تغییر رفتار چیست؟

یکی از موضوعات بسیار مهم در روانشناسی، رفتارسازی و یا تغییر رفتار است. در این نوشتار پس از بیان تعریف رفتار، ویژگی های آن به بیان مفهوم تغییر رفتار می پردازیم. با ما همراه باشید.
يکشنبه، 18 اسفند 1398
تخمین زمان مطالعه:
پدیدآورنده: محمد حسین افشاری
موارد بیشتر برای شما
تغییر رفتار چیست؟
مهم ترین موضوع مورد مطالعه در روان شناسی، رفتار و اصلاح آن است. 
 

رفتار چیست؟

در دانش روانشناسی ظرفیت هایی برای تغییر و اصلاح سبک زندگی وجود دارد و شاید بتوان این را گفت که دانش روان شناسی به دنبال رفتارسازی و یا اصلاح رفتار است. این نکته را می توان از تعریفی که برای روانشناسی در کتاب های روانشناسی عمومی آورده شود ملاحظه کرد.
 
روان شناسان، دانش روان شناسی را «مطالعه علمی رفتار و فرآیندهای ذهنی» دانسته اند که با اندک تاملی در مباحث روان شناسی می توان این را دید که روان شناسی تنها به دنبال مطالعه علمی رفتار نیست و در برخی از مکاتب روانشناسی، به دنبال بیان راه های رفتارسازی و اصلاح آن هستند.
 
پس می توان گفت مهم ترین فایده روانشناسی، تغییر رفتار است.
 

روش های تغییر رفتار

 پرسش بنیادین این بخش این است که در سبک زندگی، روش های تغییر رفتار به چه صورت استفاده می شود.
بسیاری از اندیشمندان در حوزه های  علوم انسانی بر آن هستند که رفتارهایی را در جامعه ترویج دهند. برای مثال، اگر این نتیجه حاصل شود که راستگویی در مسائل اجتماعی، عامل و رکن مهمی در سبک زندگی است، چگونه می توان راستگویی را در جامعه نهادینه کرد؟

از چه رفتارهایی برای تغییر رفتار می توان استفاده نمود؟ زمانی که از تغییر رفتار صحبت می شود، مراد از آن چیست؟ در این بخش، ناظر به پرسش های فوق، ابتدا به ارائه تعریف از رفتار و ویژگی های آن مبادرت می گردد و سپس به تشریح مقصود از تغییر رفتار و روش های آن پرداخته می شود.
 

ویژگی های رفتار

گام اول در تغییر رفتار، تعریف آن است. در تعریف رفتار می توان گفت: « رفتار عبارت است از آنچه که افراد انجام می دهند یا بیان می کنند؛ یعنی کردار یا گفتار، عملی یا بیانی.»
با تعریفی که بیان شد می توان، ویژگی های زیر را برای رفتار برشمرد:
  1. رفتار، دارای یک یا چند بعد فیزیکی است و می توان فراوانی آن را توصیف کرد؛ برای مثال، چند بار فرزند گریه کرد؟ ممکن است به صورت زمان باشد؛ این که گریه کردن فرزند چقدر طول می کشد؟ حالت سومی نیز امکان پذیر است، این که شدت رفتار چه میزان است؛ برای مثال، افرادی که مضطرب اند، ممکن است به شدت دست خود را روی میز فشار دهند. از همین روی در کتاب های آسیب شناسی روانی، از همین نشانگان رفتاری، برای تشخیص اختلالات روانی استفاده می شود. در کتاب راهنمای تشخیصی-آماری اختلالات روانی ویرایش پنجم می توانید با این نشانگان آشنا شوید.
 
  1. رفتار، امری قابل مشاهده و توصیف است. رفتار، اینگونه نیست که بتواند پنهان شود و آن را نشود مشاهده کرد. رفتار به چشم می آید و کننده آن می تواند خود ناظر رفتار خود باشد.
 
  1. رفتار، پدیده ای قانون مند است؛ به طور کلی، برای تغییر رفتار، قوانینی وجود دارد. برای مثال، همان طور که حرکت سنگ، از بالا به سوی زمین، تحت تأثیر قانون جاذبه است، رفتار دوستی بین دو انسان نیز تحت تأثیر قانون جاذبه روابط میان فردی است. اگر این قوانین فهم شوند، آنگاه چرایی و علت دوستی دختر و پسر مشخص خواهد شد؛ چراکه تبیین آن، امکان پذیر است. از همین روی دانشی همچون روان شناس سعی در کشف این قوانین دارد و به دنبال آن است که پس از کشف این قوانین، بتواند رفتارها را پیش بینی کند. اگر رفتار، پدیده ای قانون مند نبود، یک روانشناس، توانایی آن را نداشت که بتواند رفتاری را پیش بینی کند.
 
  1. رفتار بر محیط تأثیر گذار است؛ یعنی آثار آن مشاهده می شود.
 
  1. رفتار ممکن است آشکار و در بین جمع یا پنهان باشد؛ برای مثال، رفتاری همانند خودارضایی، به صورت خصوصی و پنهانی انجام می شود. ولی اینگونه نیست که این رفتار توسط فاعل آن دیده نشود. این دست رفتارها برای خود کننده آن کار قابل رویت است ولی ممکن است از چشم دیگران به دور باشد.
 

مفهوم شناسی تغییر رفتار

در ابتدا نیاز هست که «تغییر» به درستی تبیین شود. تغییر عبارت است از: «هر گونه جابه جایی و انتقال وضعیت فرد از جهت کمیت، کیفیت یا جهت رفتار».
زمانی که تعداد رفتار نامناسب از ده به پنج رسانده شود، تغییر در کمیت محسوب می شود.

جهت رفتار نیز به سه صورت است:
  1. جهت گیری خنثی. برای مثال، عمل دور زدن با ماشین را نمی توان مثبت یا منفی دانست. گرچه جهت حرکت تغییر کرده است، ولی نمی توان آن را متصف به خوبی یا بدی نمود. در اصل این دست از رفتارها نمی تواند مورد ارزیابی قرار بگیرند. یکی از مولفه هایی که باعث می شود این رفتارها دارای جهت گیری خنثی دانسته شوند، این است که انجام دهنده این رفتارها، نیتی در ذهن نداشتند.
 
  1. جهت گیری منفی. برای مثال، رفتار فرد از حالت متعادل به سمت پرخاشگری می رود. در برخی موارد ممکن است ظاهر رفتاری، یک ظاهر خوب و مورد تائید باشد. ولی آنچه مهم است، نیت شخص در انجام دادن رفتار است.
 
  1. جهت گیری مثبت. برای مثال، فرد از حالت پرخاشگری به سمت آرامش و حالت تعادل حرکت می کند. در بحث سبک زندگی، بیش تر این نوع جهت گیری مد نظر است.
تبلیغات در راسخون
سبک زندگی مرتبط
نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
play_arrow
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
music_note
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
play_arrow
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
play_arrow
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
play_arrow
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
play_arrow
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
play_arrow
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
play_arrow
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
play_arrow
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
play_arrow
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
play_arrow
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
سرلشکر رحیم صفوی: وقتی به محضر رهبر شهید در سال ۱۳۸۶ رسیدیم ایشان فرمودند باید بالای ۲۰۰۰ موشک داشته باشیم + فیلم
play_arrow
سرلشکر رحیم صفوی: وقتی به محضر رهبر شهید در سال ۱۳۸۶ رسیدیم ایشان فرمودند باید بالای ۲۰۰۰ موشک داشته باشیم + فیلم