منوچهر بزرگمهر
مدرس، مؤلف، مترجم.
تولد: آذر 1289، تهران.
درگذشت: 27 آبان 1365، آمریكا.
منوچهر بزرگمهر، فرزند میرزا یوسفخان ملقب به علیمالسلطنه از پزشكانى بود كه دورهى طب را در فرانسه گذرانده بود. بزرگمهر تحصیلات ابتدایى و متوسطه خود را در مدرسهى آمریكایى تهران به پایان رسانید و بعد از آن كه دو سال در مدرسهى حقوق به تحصیل پرداخت به سال 1311 براى ادامهى تحصیل به انگلستان رفت و پس از اخذ درجهى لیسانس حقوق از دانشگاه بیرمنگام به ایران بازگشت. ابتدا در وزارت معارف مشغول به كار شد. پس از خدمت نظام وظیفه، در وزارت امور خارجه مشغول به كار شد. در سال 1318 به استخدام شركت بیمه درآمد. در سال 1319 به مشهد منتقل شد، مدتى در راهآهن مشغول به كار شد. سرانجام در شركت نفت (ابتدا در آبادان از سال 1321 الى 1333 و سپس در تهران تا سال 1345)؛ اشتغال یافت. وى بین سالهاى 1345 الى 1355 مشاور حقوقى كنسرسیوم بود. وى از سال 1341 الى 1345 نیز در دانشگاه تدریس مىنمود.
وى از ابتداى جوانى به ادبیات فارسى و عربى و انگلیسى علاقهمند بود. پیش از سفر به اروپا گلستان و كلیله و دمنه را نزد علىمحمدخان عامرى و مرزباننامه را به فارسى و مدارج القرائه و مبادى العربیه را به عربى و جواهر الادب را به انگلیسى نزد شاهزاده فرهى آموخت. در مقدمات علوم اسلامى از قبیل منطق و معانى بیان و مختصرى از فقه و اصول نیز از استادانى مانند شیخ محمد سنگلجى و آقا میرزا محمود شهابى و بدیعالزمان فروزانفر و شیخ على بابا فیروزكوهى استفاده كرد.
پس از مراجعت از اروپا، چنانكه خود در بیان احوال خود گفته است: مدتى تلمذ متروك شد. در 1326 مجددا در آبادان نزد استادى به نام سید موسى، قدرى فقه خواند و در 1328 در تهران نزد عرفان كه خود از شاگردان میرزا احمد آشتیانى بود، شرح الفیه و در 1332 در مدرسهى نوربخش بروجرد نزد شیخ على جواهرى مقدراى مطول خواند. پس از مراجعت از خوزستان در 1335 شرح هدایة میبدى و قدرى از شرح منظومه را از عرفان آموخت و در همان سالها در كلاس درس مطول همایى در دانشگاه شركت كرد.
بزرگمهر با آنكه در فلسفه غربى تحصیل نكرده بود به مطالعهى كتابهاى فلسفى غربى و ترجمهى آنها پرداخت. تحصیل در انگلستان و آشنایى به زبان انگلیسى، بزرگمهر را به مطالعه و ترجمهى آثار فیلسوفان تجربى مذهب انگلیسى و فلاسفهى جدید غرب سوق داد و از این رهگذر تعدادى كتاب فلسفى به قلم او به زبان فارسى درآمد. این كتابها و آثار دیگر كه فلسفه محور اصلى آنها را تشكیل مىدهد عبارتند از: پویر (بریان مگى)؛ تحلیل ذهن (برتراند راسل)؛ رساله در اصول علم انسانى (جرج بركلى)؛ رساله دربارهى فهم انسانى (اثر جان لاك، تهران، 1335)؛ زبان، حقیقت، منطق (ا. اچ. آیر)؛ ژان پل سارتر (موریس كریستن)؛ سه گفت و شنود (جرج بركلى)؛ فلسفه چیست؟ (مجموعهى مقالههاى منتشر شده در مجلهى «سخن» و بعضى نشریات دیگر)؛ فلسفهى تحلیلى منطقى (مجموعهى مقالههاى منتشر شده در مجلهى «سخن» كه قسمتى از آنها به نقد كتاب كاوشهاى عقل نظرى تألیف مهدى حائرى یزدى اختصاص دارد)؛ فلسفهى نظرى (منتخبات از فلسفه اروپایى، دو جلد)؛ كارناپ (آرن نائیس)؛ كانت (فردریك كاپلستون)؛ گذشتههاى فلسفى فلاسفهى تجربى انگلستان (لاك و بركلى)؛ مسائل فلسفه (برتراند راسل)؛ مسائل و نظریات فلسفه (ك. آژدوكیویچ)؛ منطق سمبلیك، ویتگنشتاین (یوستوس هارتناك).
از بزرگمهر در سالهاى جوانى و قبل از آن كه به ترجمه و تألیف كتب فلسفى روى آورد، چند كتاب دیگر نیز به نامهاى زیر به جا مانده است: از بیرون گود (1328)؛ دیگ جوش قلندر (1330)؛ عرفان نو (1322) و مرقعات صاحبدل كه مجموعه مقالههاى منتشره در روزنامهى «پند» است (1324) (نام مستعاد مطبوعاتى وى «صاحبدل» بود).
علاوه بر این ترجمهها و تألیفات، بزرگمهر چندین سال در دورهى فوق لیسانس و دكتراى فلسلفه دانشكدهى ادبیات و علوم انسانى دانشگاه تهران، به تدریس درسهایى مانند فلسفهى تجربى، تفسیر متون فلسیفى به زبانهاى اروپایى، منطق جدید و فلسفهى تحلیل منطقى اشتغال داشت و در بعضى دانشكدههاى دیگر نیز تدریس مىكرد.
منوچهر بزرگمهر همچنین در جلسات درس هفتگى در فلسفهى تطبیقى كه از سال 1352 الى 1357 ادامه داشت، با حضور استاد مرتضى مطهرى و حمید عنایت (و به پیشنهاد او) شركت مىجست. این جلسات بعدها به مجلس درس منظومه بدل شد و دو جلد شرح مبسوط منظومه از آن حلقهى درس و بحث باقى مانده است.
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
