همسان همسری چیست؟

کفویت همسران یکی دیگر از ملاک های انتخاب همسر است.
 

چکیده: هم کفو بودن زوجین در ازدواج به حدی مهم است که باعث زندگی بهتر و رضایت مندی بیشتر و پایداری خانواده ها می شود. ما را همراهی کنید تا با همسانی و انواع آن بیشتر آشنا شوید.

تعداد کلمات 818 / تخمین زمان مطالعه 4 دقیقه

 
همسانی یا «کفو بودن»، از دیگر معیارهای انتخاب همسر است و روایات بسیاری بر آن تأکید می‌کنند. پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) در این باره می‌فرماید:
«أَنْکِحُوا اَلْأَکْفَاءَ وَ اِنْکِحُوا فِیهِمْ وَ اِخْتَارُوا لِنُطَفِکُمْ.»[1]  با کسانی که همتای شما هستند، ازدواج نمایید و آن‌ها را برای نطفه‌های خود برگزینید.
همسانی، موجب تناسب و هم سویی بیشتر همسران با یکدیگر می‌گردد . میان تناسب همسران و اختلاف خانوادگی، رابطه معکوس وجود دارد. هر اندازه که تناسب بیشتری میان همسران برقرار باشد، زمینه‌های اختلاف و تنش، کمتر می‌گردد و در نتیجه، زندگی بهتری شکل می‌گیرد، سطح رضامندی همسران افزایش می‌یابد و پایداری خانواده تضمین می‌گردد. اما نکته مهم، این است که با توجه به تعداد ابعاد همسران، همسانی در چه بعدی مورد نظر است؟ آیا باید در تمامی زمینه‌ها همسان باشند؟ آیا اصولاً این درصد از همسانی امکان‌پذیر است؟ و اگر نیست، کدام ابعاد، برتری دارند؟
انواع همسانی
کارشناسان مسائل خانواده در حوزه روان‌شناسی و جامعه‌شناسی، عوامل گوناگونی را در همسانی، اثرگذار دانسته‌اند. مهم‌‌ترین این موارد، همسانی فرهنگی و شخصیتی است. از این رو، همسانی در تحصیل و طبقه اجتماعی و مانند این موارد وجود دارد. در این بخش، نخست به این دیدگاه‌ها می‌پردازیم و سپس نظر اسلام را بررسی می‌کنیم:

 - همسانی فرهنگی: پژوهشگران مسائل اجتماعی و خانواده بر این باورند که بدون شک، اشتراک فرهنگی به معنی عام، شرط لازم در همزیستی بی دغدغه انسان‌ها و محوری‌‌ترین نقطه وفاق و همبستگی آن‌هاست و این به دلیل تأثیری است که در جلب محبت متقابل، کاهش سوءتفاهم‌ها و حل آسان‌تر مشکلات احتمالی دارد. از سوی دیگر، فقدان زمینه مشترک فرهنگی، امکان برقراری ارتباط مثبت را دشوار می‌سازد و افراد را به صورت جزیره‌های مجزا و مستقل از یکدیگر در می‌آورد.[2]
جامعه‌شناسان در بیان دلایل این امر گفته اند: شواهد فراوان، گویای آن است که تفاوت زن و شوهر از حیث پیش‌زمینه‌های دینی، قومی، طبقاتی و یا حتی جغرافیایی می‌تواند باعث یادگیری انتظارات گوناگون در مورد مسائلی مانند ماهیت و محتوای نقش‌های زناشویی گردد و همین امر می‌تواند زمینه بروز ناسازگاری و در پی آن، تزلزل خانواده را فراهم سازد، درحالی که تشابه فرهنگی آن دو، مبنایی برای تعریف‌ها، علایق و درک‌های مشترک فراوان به دست می‌دهد و از این راه، به ثبات و استحکام خانواده یاری می‌رساند.[3]
جالب این که کارشناسان در این امر، خرده فرهنگ‌ها را نیز مؤثر دانسته‌اند. اگر فرض را بر این بنیان گذاریم که هر طبقه و قشری برای خود، صاحب خرده فرهنگ است، ملاحظه می‌کنیم که اعضای هر خرده فرهنگ، یکدیگر را بهتر درک می‌کنند و تمایل بیشتری برای جذب یکدیگر دارند. هر فرهنگ برای اعضای وابسته خود، زمینه‌های مشترکی را فراهم آورده که به راحتی خاستگاه و پایگاه توافق‌های آنان نسبت به یکدیگر می‌شوند و آنان را بر آن می‌دارند که یکسان رفتار کنند و همین رفتار یگانه، موجب نزدیکی بیشتر آن‌ها نسبت به یکدیگر می‌شود و تأثیر دوچندانی را بر رابطه آن‌ها القا می‌کند.[4]

 - همسانی شخصیتی: روان‌شناسان اجتماعی، این نوع همسانی را سبب استحکام بیشتر میان زوج‌ها می‌دانند و بر این باورند که معمولاً زوج‌هایی که ویژگی‌های شخصیتی مشابهی دارند، بیشتر جذب یکدیگر می‌شوند و ارتباط مستحکم‌تری را با یکدیگر سامان می‌دهند؛ اما زوج‌هایی که از روحیاتی کاملاً متضاد برخوردارند، استعداد بیشتری برای ناسازگاری و ستیز با یکدیگر دارند. وجود اوصاف متضاد، جاذبیت متقابل افراد را کاهش می‌دهد و در مواردی، به نفرت و خصومت می‌انجامد.
با این همه نباید آن روی سکه، یعنی تأثیر پاره‌ای از تفاوت‌های شخصیتی در استحکام رابطه را نادیده گرفت. همان‌گونه که برخی صاحب‌نظران یادآور شده‌اند، ضرورت دارد بین ویژگی‌های شخصیتی تمایز قائل شویم. درحالی که تقابل‌هایی مانند گرم مزاجی- سردمزاجی، درون گرایی- برون گرایی، نظم- بی‌نظمی و نظافت-کثیفی، به احتمال زیاد می‌تواند به ناسازگاری بین زوجین بینجامد و برعکس، تقابل‌هایی مانند میل به سرپرستی – مبل به وابستگی، سلطه جویی– سلطه پذیری، مردانگی- زنانگی و دیگر ویژگی‌های متقابلی که نسبت به هم، جنبه تکمیلی دارند، نقش مهمی در استحکام پیوند زناشویی ایفا می‌کنند.[5]
 
 
منبع: کتاب «رضایت زناشویی»
نویسنده: عباس پسندیده
 

پی نوشت :
[1] . الکافی، ج۵، ص۳۳۲. پیامبر در حدیث دیگری می‌فرماید: «تخیروا لنطفکم، لا تضعوها إلا فی الأکفاء»؛ برای نطفه های خود گزینش کنید و آنها را جز در همتای خودتان قرار ندهید (سنن الدارقطنی، ج ۳، ص ۲۹۹، ح ۱۹۸؛ تاریخ بغداد، ج ۱، ص ۲۶۴) پیامبر اسلام در بیانی دیگر نیز بر این نکته پای فشرده است: «تخیروا لنطفکم وأنکحوا الأکفاء، وأنکحوا إلیهم» هم برای نطفه‌های خود گزینش کنید و با کسانی که همتای شما هستند، ازدواج نمایید (سنن ابن ماجه، ج ۱، ص۲۶۳۳ ح ۱۹۶۸، کنز العمال، ج۱۶ ص۲۹۵. ح۴۴۵۵۶)
[2] . اسلام و جامعه‌شناسی خانواده، ص۱۹۲.
[3] . همان.
[4] . همان، ص۱۹۳.
[5] . همان، ص 194.