شمس ‏الدین ابوبکر محمد سوزنی سمرقندی

(وف 569/562 ق)، شاعر، متخلص به سوزنى. ملقب به تاج‏الشعراء وى كه نسبش به سلمان فارسى مى‏رسید در قریه كلاش سمرنقد به دنیا آمد و در بخارا تحصیل كرد و زندگى را در نخشب و سمرقند و بخارا سپرى كرد. وى پیشه‏ى سوزن‏گرى داشت و به همین جهت سوزنى تخلص مى‏كرد. وى از بزرگان شاعران دربار خانیه به شمار مى‏رفت و چند تن از پادشاهان این سلسله را مدح گفته و مدایحى بسیار ینز در حق چند تن از بزرگان آل مازه یا برهان كه روساى حنفیان ماوراءالنهر بودند سروده است. سوزنى در هجو و هزل بسیار توانا بوده و در این فن مبالغه مى‏كرده و در ضمن در مدایح و غزلیات نیز شاعر توانایى بوده است. او همچنین به زبان تركى شرقى آشنا بوده و اول شاعرى است كه الفاظ تركى را در شعر فارسى وارد كرده است. شمس‏الدین ابوبكر با عمعق و انورى و رشید و وطواط و ادیب صابر معاصر بود. از آثار وى، «دیوان» اشعار.[1] شمس‏الدین تاج‏الشعراء محمد بن على سمرقندى شاعر (ف. 562 یا 569 ه.ق.). وى در ابتداى جوانى براى تحصیل علم به بخارا رفت و مدتى به تعلیم پرداخت، و به قول عوفى به سبب تعلق خاطر به شاگرد سوزن‏گرى به آموختن آن صنعت مشغول شد. سوزنى معاصر ارسلان خان محمد از آل افراسیاب و فرزند او محمود، و طمغاج خان مسعود بن حسن، نیز از آل افراسیاب و سنجر و اتسز بن محمد خوارزمشاه بوده است. وى با عمعق، سنائى، انورى، معزى، ادیب صابر و رشیدى معاصر بود و با بعضى از آنان مهاجات داشته و آنان را به تیغ زبان خود آزرده است. سوزنى شاعرى هجاء و بدزبان بود و در هجو معانى خاص ابداع كرده. قصاید و قطعات وى سهل و صریح و فصیح است. گفته‏اند كه وى در اواخر عمر دست از هجو و هزل كشیده و استغفار كرده است. از دیوان او نسخ متعدد در دست است و در تهران هم به طبع رسیده است.