محمد مقدم
(1375 -1287 ش)، زبانشناس، استاد دانشگاه، نویسنده، روزنامهنگار، مترجم و شاعر. در تهران به دنیا آمد. پس از اتمام تحصیلات ابتدایى و متوسطه براى ادامه تحصیل به آمریكا رفت. ولى تحصیلات را ناتمام گذاشت و به ایران بازگشت. مجددا در 1310 ش راهى آمریكا شد و در 1317 ش دكتراى خود را در رشتهى زبانشناسى از دانشگاه پرینستون دریافت كرد. وى از 1318 ش در دانشگاه تهران به تدریس اوستا و فارسى باستان پرداخت. در 1343 ش گروه زبانشناسى همگانى و زبانهاى باستانى را در دانشكدهى ادبیات و علوم انسانى بنیاد گذاشت و تا 1347 ش مدیریت آن را به عهده داشت. وى همزمان با تدریس در دانشگاه با همكارى چند تن از دانشمندان نشریهى «ایران كوده» را منتشر كرد. از مهمترین كوششهاى او، ابداع و سامان بخشیدن به واژههاى مورد نیاز پارسى به شیوهى علمى زبانشناسى بود كه این تلاش را از جزوهى كوچك «راهنماى فارسى باستان» آغاز و طى چند دهه ادامه داد. دربارهى گویش شناسى، كه این واژه را نخستین بار دكتر مقدم و همكارانش به كار بردند، اولین بار بود كه به زبان فارسى بررسیهایى بر پایه علمى صورت مىگرفت و چند گویش ایرانى با هم سنجیده و نتیجهگیرى علمى از آنها مىشد. وى معتقد بود كه ریشهى نامش از زبانهاى ایرانى است و باید به صورت مغدم نوشته شود. وى در زمینهى تاریخ و دین و آیین مهر مطالعات و پژوهشهایى داشت. وى سرانجام بر اثر سانحهى تصادف اتومبیل درگذشت. از دیگر آثارش: در زمینهى زبان و زبانشناسى: «چند نمونه از متن نوشتههاى فارسى باستان»، با شرح لغات، «داستان جم»، متن اوستا با شرح لغات و ترجمه، «راهنماى ریشهى فعلهاى ایرانى»، «یك سند تاریخى از گویش آذرى تبریز»، «گویشهاى وفس و آشتیان و تفرش»؛ در زمینهى خط: «الفباى روسى»؛ در زمینهى دین: «سرود بنیاد دین زرتشت»، «جستار دربارهى مهر و ناهید»؛ در زمینهى تاریخ: «چهارشنبه سورى»، «تاریخ شاهنشاهى هخامنشى»، ترجمه، «تاریخ دریانوردى عرب در دریاى هند»، ترجمه؛ در زمینهى شعر و ادب: «بازگشت به الموت»، «بانگ خروس»، «راز نیمه شب».[1]
مدرس، ایرانشناس.
تولد: 1278، تهران.
درگذشت: 9 مهر 1357.
محمد مقدم پس از پایان رساندن دورهى دبیرستانى براى تحصیلات دانشگاهى به آمریكا رفت. در سال 1317 از دانشگاه پرینستون در رشتهى زبانشناسى دكتراى خویش را دریافت كرد. از سال 1318 در دانشگاه تهران به تدریس اوستا و فارسى باستان پرداخت. در سال 1339 سفر دیگرى به آمریكا كرد. دانشگاه یوتا وى را دعوت كرده بود تا كرسى تمدن ایران باستان را در عهده گیرد. یادگار این سفر ترجمهى كتاب پرفسور اومستد تحت عنوان تاریخ شاهنشاهى هخامنشى (1340) است. در سال 1343 گروه زبانشناسى همگانى و زبانهاى باستانى را در دانشكدهى ادبیات و علوم انسانى بنیاد گذاشت و تا سال 1347 مدیریت آن را بر عهده داشت.
وى همزمان با تدریس در دانشكدهى ادبیات با همكارى ذبیح بهروز، دكتر صادق كیادست به انتشار نشریهاى به نام «ایران كوده» زد كه مقالههاى بسیارى در آن درج كرده است. علاوه بر این نشریه، مقالههایى در مجلهى «دانشكدهى ادبیات» و مجلهى «اندیشه و هنر» از وى به چاپ رسیده است. وى همچنین مقالههایى در باب شناسایى انواع خطوط و تاریخچهى خط و خوشنویسى در مجلهى «فروهر» و «سالنامهى كشور ایران» نوشته است.
از جمله فعالیتهاى دكتر محمد مقدم، ابداع و سامان بخشیدن به واژههاى مورد نیاز پارسى به شیوهى علمى زبانشناسى بود. وى این كوشش را از جزوه «راهنماى فارسى باستان» آغاز كرد. از آثار اوست: بازگشت به الموت (تهران، 1314)؛ بانگ خروس (تهران، 1313)؛ براى آیندهى زبان فارسى (1355)؛ جستار دربارهى مهر و ناهید (1356)؛ چند نمونه از متن نوشتههاى فارسى باستان (تهران، 1363)؛ در یادنامهى جمشید (م. اونوالا، بمبئى 1364)؛ دریانوردى عرب در دریاى هند (جوزف حورانى، تهران، 1338)؛ راز نیمه شب (تهران، 1313)؛ راهنماى ریشه فعلهاى ایرانى (تهران، 1313)؛ رستم و سهراب از شاهنامه (تهران، 1313)؛ فهرست توصیفى مجموعه گرت (انگلیسى، پرینستون، 1939 م.)؛ و رسالهى «سرود بنیاد دین زردشت» و دو اثر انگلیسى Organic alphabet
(تهران، 1945 م.)؛ APersian - APrsina - Arabic Phonetic
(h g (Equation
دكتر محمد مقدم بر اثر سانحهى تصادف جان خود را از دست داد.
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
