علی سامی شیرازی
(تو 1289 ش)، نویسنده، محقق و استاد دانشگاه. در شیراز متولد شد پس از تحصیل مقدمات در رشته ادبیات و باستان شناسى و تاریخ بخصوص قسمت قبل از اسلام مشغول تحصیل و تفحص شد و در این رشته تخصص پیدا كرد و از دانشگاه آزاد آسیایى درجه دكترى افتخارى دریافت كرد آنگاه وارد خدمت وزارت فرهنگ شد مدتى ریاست كارپردازى و ساختمانهاى فرهنگى فارس و تعمیرات ابنیهى تاریخى را داشت از سال 1318 ش به ریاست علمى و حفارى تخت جمشید به ادامه كاوش در خرابههاى استخر و تپههاى مرودشت و حفارى در پازارگاد اشتغال داشت همچنین در سال 1336 ش به ریاست اداره باستان شناسى فارس منسوب شد از بدو تاسیس دانشكدهى ادبیات شیراز سمت استادى تدریس باستان شناسى دانشكده مزبور را داشت و همچنین مدتى سرپرستى آرامگاه خواجه حافظ و تعمیر ابنیه تاریخى فارس و ادارهى امور كاوش در آثار قدیمى و حفارى در پازارگاد را بر عهده داشت از آثار وى: «آثار باستانى جلگهى مرودشت»؛ «پارس در عهد باستان»؛ «پازارگاد یا قدیمىترین پایتخت كشور شاهنشاهى ایران»؛ «تمدن هخامنشى»؛ «مقام دانش در ایران باستان»؛ «شیراز، شهر سعدى و حافظ و شهر گل و بلبل».[1]
باستانشناس، ایرانشناس.
تولد: 1289(238 ق.)؛ شیراز.
درگذشت: 22 مرداد 1368، شیراز.
على سامى، فرزند آقا بزرگ، از شاعران و نقاشان شیراز و صاحب كتاب مقامات معنوى (1329) است. على سامى پس از تصیلات ابتدایى و متوسطه در مدرسهى شعاعیه، در سال 1308 به استخدام آموزش و پرورش درآمد. بین سالهاى 1308 تا 1313 به سمت آموزگار و سپس به عنوان دبیر تاریخى و جغرافیا در مدارس شیراز مشغول تدریس شد و پس از آن به مدیرى مدرسهى و تصدى دانشسراى مقدماتى پسران در 1314 ارتقا یافت، از سال 1315 نیز به تعمیرات ابنیهى تاریخى شیراز پرداخت. در همین زمان، آرامگاه حافظ ساخته شد و موزهى پاریس و آرامگاه خوجوى كرمانى و مسجد جامع عقیق مرمت شدند.
پس از خروج هیئت علمى دانشگاه شیكاگو كه حفارى علمى تخت جمشید را به عهده داشت، از سال 1321 به سمت ریاست بنگاه علمى تحت جمشید منصوب شد. در همین مدت كاوشهاى علمى پاسارگاد و تپههاى ماقبل تاریخ اطراف مرودشت انجام گرفت. ایشان در سال 1326، علاوه بر ریاست بنگاه علمى تحت جمشید به سمت ریاست ادارهى باستان شناسى فارس منصوب شد و تدریس در دانشگاه را نیز آغاز كرد تا سال 1349 ادامه داشت.
على سامى عضو چند مجمع علمى و فرهنگى و اجتماعى بود كه اهم آنها عبارتند از: سردبیر روزنامهى «عدل» (شیراز)؛ رییس شوراى نویسندگان و خبرنگاران استان فارس، عضو كنگرهى ایران شناسى، عضو كنگره خاور شناسى تاجیكستان، دبیر و عضو انجمن قلم شیراز، رییس و دبیر كانون دانش پارس (این كانون در سال 1331 به همت خود وى بنیاد نهاده شد)؛ دبیر و عضو انجمن آثار ملى فارس، عضو شوراى عالى حفاظت انجمن آثار ملى فارس، عضو شوراى عالى حفاظت آثار باستانى، عضو و رییس هیئت امنا در آستانهى حضرت احمد بن موسى (شاه چراغ)؛ عضو كمیسیون ترجمه و تألیف دانشگاه شیراز، عضو و رییس كمیتهى دائمى دانشكدهى ادبیات شیراز، عضو هیئت مدیره بنگاه حمایت زندانیان شیراز (از سال 1343)؛ عضو و دبیر شوراى عالى جهانگردى.
