علی اکبر نوقانی
(1370 -1300 ق)، عالم دینى، فقیه، متكلم، واعظ و شاعر، متخلص به فقیر. در محلهى نوقان مشهد به دنیا آمد و پس از گذراندن تحصیلات مقدماتى، ادبیات را در محضر میرزا عبدالجواد ادیب نیشابورى و فقه و اصول را در محضر شیخ حسنعلى تهرانى و آیتاللَّه سید عباس شاهرودى فراگرفت. در 1327 ق عازم نجف شد و از محضر اساتید بزرگى چو آخوند خراسانى و آیتاللَّه سید محمدكاظم یزدى و آیتاللَّه شیخالشریعهى اصفهانى استفاده نمود. پس از درگذشت آخوند خراسانى، به دریافت اجازهى اجتهاد از آیتاللَّه میرزا عبداللَّه مازندرانى و آیتاللَّه میرزا محمدتقى شیرازى نایل گشت. در 1330 ق به مشهد بازگشت و به تدریس و انجام امور دینى پرداخت. وى از جانب آیتاللَّه حاج آقاحسین قمى عهدهدار تولیت مدرسهى نواب گردید. او خطوط نسخ و نستعلیق را خوش مىنوشت. در خط نسخ از شاگردان میرزا ابوالقاسم خراسانى و در نستعلیق از شاگردان میرزا ابراهیم خان، متخلص به گمنام بود. نوقانى در اثر عارضهى سكته قلبى در مشهد درگذشت و در حرم امام رضا (ع) دفن شد. از آثارش تعمیر مدرسهى نواب مشهد و تنظیم موقوفات آن است كه از مدارس مهم آن شهر مىباشد. از آثار علمى او: «سه مقالهى نوقانى»؛ «دو مقالهى نوقانى»، در اصول عقاید و رد عقاید مادیون؛ تعلیقاتى بر «شرح نهجالبلاغه» ابن ابىالحدید معتزلى.[1]
علىاكبر نوقانى رضواناللَّه علیه اصلا از ایل جلابر و از احقاد مرحومه گوهرشاد صاحب مسجد معروف مشهد مىباشد اجداد ایشان سالها در كلات نادرى ساكن بودهاند. پدر ایشان مرحوم حاج میرزا موسى از بزرگان اخبار و صلحاء مشهد مقدس رضویت و مرحوم حاج میرزا موسى فرزند حاج میرزا حسن بن كلبعلىخان بن محمدزمان خان بن كلیعلىخان جلابر طاب ثراهم بودهاند.
غالب افراد خاندان جلیل نوغانى مخصوصا اجداد فقیه سعید به زیور فضل و كمال آراسته و حاج محمد زمان خان بن كلعلى خان جلایر طبیبى حاذق و فاضلى كامل بوده است و طبع شعرى شیوا داشته و اشعار عرفانى میسروده است.
مرحوم میرزا نوقانى در سال 1300 قمرى در مشهد مقدس رضوى متولد شده و تا سن بیست سالگى در مشهد مقدس به تحصیل علوم پرداخته و ادبیات را از مرحوم میرزا عبدالجواد ادیب بزرگ نیشابورى فراگرفته و فقه و اصول را در محضر مرحوم میرزا آیتاللَّه حاج شیخ حسنعلى تهرانى با معیت مرحوم حجهالسلام میرزا على آقا فرزند آن مرحوم خوانده و پس از فوت آن مرحوم قسمتى از دروس فقه و اصول را از محضر مرحوم آیتاللَّه حاج سید عباس شاهرودى كه از بزرگان علماء مشهد بودند آموخته آنگاه در سال 1327 قمرى با اجازه مرحوم والدش به نجف اشرف مهاجرت نموده و از محضر و درس خارج دو نابغه علمى آیتاللَّه العظمى سید كاظم یزدى و مرحوم آیتاللَّه شریعت اصفهانى استفاده كامل نموده و پس از فوت مرحوم آخوند با دریافت اجازه از مرحوم آیه اللَّه میرزا محمدتقى شیرازى و آیتاللَّه حاج شیخ عبداللَّه مازندرانى در سال 1330 قمرى به وطن مالوف خود مراجعت كرده و به ارشاد مردم و تعلیم طلاب علوم دینیه مشغول شده و تا پایان عمر كه بالغ بر چهل سال بوده و در مشهد سكونت و همواره به تدریس اشتغال ورزیده و بسیارى از فضلاء طلاب مشهد مقدس رضوى از محضر درس آن مرحوم تعلیم گرفته و استفاده نمودهاند.
مرحوم آیتاللَّه نوقانى یكى از علماء عاملین و روشندل و بسیار خوشقریحه و در مناظرات دستى توانا داشته و مكرر به انصارى و یهود و گمراهشدگان مسالك جدید مناظره فرموده و بر تمام آنها فائق آمده و عده زیادى كه به واسطه شبهات منحرفین در پرتگاه لغزش افتاده و راه حق را گم كرده بودند با ادله متقنه و بیان شیواى خود آنها را از انحراف نجات و سعادتمند نموده است.
مرحوم میرزا نوغانى عالمى ناطق و خطیبى بلیغ بود منابر وعظ و ارشاد آن مرحوم علاوه بر بیان اصول عقاید و ترویج دین مقدس اسلام و رسانیدن احكام شریعت مطهر به مردم مشحون به اطلاعات عمیقه تاریخى و اخبار اسلاف و شامل نكات ادبى و امثال و حكم و مواعظ و پند و اندرز بود و بطور كلى قاطبه و مردم را با بیانى از هر جهت جامع بطریق حق ارشاد مىفرمود و در واقع منبر ایشان یك حوزه درس قابل فهم عموم بیشتر شبیه بود تا به یك سخنرانى عادى لذا هر كس از بیانات ایشان به قدر استعداد و فهم خود بهرهمند مىشد.
آثار قلمى ارزنده و آموزنده عدیده دارد كه به آن اشاره مىشود.
1- تعلیمات برجلدین شرح نهجالبلاغه ابن ابىالحدید 2- سه مقاله نوغانى 3- دو مقاله نوغانى رد مایون 4- اشعار بسیارى از قصاید و غزلیات و مدایح و مراثى كه براى نمونه بعضى از آن را مىنگارم تخلص آن مرحوم فقیر بود.
دیگر از آثار آن مرحوم تعمیر و تنظیم مدرسه نواب مشهد و موقوفات آن كه از مدارس مهمه آن سامانست و نگارنده هم حدود یك سال در آنجا اقامت و اشتغال بتحصیل داشتهام.
مرحوم میرزاى نوقانى در شب دهم جمادىالاول 1370 قمرى به عارضه سكته از دنیا رفته و در پایین پاى مبارك حضرت سلطان سریر ارتضى على بن موسىالرضا ارواحنا فداه در دارالسعاده آستان قدس سر به خاك فرو برده و یك جهان علم و ادب را در زیر زمین پنهان نموده و به آرزوى خود نائل آمد.
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
