمولا به اندازه یک تخم مرغ متوسط) به ترتیب اولویت و ارجحیت گوشت گوسفند، مرغ، گوساله.
برنج یک قاشق مربا خوری
هویج متوسط یک سوم
بعد از این که گوشت کمی پخته شد برنج و هویج اضافه می شود. پس از پختن کامل، باید همه مواد سوپ را مخلوط و نرم کرد تا به غلظت فرنی برسد.
به عنوان مثال 3 نوع سوپ که تنوع مواد غذایی در محتویات آن رعایت شده است ذکر می گردد.
گوشت مرغ، هویج، برنج، جعفری و سیب زمینی
گوشت گوسفند، لوبیا سبز، برنج، گشنیز و گوجه فرنگی
گوشت گوساله، کدو حلوایی، جعفری، سیب زمینی و گوجه فرنگی
اضافه کردن کمی پیاز رنده شده و خرد شده به سوپ برای رفع بوی مرغ یا گوشت اشکالی ندارد. همچنین افزودن چند قطره آب لیمو ترش تازه یا آب نارنج تازه به سوپ و غذای کودک هم آن را خوش طعم می کند و هم جذب آهن را افزایش می دهد.
توجه:
هر سه روز یک بار یک نوع سبزی به سوپ اضافه می شود: مانند جعفری، گشنیز، لوبیاسبز، کدوسبز، کرفس و ...
به سوپ نباید نمک، شکر یا چاشنی اضافه کرد.
بهتر است کدو، کرفس و لوبیا سبز را اول پخته و بعد به سوپ اضافه کنند.
سبزی ها باید در آخرین لحظات پخت سوپ اضافه شود. در ظرف را نیز می بندند تا ویتامین های آن از بین نرود.
اسفناج تا یک سالگی مجاز نبوده و نباید به سوپ شیرخوار اضافه شود.
*****
پوره سیب زمینی
یک سیب زمینی متوسط را بعد از شستن کامل با پوست می پزند. بعد از پخته شدن، پوست آن را جدا می کنند سپس سیب زمینی را همراه با یک قاشق مرباخوری کره یا روغن مایع نرم کرده، کم کم به آن شیر پاستوریزه که قبلا جوشانده باشد اضافه می کنند تا به نرمی و غلظت دلخواه برسد.
*****
پوره هویج
پوره هویج هم مثل پوره سیب زمینی تهیه می شود با این تفاوت که اول یک هویج متوسط را کاملا شسته و پوست کنده و با کمی آب می پزند و بعد کره یا روغن و شیر را اضافه می کنند.
