لطف‌الله مفخم‌پايان
لطف‌الله مفخم پايان با نام جديد يزدان‌مهر، به سال 1294 خورشيدي در تهران زاده شد. وي از کودکي به موسيقي علاقه‌مند شد و به فراگيري ويلن پرداخت اما ابتدا موفق به تحصيل آکادميک در اين رشته نشد وي پس از گذراندن دوره ابتدايي و متوسطه به دانشسراي عالي رفت و در رشته باستان‌شناسي، تاريخ و جغرافيا ليسانس گرفت؛ سپس به فرانسه رفت و در دانشگاه سوربن رشته جغرافيا را ادامه داد و موفق به گرفتن دکترا در رشته جغرافيا شد.
مفخم پايان پس از بازگشت به ايران در سال 1329 به تبريز رفت و در دانشگاه آن شهر به تدريس جغرافياي رياضي؛ نقشه‌کشي و تصاوير جغرافيايي؛ اقليم‌شناسي؛ اقيانوس‌شناسي؛ فيزيوگرافي؛ جغرافياي زيستي؛ کليات جغرافياي ايران و جغرافياي ناحيه‌اي پرداخت سپس به دانشگاه مشهد رفت و همين درس‌ها را آموزش داد. اين مشغله‌هاي تحصيلي و علمي باعث جدايي مفخم پايان (يزدان‌مهر) از موسيقي نشد و از نوجواني و جواني بي‌وقفه پيگير علاقه‌اش بود. وي ابتدا به مدت چهار سال نزد ابوالحسن صبا نواختن تخصصي ويلن را آموخت و در اين مدت رديف‌ها و نت‌هاي صبا را هم‌زمان با فراگيري چاپ کرد. مفخم پايان نواختن سنتور را هم آموخت.
لطف‌الله مفخم‌پايان (يزدان مهر) تنظيم، تدوين و نوشتن سرودهاي مدارس ايران را به عهده داشت. او سال‌ها با وزارت فرهنگ و هنر همکاري مي‌کرد و کنسرت‌هايي را در انجمن دانش‌آموزان و دانشجويان ترتيب مي‌داد. وي حتي در پاريس که براي تحصيل علم جغرافيا رفته بود، چندين برنامه سلونوازي براي شناساندن رديف‌ها و گوشه‌هاي موسيقي اصيل ايران اجرا کرد. اين جغرافي‌دان پرکار، يکي از موسيقي‌دان‌هاي کشورمان بود که چهل و پنج جلد کتاب، تنها درباره آب و رودهاي ايران نوشت و تا آخر عمر در سازمان جغرافيايي ارتش به خدمت مشغول بود.
برخي از مهم‌ترين کتاب‌هاي او عبارت است از: درياي مازندران (متن فرانسه)؛ مرداب انزلي (متن فرانسه)؛ رودهاي عمده منطقه گيلان (متن فرانسه)؛ فرهنگ آبادي‌هاي ايران؛ فرهنگ کوه‌هاي ايران و فرهنگ رودهاي ايران. مقاله‌هاي وي در چهار شماره مجله جهان‌شناسي دانشگاه مشهد در سال 1340 به چاپ رسيده است. لطف‌الله مفخم‌پايان (يزدان‌مهر) به سال 1362 در تهران درگذشت و در بهشت زهرا (س) آرميد.
