علياصغر کرباسچيان
علياصغر در جواني تحت تأثير دو معلم عرفان واخلاق، سيد رضا دربندي و شيخ آقا بزرگ ساوجي قرار گرفت و سلوک سادگي و اخلاق آموخت. جز اين دو، وي نزد علامه شعراني دروس فلسفه و قانون در طب را فراگرفت. آنگاه عازم قم شد.
کرباسچيان، در بيست و شش سالگي به قم رفت ونزد اساتيد حوزه بزرگ قم زانوي شاگردي بر زمين زد وي به مدت 10 سال دروس فقه و اصول را نزد آيتاللهالعظمي سيد حسين بروجردي و دروس فلسفه و اخلاق را در حضور علامه سيد محمدحسين طباطبايي آموخت و به تهران بازگشت.
علي اصغر کرباسچيان، در قم از طرف مرحوم آيتالله بروجردي لقب علامه گرفت و از آن پس به علامه مشهور شد. وي در کنار درس و بحث، به فکر افتاد که يک کتاب توضيحالمسائل ساده و يا رساله عمليهاي همه فهم تدوين کند تا عموم مردم بتوانند از روي رساله، مسائل فقهي و احکام ديني را ياد بگيرند. تا آن زمان يک کتاب احکام که داراي سادگي و رواني و حتي به زبان فارسي سليس باشد، وجود نداشت تا غير از روحانيون، بديگران هم بهرهاي از آن ببرند؛ بنابراين علامه کرباسچيان دست به اقدام زد و از فتواي مرحوم آيتالله العظمي بروجردي که مرجع تقليد عام شيعيان بود، يک جلد توضيحالمسائل تدوين کرد و مراجعه عموم مردم به کتاب احکام را آسان ساخت. آنچه به عنوان رساله عمليه به وسيله مراجع متعدد چاپ ميشود و در منازل مردم وجود دارد، براساس همان رسالهاي است که علامه کرباسچيان انشا کرده است. اين اقدام تحولي بزرگ در انتقال دستورالعملهاي فقهي و شيعي به مردم متدين جامعه بود که پس از مرحوم آيتالله بروجردي نيز رايج شد و هر مرجع تقليدي، برحسب فتاواي خود، از اينگونه رساله که با نثر ساده و روان آقاي کرباسچيان است، منتشر ميکند.
علامه کرباسچيان در سال 1334 ، قم را به قصد اقامت هميشگي ترک کرد و به زادگاه خود بازگشت. وي در تهران به فکر تأسيس مدارسي به سبک مدارس جديد افتاد، چرا که از اساتيد خود آموخته بود که بايد روي دانشآموزان و جوان کار کرد تا متدين بار بيايند.
کرباسچيان، تأسيس مدارس جديد، ولي مذهبي را در دستور کار خود قرار داد و با کمک مادي افراد خيّر ابتدا اقدام به تأسيس دبيرستان علوي کرد؛ پس از آن دبستان و راهنمايي و مدرسه نيکان را نيز بر آنها افزود.
مدارس علوي و نيکان، مرکز پرورش جوانان تحصيل کرده و متديني شد که خيليها در صف ثبت نام فرزندانشان در اين مدارس ميماندند.
علامه، مديريت دبيرستان علوي را به يک دانشمند برجسته و يک چهره مذهبي که فوق ليسانس فيزيک داشت و ديگر علوم تجربي را نيز ميدانست، به نام استاد رضا روزبه سپرد.
استاد روزبه، در طول سالهايي که در دبيرستان بود، شاگرداني تربيت کرد و پرورش داد که بعدها از چهرههاي گروههاي مسلح مذهبي (مانند مجاهدين خلق) و نيز از بزرگان سياسي مذهبي نظام جمهوري اسلامي ايران شدند.
رضا روزبه، در تابستانهاي 1335 و 1336 ، دست به ابتکار تازهاي زد و از روحانيون برجسته حوزههاي علميه دعوت کرد تا به مدرسه علوي بيايند و فيزيک، شيمي، زيستشناسي، اقتصاد و زبان خارجي بياموزند. تعدادي از روحانيوني که بعد از انقلاب در کادر مديريت نظام قرار گرفتند از همان شاگردان موقت مدرسه علوي و رضا روزبه بودند.
علامه کرباسچي، در سال 1357، مدارس علوي را به مديران جوان سپرد و خود به مطالعه و پژوهش پرداخت. او در اين مدت کتاب خلاصه توحيد مفضل را تدوين و ترجمه کرد. يکي از کارهاي او مکاتبه با شاگردانش بود که در زمان مطالعه در منزل، آنان را نيز ويرايش کرد تا شاگردانش منتشر کنند.
مجموعه اين مکاتبات، بالغ بر 24 جلد است، تحت عناوين: رسائل استاد (2 جلد)؛ توصيههاي استاد، وصاياي استاد؛ در محضر استاد (10 جلد)؛ در مکتب استاد (10جلد).
مقام علمي، اخلاقي و عرفاني علامه کرباسچيان نزد شاگردان و دوستان او در حدي بود که چندين جلد کتاب در وصف او نوشتهاند:
يادنامه استاد علامه کرباسچيان؛ ياد استاد؛ علامه کرباسچيان از نگاه ديگران؛ حديث آرزومندي؛ نواي عهد دلبندي.
علامه علي اصغر کرباسچيان، در سال 1382، پس از گذراندن يک دوره چهار ساله بيماري، چشم از جهان فروبست و در قبرستان نو در قم آرميد.