جلال الدین محمد دوانی
(830- ح 918/908 ق)، حیكم، فیلسوف، فقیه، متكلم، مفسر، قاضى و شاعر، متخلص به جلال و دوانى نیز فانى. معروف به علامه دوانى و مشهور به محقق دوانى. نسبش به محمد بن ابىبكر مىرسد. در دوان از قراى كازرون فارس متولد شد. ابدا نزد پدر دانش آموخت و سپس براى تكمیل معلومات خود به شیراز رفت و در خدمت ملا محىالدین انصارى (از اولاد سعد بن عباده صحابى) درآمد. دوانى مسافرتهایى به گیلان، كاشان، تبریز، عراق، مدینه و مكه داشت. در شیراز اقامت گزید و سالها در مدرسهى بیگم به تدریس مشغول بود.بین او و امیر صدرالدین دشتكى شیرازى مناظرات و مباحثات حضورى و غیابى بسیار، در زمینهى حكمت و كلام، جریان داشت و شاگردان وى بیشتر از شاگردان امیر صدرالدین دشتكى بودند. در دوران آق قویونلوها منصب قاضى القضاتى فارس را بر عهده داشت. علامهى دوانى در همهى علوم زمان خود تبحر داشت و شعر فارسى را نیز به خوبى مىسرود. وى ابتدا شافعى مذهب بود و بعد مذهب شیعه را برگزید، و سپس رسالهاى به نام «نور الهدایه» نگاشت كه بر تشیع او تصریح دارد، و نیز حاشیهى او بر «تجرید»، در جواب میر صدرالدین شیرازى در تفضیل ابوبكر بر على (ع)، موید تشیع اوست. او در این رباطه اشعارى نیز سروده است. دوانى صاحب بیش از صد تالیف به زبان عربى و فارسى در علوم مختلف بود كه برخى از آنها عبارتاند از: «انموذج العلوم»، محتوى مسایلى از هر علم؛ «اثبات الواجب القدیم»؛ «اثبات الواجب الجدید»؛ رساله در «افعال العباد»؛ شرح بر متن «تهذیب المنطق» تفتازانى؛ شرح بر «العقائد العضدیه»؛ حاشیهى قدیمه و جدیده و اجد بر «شرح التجرید» فاضل قوشچى یا «طبقات الجلالیه»؛ «لوامع الاشراق فى مكارم الاخلاق» یا «اخلاق جلالى»؛ «التوحید»؛ تعلیقه بر «الانوار لعمل الابرار» اردبیلى، در فقه شافعى؛ «الجبر و الاختیار» یا «خلق الاعمال»؛ «التصوف و العرفان»؛ «تحفهى روحانى»؛ تفسیر چندین آیه و سورهى قرآن از جمله سورهى «اخلاق» و «كافرون».[1]
(منسوب به دوان) جلالالدین محمد بن سعد (یا سعدالدین) اسعد كازرونى، دانشمند و قاضى معروف. (و. دوان 830 ف. 908 ه.ق.). پدرش قاضى كازرون بود و دوانى بخش اول عمر خود را در آن شهر گذرانید و در مدرسه دارالایتام به تعلیم پرداخت. وى حكیمى متكلم و محقق است. از آثار اوست: اخلاق جلالى (علم اخلاق) اثبات الواجب الجدید، اثبات الواجب القدیم، افعال اللَّه تعالى انموذج علوم.
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
