مهدی اصفهانی
مرحوم مبرور علم الفقهاء و الاعلام آیتاللَّه العظمى فى الانام آقا میرزا محمدمهدى اصفهانى غروى ابن المرحوم حجةالاسلام میرزا اسمعیل اصفهانى از مشاهیر علماء عظام و مدرسین گرام مشهد مقدس بودهاند تولد آن بزرگوار در سال 1303 قمرى هجرى در شهر اسفهان واقع شده و در مهد پرورش والد ماجدش كه از صلحاء و اخیار ملاكین اصفهان بودهاند تربیت یافته و تحصیلات ادبى و مقدمات و اندكى از اصول و فقه را در اصفهان خدمت اساتید آن زمان خوانده و پس از فوت مرحوم والدشان زیر نظر حجةالاسلام آیتاللَّه آقاى حاج آقا رحیم ارباب تحت سرپرستى ایشان بودهاند و با نظر ایشان براى ادامه تحصیل به عتبات عالیات مشرف شده و بر حسب توصیه و سفارش آقاى ارباب خدمت مرحوم آیتاللَّه العظمى آقا سید اسمعیل صدر رضوان اللَّه علیه مشرف شده و تحت سرپرستى علمى و سلوك روحانى آن بزرگوار واقع گردیده و علاوه بر تحصیلات فقه و اصول با مبانى معنوى و عوالمى روحانى مرحوم صدر كه از خواص اصحاب اسرار مرحوم آخوند حاج ملا فتحعلى اراكى بودهاند آشنا شده و از عوالم معنویات و اخلاقیات و سیر و سلوكهاى شرعى و حتى آن بزرگواران بهرهمند گردیده سپس به امر مرحوم آیتاللَّه صدر مذكور به نجف اشرف مشرف و در مرحوم آخوند ملا كاظم خراسانى شركت و در عین اشتغال به تحصیل فقه و اصول با مرحوم آیتاللَّه آقا سید احمد كربلائى و مرحوم حجةالاسلام آقا شیخ محمد بهارى كه دو شاگرد ممتاز مرحوم آخوند ملا حسینقلى همدانى رضواناللَّه علیهم بودهاند مخالطه و موانست كامل پیدا نموده و در وادى سیر شرعى روحانى و سلوك ایمانى این جمع وارد شده و مقدارى خود را از آب و گل بیرون كشیده و با معاشرین دیگرى از اصحاب سلوك از قبیل مرحوم حاج سید على قاضى و مرحوم آیتاللَّه عالم ربانى حاج سید جمالالدین گلپایگانى و غیرهم آمیزش داشته تا در اوان جار و جنجال و انقلاب امر مشروطه به اتفاق آیتاللَّه آقاى سید جمال مزبور و چند نفر معدود دیگر خدمت مرحوم آیتاللَّه العظمى آقامیرزا حسین نائینى قدساللَّه سره مشغول به تحصیل فقه و اصول سامره و شیخ مىشوند و كلیه مطالب شیخ انصارى را كه مرحوم آیتاللَّه العظمى میرزا حسن شیرازى تنظیم و تهذیب نموده بودند و به توسط مرحوم سید استاد محمد فشاركى به میرزاى نائینى و اصل شده بود تماما را در مدت چهار و پنج سال تشرف خدمت مرحوم میرزاى نائینى ثبت و ضبط نموده و در نتیجه به همه مبانى سامرهایها و مبانى نجفیها احاطه كامل حاصل فرمود و در عین حال مراحل سیر نفسى را هم بهایه تجرید و خلع بدن رسانیده و كاملا خود را از آب و گل بیرون مىكشد و از اقیانوس معارف صاحب علم جمعى قدس اللَّه اسراره شطوط و انهارى جارى مىسازد.
