جان وويت

 Voight, Jon                                         

بازيگر (1938، يانکرز نيويورک - امريکا)

با نام جاناتان وويت به دنيا آمد. پدربزرگش مهاجري اهل چک بود. تحصيلاتش را در رشته ي هنر دانش گاه کاتوليک به پايان برد. از دوره ي دبيرستان روي صحنه مي رفت. در تماشاخانه ي نيبرهود نيويورک آموزش بازيگري ديد. با نمايش موزيکال آواي موسيقي وارد برودوي شد. پيش از آغاز کارش در سينما، در تلويزيون به فعاليت پرداخت. در سال 1967، براي نخستين بار، جلوي دوربين رفت. با ايفاي نقش «جو باک» در کابوي نيمه شب به شهرت رسيد و براي آن کانديداي دريافت اسکار بهترين بازيگر نقش اول شد. ديگر نقش به ياد ماندني او در نجات بود. براي قطار افسارگسيخته نيز کانديداي دريافت اسکار بهترين بازيگر نقش اول بود. اين جايزه را براي بازگشت به وطن برنده شد. براي اين آخري هم چنين در جشنواره ي کن بهترين بازيگر شناخته شد. يکي از فعالان سياسي هاليوود به شمار مي آيد. همسران سابقش، لاري پيترز (1962-1967) و مارشلين برتران (1973-1978)، باريگر هستند؛ هم چنين دو فرزندش از برتران، آنجلينا جولي و جيمز هيون.

وويت بازيگر هم نسل آل پاچينو، جک نيکلسن، وارن بيتي، داستين هافمن و رابرت ردفورد بود که از نيمه ي دهه ي 1960 تا پايان دهه ي 1970از نظر شهرت و محبوبيت پا به پاي آنان پيش مي آمد. او هميشه در انتخاب نقش هايش دقيق بود ضمن اين که اغلب کارگردانان نيز معتقد بودند که انتخاب او براي هر نقش کار آساني نيست. به همين دليل برخلاف هم نسلانش در دهه هاي 1980 و 1990 عمدتاً بازيگر نقش هاي دوم شد. اصولاً وويت در تآتر موفق تر بود تا در سينما. اما بازي اش در نقش «يک هميشه بازنده ي» قابل ترحم با قلبي از طلا در کابوي نيمه شب از ياد نرفتني است و در واقع با بازي در اين فيلم بود که از هر نظر محبوب مخاطبان شد. بازي او در نجات نيز در نقش مردي معمولي که براي ادامه ي بقا، آرام آرام توانايي هايش را کشف مي کند، تحسين انگيز بود. در آخر همين دهه در ادامه ي فعاليت هاي سياسي اش عليه جنگ ويتنام کنار جين فاندا، در نقش سرباز معلولي که از جنگ بازگشته در بازگشت به وطن بازي کرد و توانست قدرت بازيگري دراماتيک خود را به خوبي عرضه کند. در دهه ي 1990 در مخمصه در نقش يک واسطه که به يک گروه تبه کار کمک مي کند، در کنار رابرت دنيرو و پاچينو ظاهر شد و نشان داد که حتي در نقش دوم نيز به اندازه ي زماني که ستاره بود، درخشش کافي دارد.

از فيلم ها: 1967 - ساعت اسلحه (ج. استرجس)؛ 1969 - کابوي نيمه شب (شله زينجر)؛ 1970 - کچ - 22 / معضل بزرگ (م. نيکولز)، انقلابي (پ. ويليامز)؛ 1972 - نجات (بورمن)؛ 1973 - پسر تمام امريکايي (ايستمن)؛ 1974 - پرونده ي ادسا (نيم)؛ 1975 - قاضي و جلاد او (م. شل)؛ 1978 - بازگشت به وطن (اشبي)؛ 1979 - قهرمان (زفيرلي)؛ 1982 - در فکر فرار (اشبي) (+ هف)؛ 1983 - ميز براي پنج نفر (ليبرمن)؛ 1986 - قطار افسارگسيخته (کونچالوفسکي)؛ 1990 - ابديت (ا. پل) (+ هف)؛ 1992 - آخرين نفر از قبيله ي او (هوک)؛ 1994 - جنگ جوي رنگين کمان (تاچنر)؛ 1996 - مأموريت: غيرممکن (د پالما)، مخمصه (م. مان)؛ 1997 - مار آناکوندا (لوسا)، کارچاق کن (کوپولا)؛ 1998 - تعميرکار (کارنر) (+ تا)، دشمن دولت (ت. اسکات)، ژنرال (بورمن)؛ 1999 - کشتي نوح (اروين).