على سامى داراى درجهى دكتراى افتخارى از كشور هندوستان (دانشگاه آزاد آسیایى) بود و نشانهاى همایون درجهى 4 و مدال درجهى 1 و سپاس درجهى 2 (به سسب فعالیتهاى مطبوعاتى) به وى داده شده بود.
دكتر على سامى بیش از سى جلد كتاب نوشت كه مهمترین آنها عبارتند از: آثار تاریخى جلگهى مرودشت (1331)؛ پارس در عهد باستان (ضمیمهى نشریهى شماره سه «كانون دانش پارس»، 1333)؛ پارسكده (1350)؛ پاسارگاد یا قدیمىترین پایتخت كشور شاهنشاهى ایران (1330)، این كتاب بعدا در سال 1375 تحت نام پاسارگاد، پایتخت و آرامگاه كوروش هخامنشسى ذولقرنین به كوشش و بازنگرى دكتر غلامرضا وطندوست از سوى بنیاد فارس شناسى به چاپ رسید)؛ تاریخ پارس در عهد باستان (1334)؛ تاریخ پیدایش خط و تحول آن در شرق باستان و ترجمه كتیبههاى میخى و پهلوى (1329)؛ تمدن ساسانى (جلد اول، 1342)؛ تمدن ساسانى (جلد دوم، 1344)؛ تمدن هخامنشى (جلد اول، 1341)؛ تمدن هخامنشى (جلد دوم، 1348)؛ روزها و یادها (جلد اول، 1360)؛ روزها و یادها (جلد دوم، 1362)؛ شرح آثار باستانى تخت جمشید (با همكاى سید محمدتقى مصطفوى، 1335)؛ شرح آثار تاریخى شیراز (به زبان انگلیسى، ترجمه نارمن شارپ، 1335)؛ شرح آثار تخت جمشید (به زبان انگلیسى، با ترجمه رالف نارمن شارپ، 1335 كه نه بار تجدید چاپ شد)؛ شرح كاوشهاى پاسارگاد (به زبان انگلیسى، ترجمه شارپ، 1335)؛ شیراز، دیار سعدى و حافظ، شیراز: شرح مفصل آثار باستانى و سیر فرهنگ و هنر در ادوار گوناگون (1337)؛ شیراز شهر جاویدان (1363)؛ شیراز شهر گل و بلبل، تاریخچه شیراز و شرح آثار باستانى شیراز (1337)؛ گزارشهاى باستان شناسى (جلد دوم، 1331)؛ گزارشهاى باستان شناسى (جلد چهارم، 1338)؛ گزارشهاى كاوشهاى علمى پاسارگاد (ضمیمهى جلد اول گزارشهاى باستان شناسى، 1329)؛ مقام دانش در ایران باستان (1333)؛ نقش ایران در فرهنگ اسلامى (1365).
از وى همچنین مقالاتى در مجله «دانشكدهى ادبیات»، «مهر»، «هنر و مردم»، «فروغ تربیت»، «اطلاعات ماهانه»، «بررسىهاى تاریخى» و روزنامههاى «بهار ایران»، «عدل»، «گلستان» و «پارس» شیراز به چاپ رسیده است.
آثار دیگرى كه على سامى به رشتهى تحریر درآورده است ولى به چاپ نرسیدهاند به این شرح هستند: جلد چهارم تمدن هخامنشسى، جلد سوم و چهارم تمدن ساسانى، تمدن قدیم فلات ایران و تمدن پیش از هخامنشى، تاریخ تمدن جهان، بهار جاویدان مشتمل بر یك سلسله مقالات ادبى و تحقیقات باستان شناسى در ایران.
از اشیاى كشف شده توسط على سامى، تعدادى در موزهى ملى ایران (ایران باستان)، قسمت مربوط به هخامنشیان نگهدارى مىشود كه از آن جمله است: سر شاهزاده هخامنشى از سنگ لاجورد و بشقاب سنگى به خط آرامى.
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
