مرتضی یزدی

فرزند شیخ محمد حسین یزدى در 1278 در تهران تولد یافت. تحصیلات مقدماتى را در تهران در مدرسه سن‏لوئى انجام داد. در 1305 از طرف دولت با شهریه‏اى به ماخذ ماهیانه سى تومان براى تحصیل علم پزشكى به آلمان اعزام شد. در 1307 مجلس شوراى ملى سى تومان اضافه شهریه براى او تعیین نمود و در همان قانون تأكید شد چنانچه نامبرده زودتر از پنج سال تحصیلات خود را پایان دهد بقیه شهریه یكجا به وى داده خواهد شد تا وسائل پزشكى خریدارى نماید. یزدى در آلمان تحصیل پزشكى را پایان برد ضمنا با افكار و عقاید سوسیالیستها و كمونیستها آشنایى یافت، مخصوصا دوستى و نزدیكى وى با دكتر تقى ارانى او را بیشتر به این عقاید نزدیك كرد. وقتى به ایران بازگشت ضمن دائر كردن مطب مداواى بیماران و تدریس زبان و ادبیات آلمانى، در مدرسه صنعتى به تبلیغ مرام خویش پرداخت و قسمتى از درآمد مطب خود را براى مخارج در اختیار دكتر ارانى قرار مى‏داد. سرانجام فعالیت آنان فاش شد و شهربانى آنها را كه 53 نفر بودند بازداشت كرد. یزدى در دادگاه محكوم به پنج سال زندان شد. در 1320 مانند سایر زندانیان سیاسى آزاد شد و در پى افكندن حزب توده با سایر یاران خویش به تلاش افتاد و سرانجام حزب توده با تلاش پیگیر اكثریت 53 نفر بنیان گرفت. یزدى در 1325 در كابینه‏ى ائتلافى قوام‏السلطنه وزیر بهدارى گردید و چند ماهى وزیر بود تا به اتفاق سایر همكاران همفكر خود از عضویت دولت كنار رفتند. یزدى پس از غیرقانونى شدن حزب توده توقیف شد. در 1329 او را مانند سایر سران حزب توده از زندان قصر قرار دادند ولى از ایران خارج نشد و در تهران مخفى بود. سرانجام در 1334 دستگیر و محكوم به اعدام شد. بعضى از دوستان پدرش مانند حكیم‏الملك و سید ضیاءالدین طباطبائى به تلاش و شفاعت افتادند و یك درجه به او تخفیف داده شد. پس از چندى عفو و از زندان خارج گردید. چون وضع مالى خوبى نداشت در وزارت كار به عنوان مترجم آلمانى استخدام شد. از شیر و خورشید سرخ نیز مبلغى در ماه حقوق دریافت مى‏كرد.

مرتضی یزدی

تازه های مشاهیر

بیشترین بازدید هفته