اسماعیل بهادر

معروف به ماژور اسمعیل خان، متولد 1270 در آذربایجان. پس از انجام تحصیلات مقدماتى وارد مدرسه‏ى ژاندارمرى شد و به درجه‏ى افسرى نائل آمد. تا درجه‏ى سلطانى در آذربایجان خدمت مى‏كرد و چون ذاتاً جوان رشید، وطن‏دوست و بى‏باكى بود، مأموریت‏هاى سختى به او محول مى‏شد كه همه را به خوبى انجام مى‏داد. در جنگ بین‏الملل كه عده‏ى زیادى از رجال و معاریف مهاجرت كردند و قدرتى در مقابل روس و انگلیس تشكیل دادند، با آنها بود و درجه‏ى نایب‏دومى داشت. در 1299 وقتى كلنل محمدتقى خان پسیان به ریاست ژاندارمرى خراسان منصوب گردید، عده‏اى از افسران ژاندارمرى را برگزید و با خود به خراسان برد. اسماعیل خان بهادر كه درجه‏ى یاورى داشت. در كلیه‏ى امور امنیت منطقه قدم به قدم با كلنل همكارى داشت و ریاست انتظامات شهر مشهد با او بود. در فروردین 1300 كه از طرف سید ضیاءالدین رئیس‏الوزراء دستور توقیف و اعزام قوام‏السلطنه والى خراسان به كلنل پسیان داده شد، ماژور اسماعیل خان بهادر را مأمور اجراى دستور مركز نمود و او در روز 13 فروردین 1300 هنگامى كه والى قصد ورود به شهر را داشت، او را دستگیر و در ژاندارمرى زندانى نمود. پس از اعزام قوام‏السلطنه به تهران، ریاست ژاندارمرى سبزوار و حفاظت خط مشهد و سبزوار و فرماندارى نظامى آن منطقه به عهده‏ى وى قرار گرفت. پس از سقوط سید ضیاء و روى كار آمدن قوام‏السلطنه، روابط ژاندارمرى خراسان با دولت مركزى تیره شد و كلنل از دستورات مركز سرپیچى نمود و اختیارات آن منطقه را در دست گرفت. یك هیئت نظامى به فرماندهى كلنل گلروپ و سرتیپ حسن آقا خزاعى و قریب هزار سرباز عازم مشهد شدند تا كلنل پسیان را دستگیر نمایند. اسماعیل خان بهادر مأمور جلوگیرى از حركت این عده گردید و در شاهرود آنها را محترمانه توقیف كرد. تا فرمانده‏اش زنده بود، اجازه نداد یك نفر از آنها به سمت مشهد حركت كند. وقتى كلنل پسیان در قوچان كشته شد، دولت مركزى كفالت ایالت را موقتاً به عهده‏ى ماژور محمودخان نوذرى محول نمود. اسماعیل خان بهادر از شهادت رئیس خود بسیار خشمناك و عصبانى گردید. با افسران و ژاندارم‏هاى تحت فرماندهى خود به مشهد وارد شد و در بیرون شهر اردو زد. شبانه به مقر حكومتى رفت و ماژور محمودخان را توقیف نمود و به اردوى خود اعزام داشت. ژاندارم‏هایش در شهر دست به تظاهراتى زدند و به خونخواهى كلنل قیام نمودند. نطق‏هاى آتشین و تند بهادر همه را سخت به وحشت انداخت و قریب یك شبانه روز حكومت در دست او بود. محمودخان نوذرى در زندان با افسران اردوى اسماعیل خان از در سازش درآمد و آنها را طرفدار خود نمود. آنها به اتفاق هم به مشهد وارد شدند و مجدداً انتظامات را به نوذرى سپردند. بهادر از ترس جان خود به منزل آقازاده پسر مرحوم آخوند خراسانى پناه برد و بست نشست. از تهران دستور رسید كه بهادر فوراً از ایران خارج شود. به هندوستان رفت، چندى در آنجا زیست تا اینكه به وسایلى تقاضاى عفو و بازگشت به ایران را نمود كه مورد قبول واقع شد. ولى او را دیگر در ژاندارمرى نپذیرفتند و به وزارت كشور داخل نمودند. در زمان رضاشاه به حكومت‏هاى شهرهاى درجه‏ى سوم و چهارم اعزام مى‏شد. چندى فرماندار خوى بود، زمانى در بندرعباس و بندر بوشهر، مراغه و اردبیل حكومت كرد. در 1324 كه قوام‏السلطنه زمامدار شد، از این وحشت داشت كه مبادا قوام‏السلطنه در مقام مبارزه و انتقام‏گیرى برآید. وقتى قوام‏السلطنه از ماجرا مطلع شد دستور داد او را به حكومت شهرهاى درجه‏ى اول منصوب نمایند. وزارت كشور فرماندارى یزد را به او سپرد. بعد از شهریور 1320 به هنگام انتقال استخوان‏هاى كلنل به حیاط مقبره‏ى نادر، او بر سر آرامگاه رئیس خود نطق بسیار مهیجى نمود و بار دیگر خواستار انتقام از كسانى شد كه خون كلنل را ریخته بودند. در 1340 در 70 سالگى در تهران درگذشت. او مردى سخنور، با احساسات، وطن‏خواه، ساده‏دل و كم‏سواد و به معناى واقعى كلمه نظامى بود. با كلنل پیمان وفادارى بسته بود. به اندازه‏اى به رئیس خود علاقه داشت كه هر وقت نام او بر زبان كسى جارى مى‏شد، اشك از چشمانش سرازیر مى‏گردید. تا واپسین لحظات عمر معتقد بود اگر كلنل محمدتقى خان باقى مانده بود، ایران امروز ایرانى دیگر بود. حافظه‏اى قوى داشت و تمام حوادث خراسان را مو به مو بیان مى‏كرد. متأسفانه كسى پیدا نشد خاطرات او را كه بسیارى از زوایاى تاریك قیام كلنل را در خراسان روشن مى‏كرد، ضبط و تدوین كند.

اسماعیل بهادر

تازه های مشاهیر

بیشترین بازدید هفته