شطى در اصول آل الرسول و نهرى در فقه اكبر اهلالبیت كه شامل معارف مبدئى و معادى و انفسى و آفائى كتاب و سنت است و خلاصه پیش از تشرف حضور مقدس حضرت بقیةاللَّه ارواحناه فداه در وادى السلام سر قبر حضرت هود و صالح موفق به تحصیل كمالات مذكوره مىگردد و در حدود سنه 1345 قمرى هجرى مشرف به ارض اقدس رضوى شده و مجاورت مشهد مقدس را اختیار و به تدریس و تعلیم و تربیت طلاب و مدرسین حوزه مشهد پرداخته و علاوه بر تعلیم علوم نقلیه و القاء معارف اهلبیت علیهمالسلام پیوند ولایت بسیارى از اهل علم را با شجره ملكوتیه ولى عصر حضرت بقیةاللَّه ارواحنا فداه محكم و مستحكم فرموده و آنان را به ثمرات ولایتى بارور نموده و این خدمت ادامه داشت تا در آخرین انخلاع و تجریدى كه براى آن بزرگوار دست داد درخواست نقل از این نشانه از دربار احدیت كرده و مستجاب شده به فاصله چند روز از این درخواست روز پنجشنبه 19 ذىالحجه سال 1365 هجرى قمرى نداى غیبى را لبیك اجابت گفته و بر اثر سكته از دنیا رحلت فرمود و در تاریخ فوت ایشان علامه محقق جناب حاج شیخ محمود حلبى كه از تلامذه و ارادتمندان ایشان بود سرود.
یوم الخمیس تلوعید الغدیر
نال الى لقاء حى قدیر
قلت لعام فقد هادینا
غاب من الاعین مهدینا
مرقد شریفش در وسط دار الضیافه آسنانه مباركه رضویه است. دانشمند معظم جناب آقاى غروى فرزند آن مرحوم در مقدمه كتاب دین و فطرت مىنویسد: حضرت آیتاللَّه عالم عامل فقیه اهلالبیت آقاى آقا میرزا مهدى اصفهانى اعلى اللَّه مقامه الشریف متولد سال 1303 هجرى قمرى فرزند مرحوم مبرور حجةالاسلام آقاى حاج شیخ اسماعیل طاب ثراه مىباشد.
مرحوم میرزا پس از دوران كودكى مقدمات و سطوح عالیه را نزد اساتید اصفهان منجمله نزد پدر بزرگوارش به اتمام رسانیده سپس به نجف اشرف رهسپار مىشوند. مدت كمى از محضر مقدس حضرت آیتاللَّه العظمى آقاى آقا سید محمدكاظم یزدى و آیتاللَّه العظمى ملا محمدكاظم خراسانى استفاده مىكند و بعد از فوت مرحوم آخوند خراسانى و حسبالامر مرحوم آیتاللَّه العظمى صدر اصفهانى به محضر مقدس محقق كامل علامه محترم آقاى میرزا محمدحسین نائینى قدساللَّه سره حاضر مىشوند.
بنابر فرموده خود آن مرحوم در شبانهروز سه درس در مبانى فقه و اصول در خدمت ایشان اشتغال داشتند اول كسى كه در درس خصوصى ایشان شركت مىكند مرحوم آیتاللَّه العظمى آقا سید جمال گلپایگانى بودند و تا هنگام ختم درس تلامذه مرحوم میرزاى نائینى به هفت نفر رسیدند و تا چهارده سال از محضر درس مرحوم نائینى استفاده نموده و در سن سى و پنج سالگى موفق به دریافت اجازه اجتهاد از مراجع بزرگ نجف مىشوند بالاخص اجازه مرحوم میرزاى نائینى كه در موقع حركت به ایران به ایشان داده شده كم نظیر مىباشد.
بعد از دوران فقه و اصول نزد اساتید فن به اشتغال پرداختند و به فرموده خودشان چون قواعد فلسفى را كافى براى نیل به حقایق ندیدند ناچار متوجه مطالب عرفان شدند و در خدمت مرحوم آقا سید احمد استاد اخلاق معروف به كربلائى كه از افاضل درس عارف كامل آقاى ملا حسینعلى همدانى بودند به تحصیل معارف و اخلاق و تهذیب نفس اشتغال ورزیدند، بعد از چندى استاد محترمشان تصدیقنامه نیل به معارف و وصول به مقام معرفهالنفس را به ایشان عنایت كردند
مرحوم میرزاى والد در یكى از جلسات به بعضى از افاضل این موضوع را متذكر شدند و فرمودند به اینكه به مطالب فلسفه و عرفان كاملا آشنا و وارد بودم.
