محمدتقی بنکدار

از تجار و بازاریان معتبر صدر مشروطیت است و اصلاً از كاشان است، ولى سال‏هاى طولانى در بازار تهران از وزنه‏هاى معتبر و باارزش بود. در 1248 در كاشان متولد شد. از كودكى به تهران آمد و در بازار به شغل بنكدارى پرداخت. از آغاز جوانى مردى جسور و ماجراجو و حراف بود و به علت داشتن همین صفات، مورد توجه اصناف تهران قرار گرفت و به طور غیررسمى نماینده‏ى آنها بود. در صدارت شاهزاده عین‏الدوله كه مردم در حضرت عبدالعظیم متحصن شدند و بعد در تحصن مردم در سفارت انگلیس براى تأسیس عدالتخانه و مجلس ملى، حاج محمدتقى نقش مهمى ایفاء كرد. وى با جمع‏آورى اعانه و استقراض از اصناف، كلیه هزینه‏هاى شام و ناهار متحصنین در سفارت انگلیس و سفارت عثمانى را تهیه و تأمین مى‏كرد و به این ترتیب گرداننده‏ى اصلى تظاهرات آن روز بود. به همین دلیل معروفیت زیادى یافت و همه روزه حجره و منزل او مركز تجمع افراد زیادى بود و به دستور وى آتش مشروطه شعله‏ور مى‏شد. پس از صدور فرمان مشروطیت، در دوره‏ى اول مجلس از طرف بزازهاى تهران وكیل مجلس شوراى ملى گردید. در مجلس نیز خود را نشان داد و یك از افرادى بود كه براى تأسیس بانك ملى تلاش مى‏نمود. پس از توپ بستن مجلس و ظهور استبداد صغیر، به دستور محمدعلى شاه دستگیر و در باغشاه زندانى شد ولى كارش به محاكمه و مجازات نكشید. چندماهى زندان بود بعد آزاد شد. بعد از خلع محمدعلى شاه، مرجعیت كامل یافت. مشیر و مشار دولت‏ها بود و چون مردى با جوهر و جسارت بود، در تمام امور مملكت مدالخه مى‏كرد و حركت بازار تهران در ید اراده‏ى او بود. ابقاء و سقوط دولت‏ها به اشاره‏ى او صورت مى‏گرفت. در سال 1329 هجرى قمرى كه دولت روس به ایران اولتیماتوم داد، حاج محمدتقى بازار تهران را علیه روس‏ها بسیج كرد و گروه‏هاى زیادى در میدان بهارستان اجتماع كرده علیه مظالم روس‏ها دست به تظاهرات خشونت‏آمیز زدند و به واسطه‏ى همین تظاهرات شدید مردم، مجلس دوم اولتیماتوم روس‏ها را رد كرد ولى ناصرالملك نایب‏السلطنه و صمصام‏السلطنه رئیس‏الوزراء اولتیماتوم را پذیرفته و در صدد بستن مجلس برآمدند و ابتكار این برنامه به عهده‏ى یپرم خان رئیس نظمیه قرار گرفت. یپرم براى ارعاب مردم و نمایندگان مجلس توسط مجاهدین خود دست به اقدامات حادى زد، از جمله علاءالدوله را به قتل رسانید و مشیرالسلطنه نیز مورد سوء قصد قرار گرفته به سختى مجروح شد. چون حاج محمدتقى نیز از مخالفین روس‏ها و حركت‏دهنده‏ى بازار و اصناف تهران بود، مورد سوء قصد قرار گرفته پنج تیر به سوى او شلیك كردند و به سختى مجروح شد. مدتى تحت عمل جراحى قرار گرفته و سرانجام بهبود یافت و همچنان بدون داشتن مسئولیت سیاسى به عنوان لیدر تجار و اصناف در تمام امور دولتى با جسارت كامل مداخله مى‏نمود. در تغییر سلطنت و انقراض قاجاریه با رضاخان مساعدت كرد و دستجات مختلفى را به تظاهرات علیه قاجاریه و له رضاخان بسیج نمود. بعد از آنكه رضاخان به رضا شاه تبدیل شد، مزد حاج محمدتقى نمایندگى مجلس بود و بدین ترتیب در دوره‏ى ششم وكیل مجلس شوراى ملى از تهران گردید. در دوره‏ى هشتم نیز وكیل تهران گردید و در دوره‏ى نهم نیز كرسى تهران را در مجلس براى خود حفظ كرد. ولى از آن تاریخ به بعد به علت كهولت و تجاوز سن او از 70 سالگى، دیگر به پارلمان راه نیافت. لقب بنكدار در بین مردم آن روز، حاج سفارتى بود.

محمدتقی بنکدار

تازه های مشاهیر

بیشترین بازدید هفته