ابراهیم دهگان
ادیب، محقق.
تولد: 1307 ق.، روستاى مرزجران اراك.
درگذشت: 25 مرداد 1363.
ابراهیم دهگان، فرزند غلامعلى، در سالهاى كودكى نوشتن و خواندن را در مكتبخانه روستا فراگرفت و تا اوایل جوانى به كشت و كار مشغول بود، تا حدود جنگ بینالملل اول در آن روستا زندگى كرد تا این كه در آغاز جنگ به سربازى رفت. سپس به مدرسه آقا ضیاءالدین اراك رفت و در سلك طلاب وارد گردید و تا سال 1347 ق. به تحصیلات خود ادامه داد و بعد از سال 1330 تا 1337 به كار تعلیم اشتغال داشت. در ضمن به كار تحقیق نیز پرداخت و مطالبى تدوین نمود كه پارهاى از آنها چاپ شده است. در سال 1307 به خدمت فرهنگ درآمد و به كار آموزش روى آورد. رشتهى تحصیلى وى، علوم قدیمه بود كه آن را در محضر استادانى چون آیتالله ضیاءالدین اراكى و آیتالله عبدالكریم حائرى یزدى فراگرفته بود. اما احاطهى او در رشتههایى چون تاریخ، جغرافیا، ادبیات فارسى و عربى، لغتشناسى و دیگر رشتههاى علوم انسانى، صرفا به واسطهى مطالعهى شخصى خودش بود و نزد استادى تعلیم ندیده بود. وى كمابیش در این رشتهها صاحب بیست جلد تألیف بود. زمینهى كار وى بیشتر تاریخ و جغرافیا بود و بیشتر آثارى كه از او به یادگار مانده است در همین زمینه است. وى همچنین به گردآورى كتب خطى اهتمام مىورزید. وقتى درگذشت، فرزندانش كتابهاى وى را كه حدود 2500 جلد كتاب چاپى و كمابیش 250 جلد نسخه دستنویس خطى نفیس بود. به كتابخانهى ملى اراك اهدا كردند. عمدهترین تألیفات وى به این شرح است: تاریخ اراك (دو جلد، اراك جلد اول، 1329، جلد دوم، 1330)؛ تصحیح و تحشیه عباسنامه (تألیف محمدطاهر قزوینى، اراك، 1329)؛ نور مبین (در تاریخ مهاجرت مؤلف، از حجتالاسلام نوالدین عراقى، ترجمه از عربى به فارسى یا الحاقات، اراك 1332)؛ تصحیح و تحشیه تاریخ صفویان (اقتباس از خلاصةالتواریخ و تاریخ ملا كمال، اراك، 1332)؛ تصحیح و تحشیه تاریخ الدخانیه (یا قرارداد رژى، از شیخ حسن كربلایى، 1333)؛ ملخص تاریخ نو (از سلطان یعقوبخان انجدانى معاصر عباس میرزا، اراك، 1332)؛ جمعآورى رباعیات بابا طاهر عریان؛ تاریخ ارمنستان (از موسى خورون؛ ترجمه آواساپیان، نگارش ابراهیم دهگان، اراك، 1331)؛ گزارشنامه یا فقهاللغة اسامى امكنه (در مطلع كتاب گرجنامه یا تاریخ آستانه (اراك، 1342)؛ سازمان فرهنگ اراك و شرح حال ده تن از مردان نامى اراك (اراك، 1339)؛ كارنامه یا دو بخش دیگر از تاریخ اراك (تاریخ انجدان، سادات اسماعیلیه و فهرستوار وقایع شهرستان اراك از 1271 تا به عصر حاضر، اراك، 1345).
برخى از مطالب به چاپ نرسیده وى به این شرح هستند: اشعار محلى اراك؛ گندآوران اراك؛ چشمههاى اراك (بخشى از آن در مجله «روشندل» به مدیریت دكتر محمد خزائلى به چاپ رسیده است)، كیسهى كرفه (شامل هزار مطلب علمى، ادبى، لغوى، اجتماعى، تاریخى و جفرافیایى).
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
