محمود هدایت
(تو 1314 ق)، نویسنده، مترجم و شاعر. وى برادر صادق هدایت، داستاننویس معروف است. او در تهران به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایى و متوسطه و عالیه خود را در مدارس علمیه و دارالفنون و دانشكده حقوق تهران به پایان رساند. هدایت در جوانى به علوم ادبى، فنون نقاشى، موسیقى و مجسمهسازى علاقه زیادى داشت و سالها در خدمت استاد كمالالملك به آموختن صنعت نقاشى مشغول بود. او همچنین زبان فرانسه را مىدانست. هدایت پس از اتمام تحصیلات به خدمت وزارت دادگسترى درآمد و عهدهدار مشاغلى از جمله: مترجمى موسیوپرنى مستشارى وزارت دادگسترى، بازپرسى و مستشارى شعبهى اول استیناف تهران و چند سالى نیز ریاست شعبهى دوم دیوان دادرسى دارایى و فرماندارى تبریز بود. از آثارش: «ازدواج عجیب»؛ «سرگذشت عشرت»؛ «زیارت و سیاحت»، در ذكر جزئیات سفر به پاریس؛ «شهنشاهنامهى پهلوى»، تاریخ ایران از بدایت تا نهایت؛ «گلزار جاویدان»، در سه مجلد؛ تذكرهى «بذر سخن»؛ «آینهى زندگى»؛ «در ركاب نادر شاه» یا «سفرنامهى عبدالكریم»؛ «مسافرت به ارمنستان و ایران»، ترجمه؛ «كلیات راجع به تاریخ سیاسى اروپا»، ترجمه؛ «مردم گریز»، ترجمه؛ «آب حیات»، شعر؛ «حقایق عریان»، شعر.[1]
قاضى عالیرتبه، مترجم، نقاش، شاعر و موسیقىدان فرزند هدایت قلى هدایت (اعتضادالملك) در 1276 در تهران تولد یافت. تحصیلات خود را پس از فرا گرفتن مقدمات در ادبیات زبان پارسى، عربى و فرانسه آغاز كرد و مدتى مدید نزد كمالالملك هنر نقاشى آموخت. فن موسیقى را نیز به طریق علمى نزد تنى چند از هنرمندان معروف یاد گرفت. در 1302 وارد خدمات قضایى شد و تمام مراحل قضایى را در وزارت دادگسترى طى كرد. مدتى رئیس دیوان دادرسى دارایى و زمانى مدیر كل ثبت اسناد و املاك شد. در دیوانعالى كشور مستشارى و ریاست شعبه داشت. آخرین سمت قضایى او ریاست دادگاه تجدیدنظر انتظامى قضات بود. در وزارت كشور نیز سمتهایى از قبیل ریاست كارگزینى و فرماندارى تبریز با او بود. وى در 1329 زمانى كه رزمآرا به نخستوزیرى رسید به معاونت نخستوزیر منصوب شد. در كابینه بعدى كه ریاست آن با علاء بود همان سمت را حفظ كرد. در حكومت دكتر مصدق به دادگسترى بازگشت و به مستشارى دیوانعالى كشور مشغول شد. در 1334 مجددا به معاونت نخستوزیرى برگزیده شد و چند سالى آن سمت را داشت.
محمود هدایت اشعار زیادى سرود كه بخشى از آن به چاپ رسید. اشعارش از استحكام شعرى برخوردار مىباشد و تابلوهاى نقاشى او كه بین خواص معروفیت دارد معرف ذوق و هنر او در این فن مىباشد. تعداد كتبى كه تاكنون ترجمه و به چاپ رسانده است زیاد است و بیشتر ترجمههاى او كتب تاریخى است. خواهر وى همسر سپهبد رزمآرا بود. صادق هدایت نویسنده معروف و بزرگ معاصر برادر كهتر اوست. برادر دیگر به نام عیسى هدایت داشت كه در ارتش درجه سرلشكرى گرفت. وى در جوانى با دختر فتحالله خان سردار مؤید مراغهاى پیوند زناشوئى بست. صاحب دو پسر شد و همسر وى در میانسالى درگذشت. سرانجام در سال 1368 درگذشت.
شاعر، نقاش.
تولد: 18 اردیبهشت 1276(4 ذى الحجة 1314 ق.)، تهران.
درگذشت: 1368.
محمود هدایت، فرزند هدایتقلىخان هدایت اعتضادالملك، تحصیلات ابتدایى و متوسطه و عالیه را در مدارس علمیه و دارالفنون و دانشكدهى حقوق دانشگاه تهران به پایان رساند و چون از جوانى به تحصیل علوم ادبیه و فنون شاعرى و موسیقى رغبت داشت، نزد كمالالملك آموختن رموز نقاشى را آغاز كرد. پس از پایان دورهى تحصیل، در سال 1302، وارد وزارت دادگسترى شد. در طول پنجاه سال خدمت جز چند سالى كه در خارج از دادگسترى به ریاست شعبهى دوم دیوان دادرسى دارایى و فرماندارى تبریز و دو بار معاونت نخست وزیر سپرى گردید، بقیه به مترجمى و دادیارى دادسراى تهران و بازپرسى و مستشارى شعبهى اول استیناف تهران و مدیریت كل ثبت و ریاست ادارات بازرسى و دفتر وزارتى و دادیارى و مستشارى دیوان عالى كشور و ریاست شعبهى پنجم دیوان مزبور و ریاست دادگاه عالى تجدید نظر انتظامى قضات مصروف شد. در آبان 1334 نیز یك قطعه درجهى اول حقوق بشر و در ختم دوران خدمت كه 1351 است یك قطعه نشان درجهى اول عدالت دریافت كرد. ضمنا در سال 1331 نیز به دعوت سازمان ملل متحدد چند ماهى در نخست وزیرى و شوراى دولتى كشور فرانسه به كارآموزى پرداخت.
آثار ترجمه وى به این شرح هستند: مهاجرتهاى خارجى و علل و آثار آن در ایران. (1365)؛ مسافرت به ایران به معیت سفیر كبیر روسیه (موریس فون دوكتزبوئه، 1348)؛ مسافرت به ارمنستان و ایران (پىیر آمده امیلین پروب ژوبر، منشى السنه شرقى ناپلئون بناپارت)؛ سفرنامهى عبدالكریم در ركاب نادرشاه؛ كلیات راجع به تاریخ سیاسى اروپا (ارنست لاویس)، مردم گریز (مولیر)؛ شاهنامهى ثعالبى نیشابورى (ترجمه از عربى)، گلزار جاویدان (سه جلد، مشتمل بر اشعار و شرح حال شش هزار شاعر پارسى گوى از ایرانى و غیر ایرانى، 1353)؛ دو رساله مختصر دربارهى «حقوق اساسى» و «اصول محاكمات حقوقى» و چند منظومه به نام آب حیات و درفش ایران و حقایق عریان از اشعار اوست.
نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