نفس خود را قانع به این معارف نمىدیدم به علاوه آنچه بر من گران مىآمد عدم مطابقت بین قرآن و روایات مباركات با مطالب فلسفه و عرفان بود كه آموخته بودم و این امر مشكلى بود و براى من ناچار متوسل به حضرت بقیهاللَّه حجة بن الحسن العسكرى علیهالسلام شدم و در مواقع متعدد به مسجد سهله مىرفتم و استغاثه والتجاء و تضرع به حضرتش داشتم و از آن حضرت استمداد مىطلبیدم آخرالامر عنایات و الطاف خاصه آن حضرت شامل حالم شد طریق و اصول به معارف قرآن براى من آشكار گردید چون به بركت ولى عصر عجلاللَّه فرجه الشریف حقیقت مطلب بر من ظاهر گشت تمام جزواتى كه در مدت اشتغال به فلسفه و عرفان نوشته بودم از همه آنها اعراض كرده در شط كوفه انداختم و با خود عهد كردم در معارف قرآن غیر از كلمات عترت طاهره كه مفسرین قرآن هستند نظریه احدى را قبول نكنم و دست از آیات و روایات برندارم و متشابهات آنها را بر محكمات حل نمایم و مانند كسانى نباشم كه مطالبى را به راى و قیاس مىپردازند و چون خود را منتسب به شرح مىدانند براى بافتههاى فكر خود به متشابهات آیات و روایات متمسك مىشوند و با نظر خود آن را تاویل و توجیه مىكنند
مرحوم والد چون به مشهد مقدس مشرف شدند متوسل به حضرت ثامنالائمه (ع) شدند به تعلیم و تدریس مشغول مىشوند پس از اندك زمانى فضلاء حوزه علمیه خراسان پروانهوار اطراف شمع وجودشان جمع گشته از سرمایه علم و معرفتش بهرهمند مىشوند.
مرحوم میرزاى والد حدود 28 سال به افاضه و افاده اشتغال داشتند و حوزه درسشان در بین حوزهها ممتاز و تلامذه ایشان مشار بالبنان بوده و به فوائد و فیوضات بسیار نائل شدند.
مرحوم فقید سعید به قدرى در نشر معارف قرآن و علوم اهل بیت رسالت (ع) كوشا بودند كه در ایام تعطیلى حوزه هم به تدریس معارف و اصول اخلاق اشتغال داشتند كسانى كه از درس اخلاق و معارف آن مرحوم مستفیض شدهاند الحق در اخلاق و تقوا امتیاز بخصوصى دارا هستند.
مرحوم میرزا مباحث اصول را در سه دوره بیان فرمودند دوره اول مفصل و مسبوط مطابق معمول و مرحوم بین فقهاء و اصولیین قدساللَّه اسرار هم دوره دوم مطالب خود را با بیان و تحقیق كامل اثبات مىفرمودند.
دوره سوم قواعد مهمه اصولى را كه براى استدلال احكام فقهى لازم است بطور اختصار بیان فرموده و تقدیرات آن نزد افاضل شاگردان آن مرحوم موجود است.
عدهاى از افاضل تلامذه مرحوم میرزا معارف ایشان را به اندازهاى كه مقتضى میدانستند در جلسات درس خود و در نوشتجاتشان افاده فرمودهاند.
نگارنده گوید در سال 1364 قمرى كه در مشهد اقامت داشتم به مباحثه حج ایشان شركت نموده و استفاده میكردم و با بیان مخصوص بخود كه از هیچ مدرسى در مشهد و قم و نجف ندیدم درس گفته و با بیان مطلب مىفرمودند و خاطرم هست كه در معناى حج فرمودند الحج فى اللغة القصد و فى اصطلاحنا قصد العاشق نحو بیت معشوقه شاگردان و تلامذه آن بزرگوار از مفاخر دانشمندان حوزه مشهد مقدسند.
معظم آنهایى كه به خاطر دارم افراد زیرند.
1- مرحوم آیتاللَّه حاج شیخ غلامحسین مهامى.
2- آیتاللَّه حاج شیخ هاشم قزوینى.
3- مرحوم آیتاللَّه حاج شیخ مجتبى قزوینى.
4- آیتاللَّه حاج كاظم دامغانى.
5- مرحوم آیتاللَّه حاج شیخ زین العابدین مازندرانى.
6- آیتاللَّه حاج میرزا جواد تهرانى.
7- مرحوم آیتاللَّه حاج سید جلال مدرس.
8- آیتاللَّه حاج شیخ حسنعلى مروارید.
9- مرحوم آیتاللَّه حاح شیخ محمود كلباسى.
10- آیتاللَّه حاج شیخ علىاكبر صدرزاده.
11- مرحوم آیتاللَّه آقا سید حسین قاضى طباطبایى.
12- حجةالاسلام والمسلمین حاج شیخ محمود حلبى واعظ.
13- حجةالاسلام والمسلمین حاج شیخ على نمازى.
14- حجةالاسلام حاج شیخ عباسعلى اسلامى.
و دهها نفر دیگر كه هر كدام از دانشمندان طراز اول ایران مى باشند.
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
