ابوالحسن عباد
پدرش ابى الحسن عبّاد، وزیر و كاتب ركن الدوله بوده، از ابو حنیفه فضل بن حباب و معاصرینش از محدّثین بغداد، روایت احادیث مىنماید، و ابوبكر ابن مردویه و جمعى از فضلاى اصفهان از او اخذ حدیث كردهاند.
در هدیّة العباد (: 14) در احوال او گوید: در علم و دانش و پرهیزكارى داراى مقامى بلند، و مرتبهاى ارجمند بود، و در السنه مشهور به شیخ امین مىباشد، و در ابتداى حال به معلّمى اشتغال داشته، و پس از آن كاتب امیر ركن الدوله دیلمى شده، و بعداً او را منصب وزارت داده.
وى را تألیفاتى است: 1- رساله در آیات الاحكام 2- رساله احكام القرآن و غیره.
وفات عبّاد را در سال 5-334 مىنویسند.
درباره ی شرح حال و زندگانى صاحب بن عبّاد كتب و رسائلى مستقلّاً نوشته شده، و در بیشتر از كتب، نام او مذكور است، و اخیراً عالم محقّق جلیل اقاى حاج شیخ عبّاسعلى ادیب حبیب آبادى از علماى معاصر اصفهان، كتابى مفصّل به نام «هدیّة العباد، در شرح حال صاحب بن عبّاد» تألیف فرموده است.
صاحب، در 4 ذى قعده سال 324 متولّد، و در صفر 385 در رى وفات یافته، جنازه ی او بر حسب وصیّتش به اصفهان نقل شده، در دهلیز خانهاش مدفون گردید كه تاكنون در محلّه ی طوقچى، زیارتگاهى معروف است.
كتب زیر از تألیفات است:
1- الابانة عن مذهب اهل العدل 2- التعلیل 3- تفضیل على بن ابیطاب علیه السلام 4- التذكرة 5- جوهرة الجمهرة 6- الرسائل الصاحبیّه، كه در مصر به طبع رسیده 7- زندگانى حضرت عبدالعظیم حسنى علیه السلام 8- الزیدین 9- الزیدیّة 10- شرح اسماء الحسنى 11- شواهد 12- العروض، در نحو 13- مختصر نهج السبیل 14- المحیط، در لغت، در 7 مجلّد 15- نهج السبیل؛ و غیره.
مولد صاحب را برخى طالقان قزوین، و عدّهاى طالقان اصفهان (طالخونچه) نوشتهاند.
شیخ صدوق كتاب عیون اخبار الرضا علیه السلام را به نام او تألیف كرده، و در اوّل آن دو قصیده از اشعار صاحب كه در مدح حضرت رضا علیه السلام گفته است را عیناً نقل مىكند. همچنین تاریخ قم نیز به نام او تألیف شده.
از قول صاحب نقل مىكنند كه گفته است: در مدح من هزار قصیده ی عربى و فارسى گفته شد و هیچ كدام مرا شاد نكرد همچنان كه اشعار ابو سعید رستمى شادم نمود به گفتهاش:
ورث الوزارة كابراً عن كابر
موصولة الاسناد بالاسناد
یروى عن العباس عبّاداً وزا
رته و اسماعیل عن عبّاد
صاحب عنوان، اوّل وزیرى است كه به نام صاحب معروف شده، و علّت شهرت او بدین لقب، مصاحبت اوست. بامؤیّد الدوله فرزند ركن الدوله ی دیلمى، و یا مصاحبت با ابن العمید است.
براى اطلاّع بیشتر از حالات او به كتاب نامبرده بالا، و اعیان الشیعه، و الارشاد، و كتب دیگر مراجعه شود.
از اشعار اوست:
أبا حسن لوكان حبّك مدخلى
جهنّم إنّ الفوز عند جحیمها
فكیف یخاف النار من هو مؤمن
بأنّ أمیرالمؤمنین قسیمها
در آثار الوزراء (:202) گوید: ابو على خطیر الاصفهانى و ابوالعباس الضبى، بعد از وفات صاحب عبّاد، فخر الدوله وزارت را به ده هزار دینار بدیشان فروخت.
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
