پاول وِگِنر
Wegener, Paul
بازيگر، کارگردان (1874، بيشدورف - پروس شرقي / اکنون اتريش؛ 1948)
تحصيلاتش را در رشته ي حقوق به پايان برد. از سال 1895 روي صحنه رفت. ده سال بعد به عضويت گروه ماکس راينهارت درآمد. نخستين فيلمش را در 1913 بازي و کارگرداني کرد. با همين فيلم نخستين ستاره ي سينماي آلمان شد و طي سال هايي که به دنبال آمد در بسياري از مشهورترين فيلم هاي صامت آلماني (هم راه يکي از پنج همسرش، ليدا سالمونووا) ظاهر شد. با به قدرت رسيدن نازي ها به آنان پيوست و در تهيه ي تعدادي فيلم تبليغاتي شرکت داشت، هم چنان که به فعاليت هاي تآتري خود نيز ادامه مي داد. پس از سقوط نازي ها چندان فرصت ادامه ي کار پيدا نکرد.
وِگِنر پنجاه سال در تآتر و سي و پنج سال در سينما بازي و کارگرداني کرد و موفق شد همان حضور پُرقدرتي را که در تآتر نشان مي داد در سينما نيز به بهترين وجهي تکرار کند. او را بيش تر به عنوان بازيگر شناخته اند تا کارگردان؛ چون اغلب فيلم هاي صامتش را با هم کاري ديگران مي ساخت و زماني که در دوره ي نازي ها به تنهايي کارگرداني کرد، ديگر از شور فانتزي آثار صامتش اثري باقي نمانده بود. ايفاي بسياي نقش ها را به عهده گرفت که هر کدام محک يک عمر بازيگري به شمار مي آيند (مثل نقش هاي «مفيستو»، «دانتون»، «بودا»، ...) و در همه ي موارد موفق بود و توانست شيوه ي خاص خود را به نقش هايش تحميل کند.
از فيلم ها: (به عنوان بازيگر): 1913 - دانشجوي پراگي (ريه) (+ هف)؛ 1914 - فريب خورده (ريه)، گولم (+ هک)؛ 1916 - يوگي (+ ک.)؛ 1917 - گولم و زن رقصنده (+ ک.)؛ 1918 - زيباي خفته (لني)، شاهزاده ي بيگانه (+ ک.)؛ 1920 - سومورون (لوبيچ)، مده آ (لوبيچ)؛ 1920 - گولم چگونه در دنيا پديدار شد (+ ک.)؛ 1921 - سايه ي گم شده (گليزه) (+ ف.)؛ مردم هيجان زده (راينرت)؛ 1922 - همسر فرعون (لوبيچ)؛ لوکرس بورژيا (آزوالد)، پايان دوک فرانتس (+ ک.)؛ 1923 - وانينا، يا عروسي شوم (فون گرلاخ)، بوداي زنده (+ ت. ک.)؛ 1926 - داگفين (ماي)؛ 1927 - مهر گياه (گالين)، رامپر، حيوان آدم نما (رايخمان)، ساحر (اينگرام)؛ 1932 - داستان هاي هولناک (آزوالد)؛ 1936 - يک داستان عاشقانه در خاندان هابزبورگ (وولف)؛ 1938 - قوي تر از عشق (استوخل)؛ 1940 - زندگي من براي ايرلند (کيميخ)؛ 1942 - ديزل (لامپرشت)، عروسي در بران هوف (فروليخ)؛ 1944 - ميان شب و صبح (براون)، فال مولاندر (پابست)؛ 1945 - کولبرگ (هارلان)؛ 1949 - ماندارين بزرگ (استروکس).
