وحید بهبهانی

شیخ‏الفقهاء والمجتهدین قطب العلماء والمحققین آیت‏اللَّه العظمى فى العالمین العلامة الكبرى و استاد الاكبر آقا محمدباقر بن العلامة محمد اكمل معروف به آقا و مشهور به (وحید) بهبهانى چنانچه در (فوائد البهبهانیه) مخطوط خود در سال 1369 ق گفتم. و ان من مدائن الایران به قرب بحر الفرس بهبهانى قد قام منها علماء الاهل كآیة اللَّه (وحید) الفحل مجددالدین بعون الاكبر فى مأة الثانیة والعشر آن بزرگوار را مجدد دین در قرن دوازدهم گفته‏اند چنانچه آیت‏اللَّه العظمى میرزا محمدحسن شیرازى مجدد قرن سیزدهم بوده است. ترجمه و شرح زندگانى آن بزرگوار و آثار و خدماتش در خور كتاب بزرگى است و بحمداللَّه والمنه این كار را یكى از فضلاء بنام جناب حجةالاسلام و خطیب و نویسنده عالیمقام آقاى حاج شیخ على دوانى صاحب (تألیفات عدیده كه ترجمه‏اش در ج 2 ص 361 گذشت انجام داده و كتاب نسبتاً بزرگى بنام (وحید بهبهانى) تألیف و طبع و نشر نموده‏اند). و اجمالا ولادت آن بزرگوار در سال 1117 و یا 1118 در اصفهان واقع شده و در سال 1205 ق در سن نود سالگى تقریباً از دنیا رفت و در رواق شریف حسینى قسمت پائین مبارك متصل به حرم مطهر مدفون و داراى صندوق بزرگیست كه مورد توجه دانشمندان مى‏باشد. و یكى از شعراء آن عصر بنام (شهاب) در رثاء وى كه بر قبرش نوشته گفته است. ندانم باز این شور و مصیبت چیست در عالم كه افغان خلایق از ثرى تا بر ثریا رفت همانا ماتم سر خیل اهل اجتهاد است این كه اهل علم را طاقت ز دل و ز جا شكیبا رفت جهان فضل و علم آقا محمد با قرآن كاخر جهان را در عزایش خون ز چشم اشك بالا رفت هزار افسوس از آن مهر سپهر دانش و عرفان كه سوى مغرب ظلمت چو مهر عالم آرا رفت غرض آن (باقر) علم و سمى قبله پنجم شهاب از دار دنیا چون به سوى ملك عقبا رفت جناب اكبر اولاد امجادش كه یا رب هم عدد اسم شریف او ز اسما رفت ز كلك فطرت خود در وفات والد ماجد بلوح دل رقم زد (باقر علمى ز دنیا رفت) (تو 1118 -1116 وف 1208 -1205 ق)، عالم و فقیه امامى. وى به وحید بهبهانى، آقاى بهبهانى، استاد اكبر، معلم البشر و علامه‏ى ثانى و محقق بهبهانى معروف است. در خانواده‏اى مذهبى و دانشمند در اصفهان به دنیا آمد. او از نوادگان دخترى مجلسى اول است. مادرش دختر آقا نورالدین، فرزند ملا محمد صالح مازندرانى، است و جده پدرى مادرش آمنه بیگم، دختر مجلسى اول است، و لذا محقق بهبهانى از مجلسى اول به جد و از مجلسى دوم به دایى تعبیر مى‏كند. پدرش از عالم بزرگ زمان خود و از شاگردان محقق شروانى و علامه‏ى مجلسى و شیخ جعفر قاضى و آقا جمال خوانسارى و سیدصدرالدین رضوى قمى و شیخ جعفر كمره‏اى بروجردى بود. آقا محمدباقر با جدیت تمام به تحصیل علوم پرداخت، تا آنكه سرآمد معصران خویش شد. از استادانش فقط نام پدرش ذكر شده است. وى به همراه پدر از اصفهان به بهبهان رفت و مدتى در آنجا زندگى كرد، سپس راهى عتبات شد و در كربلا سكنى گزید. و تا پایان عمر در آنجا زیست و همان جا درگذشت و در رواق مطهر حضرت سیدالشهداء دفن شد. وحید بهبهانى مجدد مكتب اجتهاد، فقه و اصول شیعه بود و به همین جهت او را استاد اكبر و استاد اساتید فقهاى شیعه در دویست سال اخیر دانسته‏اند. عده‏ى زیادى از شیوخ و بزرگان فقهاى شیعه از شاگردان او بودند، از جمله: سیدمهدى بحرالعلوم، سیدعلى طباطبایى، صاحب «ریاض»، میرزا مهدى شهرستانى، ملا محمد مهدى نراقى، حاجى ابراهیم كلباسى، میرزا مهدى خراسانى، شیخ ابوعلى حایرى و سیداحمد طالقانى. محقق بهبهانى حدود شصت كتاب تصنیف كرد كه برخى از آنها عبارتند از: «شرح المفاتیح»؛ «الاجتهاد والاخبار»، در رد اخباریان؛ «اثبات التحسین والتقبیح العقلیین»؛ «احكام‏العقود»؛ «اصالة البراءة»؛ «الاستحصاب»؛ « مصابیح الظلام»، «تعلیقات على منهج المقال»؛ «ابطال القیاس»؛ «آداب التجارة»؛ رساله‏اى در «الجبر والاختیار»؛ «الفوائد الحائریة»، در فقه؛ «شرح الوافى»؛ حاشیه بر «شرح الارشاد» محقق اردبیلى؛ حاشیه بر «تهذیب»؛ حاشیه بر «شرح القواعد»؛ حاشیه بر «مسالك»؛ حاشیه بر «مدارك»؛ حاشیه بر «معالم الاصول». گویند كه بیست مرتبه «المعالم» را درس گفت و در هر مرتبه یك حاشیه جدید بر آن نگاشت.[1]

وحید بهبهانی

تازه های مشاهیر

بیشترین بازدید هفته