معزز
غلامرضاخان مینباشیان، معروف به سالار معزز از اشخاص برجستهاى است كه خدمات شایستهاى به موسیقى نظامى ایران كرده است. شخصیت او از جهاتى نیز قابل توجه است از این كه سالار معزز، مانند سلطان حسین خان هنگآفرین از موسیقیدانى بود كه علاوه بر تخصص در رشته خویش (موزیك نظام) به موسیقى ایرانى نیز وارد بود و از اولین كسانى نیز هست كه موسیقى ایران را به نت اروپایى نوشت و انتشار داد.
سالار معزز در تهران تولد یافت. پدرش، نصراللَّه خان وقتى استعداد فرزند را در زمینهى موزیك دریافت، او را به شعبه موسیقى دارالفنون كه تحت ریاست مسیو لومر فرانسوى اداره مىشد سپرد. غلامرضا در آن مدرسه به تحصیل پرداخت و پس از فراغت از تحصیل به تعلیم در همانجا گمارده شده و سمت معاونیت لومر را یافت سپس به منظور تكمیل تحصیلات خود به روسیه سفر كرد و در كنسرو اتوار پطرزبورگ، در كلاس ریمسكى كورساكوف موسیقیدان بزرگ روس به تحصیل پرداخت. پس از مراجعت به ایران، ابتدا در بریگاد قزاق كه تحت نظارت فرماندهان روس بود كار كرد و ریاست دستههاى موزیك آنجا را داشت. هنگام نهضت مشروطیت به خاطر علاقه و همكارى با آزادیخواهان از دسته قزاق بیرون آمد و به فرانسه رفت. پس از مراجعت از فرانسه با درجهى سرتیپى به ریاست كل دستههاى موزیك نظام ایران (دستهى موزیك ژاندارمرى، نظمیه، نصرت و گارد) منصوب شد. در سال 1300، اداره موزیك ارتش را تأسیس كرد و با مدیریت و انضباط خویش، به كار اركستر نظام سر و صورت بخشید و شاگردانى شایسته تربیت كرد.
شعبهى موزیك دارالفنون كه سالار معزز خود در آن تحصیل كرده بود، در سال 1297 از سپاه تفكیك شد و به نام «مدرسه موزیك» جزئى از واحدهاى وزارت معارف (وزارت فرهنگ آن زمان) درآمد. این مدرسه تا سال 1307 زیر نظر سالار معزز و فرزندش نصرالسلطان اداره مىشد و پس از آن تحت ریاست كلنل علینقى وزیرى درآمد. سالار معزز در مدت خدمت خویش، اقداماتى در خور توجه انجام داد كه فهرستوار از آن جملهاند: ترجمه سه كتاب همآهنگى (آرمونى)- سازشناسى و اركسترشناسى با معاضدت مزینالدوله. تدریس سازشناسى، همآهنگى، اركسترشناسى، سلفژ، دیكته موسیقى، تعلیم سازهاى بادى موسیقى نظامى و تهیه جزوههایى در این موارد كه به چاپ نرسیده است. ساختن سرودهاى مهیج و پرشور كه مشهورترین آنها به نام «سلام رسمى دولت علیهى ایران» است. لازم به تذكر است كه سالار معزز از مجربترین و معتبرترین افراد در ساختن سرود بود و اولیاى مدارس، وزارت فرهنگ، ارتش و مؤسسات دیگر هر وقت نیاز به سرودى داشتند به او مراجعه مىكردند.
سالار معزز، علاوه بر موسیقى نظام كه رشته تخصصىاش بود، توجه خاصى به موسیقى ایران داشت و برعكس موسیقیدانهاى تحصیل كردهى نسل بعد، معتقد بود كه باید موسیقى ایرانى را نیز شناخت. وى چند سالى را نزد اساتید مشهور زمان، تار نواخت و با ردیف موسیقى ایران آشنا شد. او از اولین كسانى است كه روى پیانو سعى داشت این نواها را اجرا كند. و از آنجا كه كوك پیانو در حالت استاندارد و بینالمللى خود فاقد فواصل مخصوص موسیقى ایرانى است، وى به دلخواه خود كوك پیانو را تغییر مىداد و نوازندگى مىكرد. همانطور كه گفته شد، او از اولین كسانى است كه اشارات نت اروپایى را براى ثبت الحان موسیقى سنتى ایران برگزیده است و حال این كه این كار تا چه حد درست است و آیا در این آثار، اصالتهاى خاص موسیقى حفظ شده یا نه، بحثى جداست. قصد ما تنها بازگویى تاریخچهاى از این اقدام است. سالار معزز چندى بعد اقدام به نوشتن دستگاه ماهور كرد و حسینخان هنگآفرین نوازندهى مشهور ویولن و سهتار كه خود از اعضاى دستهى موزیك نظام بود روى ویولن نواخته. غیر از این، سالار معزز قسمتى از درآمد آواز اصفهان، پیشدرآمد و تصنیف آن را براى پیانو نوشته كه آن نیز چاپ شده است. قطعهى دیگرى به نام فانتزى ماهور و تنظیم آهنگهاى ركنالدین مختارى نیز از آثار اوست. وى به سال 1240 متولد و در سال 1314 رخت از این جهان فانى بربست، روانش شاد.
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
